kaskol apo kasmiri

Για το νουάρ μυθιστόρημα της Ζέτας Κουντούρη «Κασκόλ από κασμίρι» (εκδ. Κέδρος).

Του Γιώργου Συμπάρδη

Το μυθιστόρημα της Ζέτας Κουντούρη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος και φέρει τον τίτλο Kασκόλ από κασμίρι προέρχεται από το ίδιο συγγραφικό εργαστήριο που μας έδωσε και τα άλλα τρία μυθιστορήματά της, τη Λεγάμενη, τις Ρωγμές στη σιωπή και την Πίστωση χρόνου. Διαθέτει συγγενική θεματολογία και παρόμοια ατμόσφαιρα, επικεντρώνεται στις διαπροσωπικές, κυρίως στις οικογενειακές σχέσεις, και στην εκ πρώτης όψεως ακύμαντη καθημερινότητά τους, που όμως καθώς ξετυλίγεται η αφήγηση διαπιστώνουμε ότι υποκρύπτει έναν θολό και τραχύ βυθό, μια εν τέλει σκοτεινή και εν προκειμένω ενδοσυζυγική δυστοπία, γεμάτη μυστικά και αινίγματα, όπου η λύση του ενός αινίγματος οδηγεί σ’ ένα δεύτερο και σ’ ένα επόμενο.

Κεντρικοί ήρωες του μυθιστορήματος είναι ο Ευγένιος και η Μιράντα, ο σύζυγος και η σύζυγος, το κλασικό δραματουργικό δίδυμο, και θέμα του ο από δεκαπενταετίας γάμος τους. Αυτός, διευθυντικό στέλεχος επιχειρήσεως, αυτή, υπάλληλος δικηγορικού γραφείου και αργότερα δικηγόρος, ένα ζευγάρι μεσοαστών μάλλον παρά μικροαστών, με σχετική οικονομική ευχέρεια και δύο γιους στην εφηβεία, σε έναν γάμο που έγινε για να γίνει, αφού οι άντρες και οι γυναίκες παντρεύονται, και είναι ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου έτοιμος να καταρρεύσει.

Η Μιράντα, από τη σκοπιά της οποίας είναι ιδωμένη, κατά το μεγαλύτερο μέρος της η ιστορία, διατηρεί μακροχρόνια εξωσυζυγική σχέση με τον Δημήτρη, φίλο του αδελφού και της οικογένειάς της, με τον οποίο ήταν ερωτευμένη ως κορίτσι, προτού παντρευτεί τον Ευγένιο. Παράλληλη σχέση όμως δημιουργεί και ο Ευγένιος με τη Νάντια, μικρότερη αδελφή της Αλβανής Μόζας, με την οποία συζούσε και ήταν παράφορα ερωτευμένος ως έφηβος στο παρελθόν, μιας κοπέλας που σκοτώθηκε σε ατύχημα με μηχανή μεγάλου κυβισμού οδηγούμενη από τον ίδιο.

Η διακίνηση ναρκωτικών από την αλβανική μαφία αλλά και το λαθρεμπόριο, μία απόπειρα δολοφονίας της κεντρικής ηρωίδας και ένας εμπρησμός που παρ’ ολίγον να της κοστίσει τη ζωή, συνθέτουν τον καμβά της αφήγησης και το σκηνικό του βίου του αντρόγυνου και των εξωσυζυγικών τους σχέσεων.

Ο εκβιασμός του Ευγένιου εκ μέρους της Νάντιας, μιας όμορφης αλλά ανάλγητης και σκληρής γυναίκας και η αρχική επιδίωξή της να τον εκδικηθεί για τον θάνατο της αδελφής της, το ξέπλυμα μαύρου χρήματος από τον σύζυγό της, στην διαδρομή του οποίου αναγκάζεται να τον υποβοηθήσει ο Ευγένιος, η διακίνηση ναρκωτικών από την αλβανική μαφία αλλά και το λαθρεμπόριο, μία απόπειρα δολοφονίας της κεντρικής ηρωίδας και ένας εμπρησμός που παρ’ ολίγον να της κοστίσει τη ζωή, συνθέτουν τον καμβά της αφήγησης και το σκηνικό του βίου του αντρόγυνου και των εξωσυζυγικών τους σχέσεων.

(...) ένα νουάρ μυθιστόρημα, είδος το οποίο γνωρίζει και παρ’ ημίν τα τελευταία χρόνια μεγάλη άνθηση και προϋποθέτει τη μεγάλη πόλη και τη σκοτεινή ανωνυμία της

Ο χώρος της δράσης, ο οποίος στην Πίστωση χρόνου, το προηγούμενο μυθιστόρημα της Κουντούρη, ήταν μια μεγάλη, ανώνυμη πόλη και μια απροσδιόριστη επαρχία χωρίς επαρκή γνωρίσματα, στο Κασκόλ από κασμίρι, μεταφέρεται στο μεγάλο αστικό κέντρο της Αθήνας, που όμως και αυτή απλώς υφίσταται ως το πλέον πρόσφορο πλαίσιο των γεγονότων, με την περιοχή της Ομόνοιας μόνον, αν δεν κάνω λάθος, να περιγράφεται και να χρησιμεύει ως ένα δυστοπικό σημείο της πόλης σε μια σκηνή έντονου σασπένς. Τα προάστια στα οποία κατοικεί η ηρωίδα αναφέρονται απλώς ονομαστικά, αφού ελλείπουν σχεδόν παντελώς οι αστικοί οδοδείκτες, ενώ και οι περιγραφές των τοπίων, ακόμα και όταν κρίνονται αναγκαίες, είναι στοιχειώδεις.

Είναι λοιπόν το Κασκόλ από κασμίρι, ένα νουάρ μυθιστόρημα, είδος το οποίο γνωρίζει και παρ’ ημίν τα τελευταία χρόνια μεγάλη άνθηση και προϋποθέτει τη μεγάλη πόλη και τη σκοτεινή ανωνυμία της. Είδος λογοτεχνικό που συγγενεύει με το αστυνομικό μυθιστόρημα γιατί η παραβατικότητα και το έγκλημα παίζουν και στα δύο είδη ρόλο σημαντικό αλλά και διαφέρει από αυτό κατά το ότι στο νουάρ, ακόμα και όταν υπάρχει κάποιο αστυνομικό μυστήριο –που υπάρχει στο μυθιστόρημα της Κουντούρη– ο αναγνώστης δεν προσβλέπει στη λύση του και δεν αρκείται μόνο σ’ αυτό.

zeta koundouri

Η Ζέτα Κουντούρη γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δικηγόρος. Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου υπήρξε μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού, δίδαξε από το 2007 έως το 2009 Δημιουργική Γραφή στο Εργαστήρι της Φοιτητικής Λέσχης. Διηγήματά της έχουν ανθολογηθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Ισπανία και Ιταλία) κι έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

Η Μιράντα, η κεντρική ηρωίδα στο πρόσωπο της οποίας εστιάζει ως επί το πλείστον η συγγραφέας, περιγράφεται ως μια γυναίκα αναποφάσιστη. Αναποφάσιστη όταν πρόκειται να αγοράσει το άλφα ή βήτα καλλυντικό ή αξεσουάρ, αλλά έτοιμη να δημιουργήσει μία εξωσυζυγική σχέση, διστακτική και άβουλη όταν καλείται να δώσει μια αξιοπρεπή λύση στον γάμο της, αλλά πρόθυμη να ζήσει, επί μακρόν και χωρίς τύψεις, μια διπλή ζωή. «Τα πάντα άλλαζαν και τα πάντα έδειχναν αμετακίνητα» μας λέει η Κουντούρη διερμηνεύοντας τα αισθήματα της ηρωίδας της όσον αφορά την απατηλή κατάσταση του βίου και της πολιτείας της ως συζύγου και μητέρας.

Ακούγοντας την ίδια τη Μιράντα να μιλάει την καταλαβαίνουμε καλύτερα. «Δεν έχω την παραμικρή απαίτηση να περιμένεις να ξαναβρώ τον εαυτό μου» λέει σε κάποιο σημείο απευθυνόμενη στον Δημήτρη. «Ίσως, άλλωστε, να μην τον βρω ποτέ, ίσως ποτέ να μην ήξερα τι ακριβώς ήθελα…». Ακόμα πιο αποκαλυπτικές είναι οι σκέψεις της: «Τι είναι η αγάπη; αναρωτιόταν τις νύχτες που έμενε βασανιστικά ξάγρυπνη, χωρίς να παίρνει απάντηση. Αγαπάμε ποτέ κανέναν άλλο πέρα από τον εαυτό μας;». Και δεν σκέφτεται διερωτώμενη μόνο τον άντρα της ή τον εραστή της, η Μιράντα αναφέρεται, ενδεχομένως, εκείνη τη στιγμή και στα παιδιά της.

Οι περιοδικοί διάλογοι φέρουν πολύ συχνά το βάρος της εξιστόρησης και εξελίσσουν την αφήγηση∙ η καλοδουλεμένη γλώσσα της είναι απλή και η σύνταξή της μικροπερίοδη∙ οι διαλεγμένες λέξεις που χρησιμοποιεί είναι έτοιμες να φέρουν το από τα πριν προσδιορισμένο και αμέσως αναγνωρίσιμο από τον αναγνώστη φορτίο τους.

Πάντως η ηρωίδα της Κουντούρη δεν είναι ακριβώς η μοιραία γυναίκα με την τραγική κατάληξη που συναντάμε στα αμερικάνικα φιλμ νουάρ. Συγγενεύει αλλά και απέχει. Οι λιποθυμίες, η μελαγχολία, το αδύναμο του χαρακτήρα της και κυρίως η συμπάθεια που της δείχνει η συγγραφέας, στο τέλος, τη διασώζουν.

kedros koundouri kaskol apo kasmiriΧώρος δράσης εκτός από την Αθήνα, σ’ ένα μικρό τουλάχιστον τμήμα του βιβλίου, είναι και ένα νησί το οποίο αν και κατονομάζεται –είναι η Κέρκυρα– υπάρχει και παραμένει σύμφωνα με τη συνεπή αφηγηματική τακτική της Κουντούρη, χωρίς περιγραφές, ένα απλό τοπωνύμιο. Η τριτοπρόσωπη και πάλι, αλλά παραλλάσσουσα σ’ αυτό το μέρος, αφήγηση της εφηβικής ζωής του Ευγένιου και του έρωτά του για την πρόωρα χαμένη Μόζα, από τις πιο ευτυχείς του βιβλίου, είναι χυμώδης και αποδίδει το νεύρο και τη νεανικότητα του ήρωα με ρυθμό γρήγορο και τρόπο απολαυστικό. Ο Ευγένιος, άλλωστε, παρά την ψυχασθένεια, τη βιαιότητα και την παραβατική συμπεριφορά, αντιμετωπίζεται από τη συγγραφέα, όπως και ο σχεδόν ομόλογός του Τζόνι στην Πίστωση χρόνου, με ανεκτικότητα και κατανόηση, ενώ και το μέλλον του στο τέλος του βιβλίου αφήνεται ανοικτό.

Δεν είναι μόνον το κλίμα της παραβατικότητας και η σκοτεινιά της ανωνυμίας και του εγκλήματος που συστήνουν το Κασκόλ από κασμίρι σαν ένα νουάρ μυθιστόρημα. Η συγγραφέας χρησιμοποιεί και τα διάφορα άλλα εργαλεία που αναλογούν στο είδος. Οι περιοδικοί διάλογοι φέρουν πολύ συχνά το βάρος της εξιστόρησης και εξελίσσουν την αφήγηση∙ η καλοδουλεμένη γλώσσα της είναι απλή και η σύνταξή της μικροπερίοδη∙ οι διαλεγμένες λέξεις που χρησιμοποιεί είναι έτοιμες να φέρουν το από τα πριν προσδιορισμένο και αμέσως αναγνωρίσιμο από τον αναγνώστη φορτίο τους. Παραθέτω ένα ενδεικτικό απόσπασμα από το βιβλίο.

«Δεν κατάλαβε ούτε ο ίδιος για πότε βρέθηκε μπλεγμένος. Ο Νικήτας και η Νάντια Νάνο τον καλούσαν συχνά σε βραδινά τραπέζια στην πολυτελή βίλα τους, όπου μπορούσε να συναντήσει κανείς γνωστές προσωπικότητες του κόσμου και του υποκόσμου. Το χρήμα έρεε, όπως και η σαμπάνια. Συμφωνίες υπέρογκων ποσών κλείνονταν και ακυρώνονταν απλώς με ένα νεύμα ή ένα ανασήκωμα των φρυδιών. Πολλές φορές ακόμα και την ώρα που έπαιζαν πόκα. Συμφωνίες κυρίων».

Ύφος, λεκτικό, ταχύτητα αφήγησης και φυσικά απουσία περίτεχνης λογοτεχνικότητας που μόνο στο αστυνομικό και στο νουάρ μυθιστόρημα συναντάμε. Είδος το οποίο η Ζέτα Κουντούρη με κατακτημένη πλέον γνώση και άνεση υπηρετεί.


* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΥΜΠΑΡΔΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, ο τόμος με κριτικά κείμενα «Σκόρπια – Κείμενα για συγγραφείς και βιβλία» (εκδ. Μεταίχμιο).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ