baladeur

Για τη συλλογή με πεζά του Γιάννη Καισαρίδη «Ώρες αιώρες», η οποία  κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος. Στην κεντρική εικόνα, η παλιά εβραϊκή συνοικία της Βέροιας. 

Του Μιχάλη Πιτένη

«… η πόλη δεν μιλάει για το παρελθόν της, το περιέχει στις γραμμές ενός χεριού, γραμμένο σε γωνιές δρόμων, σε γρίλιες παραθύρων, στις κουπαστές των κλιμακοστασίων, στις αντένες των αλεξικέραυνων, στα κοντάρια των λαβάρων, το κάθε κομμάτι χαραγμένο με την σειρά του από γρατζουνίσματα, πριονίσματα, εγκοπές, βίαια χτυπήματα». (Ίταλο Καλβίνο - Οι αόρατες πόλεις)

Εδώ, η πόλη δεν είναι μυθική, ούτε αόρατη. Είναι η Βέροια. Κι εκείνος που μιλά για το παρελθόν της, ο Γιάννης Καισαρίδης μέσα από τα 63 κείμενα που συναρθρώνουν την νέα συλλογή διηγημάτων του Ώρες αιώρες. Παρασυρμένος απ’ το κύμα των αναμνήσεων και ψηλαφίζοντας παλιά σημάδια, πασχίζει να φέρει το παρελθόν στο παρόν, να το διατηρήσει και για το μέλλον. Για να μην λησμονηθεί, καθώς φαίνεται πως ο συγγραφέας ανησυχεί πάρα πολύ για όσα μπορεί να χαθούν και να λυπάται για όσα χάθηκαν ή αφέθηκαν να χαθούν. Απέναντι στη λήθη μάχεται με τα κείμενα του, όχι μόνο στις πρόσφατες Ώρες αιώρες του αλλά σχεδόν σ’ όλα τα έργα του.

Διάλογος με τη μνήμη

Εδώ, ένας, ακόμα, διάλογος του με τη μνήμη. Την συλλογική, την ατομική. Μέσα απ’ όσα αφουγκράζεται, όσα ανακαλύπτει και ξετρυπώνει, σκαλίζοντας απόμερες, μισοσκότεινες, ξεχασμένες, γωνιές, αποθησαυρίζοντας υλικό που γίνεται λέξεις. Λέξεις που δημιουργούν εικόνες. Εικόνες που φέρνουν στο φως κάποια απ’ αυτά που συνέβησαν.

Εδώ, ο θάνατος πάντα και πανταχού παρών. Ως συστατικό, αναπόφευκτο, της ζωής. Κι οι συνέπειες του που μπορεί να κρατούν περισσότερο κι από μια ζωή, κληρονομιά μεταβιβάσιμη που οι παραλήπτες της δεν έχουν το δικαίωμα της μη αποδοχής.

Τα 63 κείμενα της συλλογής απλώνονται στον χώρο και τον χρόνο. Πάνε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, περπατούν στον ημαθιώτικο κάμπο, σκαρφαλώνουν στα βουνά που περιζώνουν την πόλη. Ακολουθούν τα βήματα των ανθρώπων που ζύμωσαν την γη με τα πόδια και τα χέρια τους, που την πότισαν με το αίμα τους, πολλοί απ’ αυτούς πρόωρα και άδικα. Παρόλο που ο χρόνος ξεπερνά το μήκος ενός αιώνα, δεν χάνεται η συνέχεια του, αλλά φαίνεται σαν όλα αυτά τα πλάσματα, οι πρωταγωνιστές των ιστοριών, ως σώμα ή πνεύμα, να ενώνουν τα χέρια τους, σαν να σπρώχνει το ένα το άλλο για ν’ ανέβουν τα σκαλιά που οδηγούν στο μέλλον. Και πορεύονται, έτσι που φτάνοντας στην τελευταία λέξη του βιβλίου έχεις την αίσθηση πως τίποτα δεν τελείωσε, αλλά ότι διαβάζοντας το είδες απλώς ένα μόνο μέρος μιας συνέχειας. Μιας συνέχειας που πολλές φορές και συνήθως οι ίδιες οι πόλεις ξεχνούν, αλλά ευτυχώς υπάρχουν οι αμετανόητοι σαν τον Καισαρίδη για να τους την υπενθυμίζουν.

Τα 63 κείμενα της συλλογής απλώνονται στον χώρο και τον χρόνο. Πάνε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, περπατούν στον ημαθιώτικο κάμπο, σκαρφαλώνουν στα βουνά που περιζώνουν την πόλη.

Οι ήρωες του, συγγενείς, φίλοι, γνωστοί, αλλά και μακρινές φιγούρες που φτάνουν σ’ αυτόν μέσω κάποιων διηγήσεων. Δεν χρειάζεται περισσότερα. Δεν έχει ανάγκη πολλά. Οι φωνές, οι θόρυβοι, τα κρωξίματα πουλιών, κάποια καμπανάκια που ηχούν, σχεδόν, ανεπαίσθητα, το μαύρο ρούχο του πένθους, ο λόγος που δόθηκε και κρατήθηκε, κερί αναμμένο, για μια ζωή, πλάθουν τις ιστορίες του Καισαρίδη.

Ιστορίες που όλες, ακόμα και αυτήν που αρθρώνεται σε μια και μόνο πρόταση, «Τη μέρα που μπήκαν οι Ιταλοί, μια χωριανή τούς είδε ξαφνικά μπροστά της μες στο πλυσταριό». («Πλυσταριό», σελ. 56) μοιάζουν να ‘χουν ζυγιστεί και μετρηθεί για να απλωθούν σε τόσες σελίδες όσες κατέλαβαν τελικά. Από εκεί και πέρα αναλαμβάνει ο αναγνώστης, αφού ο συγγραφέας κατάφερε να του δώσει ό,τι και όσα χρειάζεται για να τρέξει πιο πέρα την ιστορία, να την ανοίξει και να την απλώσει όσο εκείνος θέλει. Να την κάνει δική του.

veroia palia

Κάλλιστα ως πετυχημένη συγγραφική τεχνική μπορεί να λογισθεί αυτή του Καισαρίδη. Τεχνική που εμπεριέχει αίσθηση του μέτρου, αποδοχή πως στη δική σου αλήθεια πάντα υπάρχει θέση και για την αλήθεια των άλλων και πάνω απ’ όλα κόπο. Κόπο για να συμπτυχθούν και να συμπυκνωθούν τα όποια ερεθίσματα για να λειτουργήσουν σαν τον καρπό που πρέπει να ξεφλουδίσεις πολλά στρώματα του για να φτάσεις στο μεδούλι του, για να τον γευτείς μέχρι τέλους.

Στη γραφή του, σταθερή αξία η ελλειπτικότητα της. Είτε ξανοίγεται στις περιγραφές του, είτε μαζεύεται, ανοίγοντας άλλοτε ολόκληρο ένα παράθυρο και άλλοτε μόνο μια γρίλια.

Ο προφορικός λόγος, δύσκολος πάντα ν’ αποτυπωθεί σ’ ένα κείμενο, μεταφέρεται ζωντανός, πειστικός, ρέων. Τον ακούς.

«Τότε, που δεν γνωρίζαμε, η ομορφιά ήταν παντού». (σελ. 185).

Η τελευταία φράση του διηγήματος «Δύο άγνωστες λέξεις». Γυρνάς την σελίδα για να επιστρέψεις αμέσως. Είναι οι δικές σου μνήμες που προσκαλεσμένες απ’ την φράση του συγγραφέα σε τραβούν πίσω. Είναι η δύναμη του καλού κειμένου που δεν σε βάζει σε έναν δρόμο, αλλά σου υπενθυμίζει πως η όποια επιλογή κάνεις είναι δική σου. Αρκεί να την κάνεις.

veroia palia 2

Ο Καισαρίδης, όπως ομολογεί και ο ίδιος, αξιοποιεί στα κείμενα του και ορισμένα δάνεια σπουδαίων δημιουργών όπως ο Νίκος Μπακόλας, η Κική Δημουλά, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Με μέτρο κι αυτά. Αντλώντας έμπνευση, αποφεύγοντας την μίμηση.

kedros kaisaridis ores aiores«Πηγή είναι ο λόγος» είναι ο τίτλος ενός ντοκιμαντέρ του οποίου το σενάριο και την σκηνοθεσία ανέλαβε ο Γιάννης Καισαρίδης και παρήγαγε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Βέροιας. Θέμα του η προσπάθεια να αποκαλυφθεί η πόλη. Να μιλήσει. Ένα οπτικοακουστικό δημιούργημα προάγγελος και προπομπός της συλλογής διηγημάτων Ώρες αιώρες. Μιας συλλογής όπου και εδώ πηγή είναι ο λόγος. Μια πηγή που μοιάζει αστείρευτη.

«Πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε –στην πόλη, γύρω μας– την ιερότητα του βλέμματος με όλον αυτό τον ορυμαγδό που μας περιβάλλει και μας διαλύει; Τη διείσδυση στις εσωτερικότερες πτυχές του είναι των πραγμάτων και όχι στην κολακεία του φαίνεσθαι; Πώς θα καταφέρω να παρατηρώ μέσα στην πόλη τα πράγματα γύρω μου να διαστέλλονται και να συστέλλονται και, ακολουθώντας τη μυστική ζωή τους, να βρίσκω – και να εφευρίσκω- την ουσία τους και τα ερεθίσματα τους, την αρχέγονη ιερότητα τους με τη βοήθεια του ονείρου και της φαντασίας;» (Σελ. 114)

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Μετέωρη γυναίκα» (εκδ. Διάπλαση).

politeia link more


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Νάγιας Δαλακούρα «Το λουλούδι της θάλασσας» (εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα από την τηλεοπτική σειρά «The Τerror» για την αποστολή του 1845.

Της Λεύκης Σαραντινού

Την αίσθηση μαγείας από τον παγωμένο και σιωπηλό Βορρά, με το...

«Δέκατος χρόνος», της Καρολίνας Μέρμηγκα (κριτική) – Από την αρχαιότητα έως σήμερα: γυναικεία μοίρα και τραύμα

«Δέκατος χρόνος», της Καρολίνας Μέρμηγκα (κριτική) – Από την αρχαιότητα έως σήμερα: γυναικεία μοίρα και τραύμα

Για το μυθιστόρημα της Καρολίνας Μέρμηγκα «Δέκατος χρόνος» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Φωτογραφία: Άγαλμα στον υπαίθριο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Αθήνας © Mika/Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη 

Οι αρχαίοι μύθοι ήταν και ε...

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των νονών-δημιουργών τους;&n...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μανιφέστο»: Η Μπερναρντίν Εβαρίστο στο νέο της βιβλίο αυτοβιογραφείται

«Μανιφέστο»: Η Μπερναρντίν Εβαρίστο στο νέο της βιβλίο αυτοβιογραφείται

Το νέο βιβλίο της βραβευμένης με Μπούκερ Βρετανής συγγραφέα Μπερναρντίν Εβαρίστο δεν είναι μυθοπλαστικό. Ανήκει στο είδος της αυτοβ...

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Νάγιας Δαλακούρα «Το λουλούδι της θάλασσας» (εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα από την τηλεοπτική σειρά «The Τerror» για την αποστολή του 1845.

Της Λεύκης Σαραντινού

Την αίσθηση μαγείας από τον παγωμένο και σιωπηλό Βορρά, με το...

«Δέκατος χρόνος», της Καρολίνας Μέρμηγκα (κριτική) – Από την αρχαιότητα έως σήμερα: γυναικεία μοίρα και τραύμα

«Δέκατος χρόνος», της Καρολίνας Μέρμηγκα (κριτική) – Από την αρχαιότητα έως σήμερα: γυναικεία μοίρα και τραύμα

Για το μυθιστόρημα της Καρολίνας Μέρμηγκα «Δέκατος χρόνος» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Φωτογραφία: Άγαλμα στον υπαίθριο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Αθήνας © Mika/Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη 

Οι αρχαίοι μύθοι ήταν και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πρόωρη άνοιξη: 22 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Πρόωρη άνοιξη: 22 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Δόκιμοι και καταξιωμένοι καθώς και νεότεροι συγγραφείς γράφουν για τα νέα τους βιβλία, τα οποία μόλις κυκλοφόρησαν ή αναμένεται να κυκλοφορήσουν προσεχώς.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ζητήσαμε από είκοσι έναν συγγραφείς –καταξιωμένους αλλά και νεότερους...

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ