lia seferiadi

Για το μυθιστόρημα της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη «Μέρες και νύχτες της ζωής μας» (εκδ. Κέδρος).

Του Μάνου Κοντολέων

Η Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη είναι μια χαρακτηριστική παρουσία στη σύγχρονη πεζογραφία μας. Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1945, μετοικεί μόνιμα από το 1965 στην Αθήνα και σχεδόν αμέσως δίνει το λογοτεχνικό της παρόν με ένα διήγημα σε σοβαρό περιοδικό εκείνης της εποχής. Από τότε μέχρι σήμερα έχει κυκλοφορήσει σημαντικό αριθμό πεζογραφικών, κυρίως, έργων και μπορεί κανείς να της αναγνωρίσει μια πολυετή θητεία στον χώρο του μυθιστορήματος.

Το ιστορικό παρελθόν ως βίωμα ατομικής εμπειρίας υπήρξε πολύ συχνά ο καμβάς όπου η Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη στήριξε την ανάπτυξη μυθιστορηματικών αφηγήσεων.

Το ιστορικό παρελθόν ως βίωμα ατομικής εμπειρίας υπήρξε πολύ συχνά ο καμβάς όπου η Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη στήριξε την ανάπτυξη μυθιστορηματικών αφηγήσεων. Θα έλεγα, μάλιστα, πως δυο είναι οι άξονες που γύρω τους περιστρέφει τους προβληματισμούς της: η συλλογική ευθύνη, από τη μια, και από την άλλη η ατομική αδελφή της.

Ο απλός καθημερινός άνθρωπος μέσα στο ιστορικό συμβάν. Πώς αντιδρά αυτός που ζει ένα γεγονός; Και τελικά η όποια δική του ευθύνη κληροδοτείται στους απογόνους του; Ακριβώς αυτές οι δυο ερωτήσεις αποτελούν τον πυρήνα του τελευταίου μυθιστορήματός της, όπως βέβαια και οι απαντήσεις τους.

Για το μυθιστόρημα 

Αλλά η Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη είναι πεζογράφος και μάλιστα ιδιαιτέρως έμπειρη. Κι έτσι αποφάσισε σ’ αυτόν τον διπλό προβληματισμό να χαρίσει μια ιδιότυπα διπλή μυθιστορηματική οντότητα. Το έργο βασικά χωρίζεται σε δύο μέρη. Αν και τα δυο περιγράφουν σκέψεις και συναισθήματα με τριτοπρόσωπη εκφορά εμπλουτισμένη όμως με ολοζώντανους διαλόγους, εντούτοις είναι εστιασμένα σε δυο διαφορετικούς χαρακτήρες.

Στο πρώτο μέρος παρακολουθούμε την καθημερινότητα μιας αστής, της Δέσποινας, που ξαφνικά μέσα στην απόλυτα τακτοποιημένη και σε ένα βαθμό αποστειρωμένη ζωή της, εισβάλει μια πληροφορία από το παρελθόν που θα ανατρέψει όλα τα συναισθήματα και τις ιδέες που πάνω τους είχε στηρίξει τη ζωή της.

 Αλλά η όποια κατάληξη που μπορεί να υποψιαστεί κανείς πως είναι πιθανή, το δεύτερο μέρος του έργου, έρχεται αν όχι να την ανατρέψει, σίγουρα πάντως να τη διευρύνει.

Θα είναι μια απόλυτη ανατροπή που η Δέσποινα θα θελήσει να την ανιχνεύσει σε κάθε της λεπτομέρεια και να ξεκαθαρίσει αν αυτή η γονιδιακή εγγραφή αποτελεί ή όχι κεντρικό θεμέλιο της ίδια της ταυτότητας της. Με τρόπο διεξοδικό όσο σπαρακτικό ο αναγνώστης παρακολουθεί την αυτομαστίγωση της ηρωίδας. Αλλά η όποια κατάληξη που μπορεί να υποψιαστεί κανείς πως είναι πιθανή, το δεύτερο μέρος του έργου, έρχεται αν όχι να την ανατρέψει, σίγουρα πάντως να τη διευρύνει.

seferiadi meres kai nixtesΕδώ το κεντρικό πρόσωπο είναι ο Κουρτ, ένας Γερμανός άνδρας που δεν μπορεί να βρει ψυχική ισορροπία καθώς ολοένα και πιο βαθιά συνειδητοποιεί πως οι δικοί του υπήρξαν πιστοί οπαδοί του ναζισμού, ειδικά δε πατέρας του ένας ψυχρός εκπρόσωπος της πολεμικής μηχανής του Γ’ Ράιχ.

Τα δυο αυτά πρόσωπα, η μυθιστορηματική ευρηματικότητα της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη θα τα φέρει σε επαφή και τότε πλέον θα ξεδιπλωθεί απόλυτα ο προβληματισμός πάνω στη συλλογική ευθύνη ενός έθνους, αλλά και στην ατομική συνείδηση εκείνων που καλούνται, δίχως να έχουν από τα πριν ρωτηθεί, να πάρουν μια θέση απέναντι στο τι μπορεί να σημαίνει να έχουν εγγεγραμμένη στα κύτταρά τους την εγκληματική συμπεριφορά των πατέρων τους.

Ιδιαιτέρως πρωτότυπη η μυθιστορηματική ιδέα, αλλά και πολύ επιτυχημένη η γλωσσική της υλοποίηση. Στο πρώτο μέρος η γραφή έχει κάτι το ψυχρό, το αποστασιοποιημένο. Κι έτσι ταιριάζει με την γενικότερη στάση της ηρωίδας που άξαφνα καλείται να γνωρίσει το αποτρόπαιο που την είχε γεννήσει. Το δεύτερος μέρος είναι γραμμένο με περισσότερη εσωτερική αναταραχή. Ακριβώς όπως αναταραγμένη είναι και η συναισθηματική κατάσταση του ήρωα αυτού του μέρους.

Δίπλα στις αισθαντικές και εύστοχες περιγραφές συναισθημάτων, υπάρχουν πολλές πληροφορίες ιστορικών συμβάντων, από αυτά που ίσως δεν θα τα συναντήσει κανείς σε επίσημα ιστορικά γραφτά. Λεπτομέρειες που όμως αποτέλεσαν συνθήκες σκληρής διαβίωσης και αιτίες σκληρών θανάτων, που όλες μαζί εκφράζουν μια συλλογική μνήμη και η οποία με τη σειρά της, και καθώς τα χρόνια περνάνε, μετατρέπεται σε προσωπική πλέον εμπειρία που απαιτεί να δηλώσει κι αυτή το παρόν της.

Ενδιαφέρον μυθιστόρημα. Με καλή δόμηση. Και γλωσσική ευστοχία.

* Ο ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, «Η μάσκα του Καπιτάνο» (εκδ. Πατάκη).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ευτυχώς που είχε κάνει μόνο δύο παιδιά. Αν έκανε περισσότερα, θα αυξάνονταν οι πιθανότητες να γεννηθεί ένα τέρας… Άραγε το τέρας που της έσπειρε ζούσε ακόμα ή είχε πεθάνει;» (σελ. 133)

«Κι εγώ ξέρεις τι έκανα; Ξέρεις τι έκανα εγώ; Αυτό ακριβώς που εφαρμόζανε οι ναζί: ευγονική. Έκανα στείρωση, στείρωση έκανα για να κόψω το δρόμο στα καταραμένα του γονίδια». (σελ. 232)

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Κουρμουλή «Άπνοια» (εκδ. Κείμενα). Κεντρική εικόνα: Ψηφιακή φωτογραφία © Γιάννης Γαλανάκης.

Του Νίκου Α. Μάντη

Μια διαδεδομένη «λαϊκή σοφία» θέλει τον χώρο της δημοσιογραφίας να μην μπλέκει εύκολα με εκείνον της...

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ασημένιας Σαράφη «Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος

Της Λεύκης Σαραντινού

«Ο Τσέχος παππούς μου, ή κατά κόσμον Νικόλαος Περιστέρης, δεν ήταν σε καμία περίπτωση Τσέχος, αλλά έτσι τον απο...

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ