Η ξηρασία, της Τζέιν Χάρπερ – ένα κοινωνικό αστυνομικό μυθιστόρημα

Ετούτο το βιβλίο αποτελεί την πρώτη εμφάνιση της συνεχώς μετακινούμενης μεταξύ Αγγλίας και Αυστραλίας Τζέιν Χάρπερ, μιας πολλά υποσχόμενης συγγραφέως, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας την ως τώρα παραγωγή της και τις ανάλογες διακρίσεις που είδε το έργο της. Η ξηρασία, λοιπόν, της Τζέιν Χάρπερ, με φόντο την έρημο της Αυστραλίας, της δεύτερης πατρίδας της, είναι ένα εξαιρετικό αστυνομικό μυθιστόρημα που καθηλώνει τον αναγνώστη από τις πρώτες κιόλας σελίδες του.

Ένας μυστηριώδης θάνατος

Η πλοκή του συνδυάζει και αναμιγνύει τεχνηέντως δύο τραγικά γεγονότα τα οποία όμως διαχωρίζονται χρονικά από ένα αρκετά μεγάλο διάστημα, κάπου είκοσι ετών. Το πρώτο απ’ αυτά είναι ο θάνατος της Έλι Ντίκον, η οποία πνίγηκε σε ηλικία δεκαέξι ετών. Η αυτοκτονία φαινόταν το πιθανότερο σενάριο, για τους περισσότερους, αλλά χωρίς να αποκλείονται πολλά άλλα. Οι αμφιβολίες και τα ερωτηματικά που σχετίζονται με τον θάνατό της δημιουργούν ένα πυκνό και βαρύ σύννεφο καχυποψίας που συνεχίζει να επικάθεται από εκείνη την εποχή πάνω από την Κιβάρα, τη μικρή και πολύ αφιλόξενη, λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας, πόλη της αυστραλέζικης ηπείρου όπου λαμβάνει χώρα και ξετυλίγεται έξυπνα η ιστορία της Τζέιν Χάρπερ. Οι ζωές τριών νέων, φίλων της Έλι, άλλαξαν άρδην ύστερα από τον θάνατό της. Η Γκρέτσεν Σόνερ, η άλλη κοπέλα που συμπλήρωνε την νεανική τετράδα, ένοιωθε σαν σημαδεμένη από εκείνη την εποχή. Από τους άρρενες φίλους της Έλι, ο Λιουκ Χάντλερ έμεινε και δραστηριοποιήθηκε στην Κιβάρα, ενώ ο Άρον Φαλκ με τον πατέρα του μετακόμισαν στη Μελβούρνη όπου ο Άρον έγινε αστυνομικός με ειδίκευση στα σύγχρονα οικονομικά εγκλήματα. Τώρα, όμως, ο Λιουκ Χάντλερ είναι νεκρός εξαιτίας ενός πολύ συχνού, μάλλον, σεναρίου. Είναι ο αγρότης εκείνος της ηπείρου της Αυστραλίας που έχει καταστραφεί από την εξοντωτική και παρατεταμένη ξηρασία, κι έτσι αποφασίζει να σκοτώσει την οικογένειά του και στη συνέχεια να βάλει οριστικό τέλος και στη ζωή του. Τουλάχιστον αυτό σκέφτονται πως έγινε οι περισσότεροι κάτοικοι της πόλης.

Οι αμφιβολίες και τα ερωτηματικά που σχετίζονται με τον θάνατό της, δημιουργούν ένα πυκνό και βαρύ σύννεφο καχυποψίας που συνεχίζει να επικάθεται από εκείνη την εποχή πάνω από την Κιβάρα, τη μικρή και πολύ αφιλόξενη, λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας, πόλη της αυστραλέζικης ηπείρου όπου λαμβάνει χώρα και ξετυλίγεται έξυπνα η ιστορία της Τζέιν Χάρπερ.

Μέσα σε αυτό το εξόχως τραγικό πλαίσιο και φόντο, ο Φαλκ επιστρέφει διστακτικά στην πόλη για να παρευρεθεί στις κηδείες του Λιουκ, της συζύγου του, Κάρεν, και του μικρού γιου τους, Μπίλι. Το μωρό, η Σάρλοτ, κατά περίεργο λόγο, έχει αποφύγει μυστηριωδώς τον βίαιο θάνατο των άλλων. Ο Φαλκ πιέστηκε έντονα από τους γονείς του Λιουκ, την Μπαρμπ και τον Τζέρι, για να ερευνήσει τους βίαιους και μη αναμενόμενους θανάτους στην οικογένειά τους. Αρχικά ο Φαλκ δεν επιθυμούσε κάποια ενεργό ανάμιξη στην οικτρή από κάθε άποψη υπόθεση, αλλά πείστηκε από την Μπαρμπ η οποία ήταν γι’ αυτόν το κοντινότερο άτομο στη μικρή του ηλικία, στην ουσία σαν μια δεύτερη μητέρα, δεδομένου ότι η δική του είχε πεθάνει όταν τον γέννησε. Σε αυτήν την έρευνα, ο Άρον Φαλκ βρίσκει συμπαραστάτη και λαμβάνει βοήθεια σε μεγάλο βαθμό από έναν νέο έξυπνο αστυνομικό στην πόλη, τον Ράκο, ο οποίος είναι αρκούντως προσεκτικός και γρήγορα παρατηρεί ορισμένες ασυνέπειες στο συνολικό σκηνικό του εγκλήματος. Οι δύο τους γρήγορα δημιουργούν μια καλή και αποτελεσματική αστυνομική ομάδα με αμοιβαία, το σπουδαιότερο, εμπιστοσύνη ανάμεσά τους. Μέχρι το τέλος της Ξηρασίας, οι δολοφονίες του Χάντλερ έχουν επιλυθεί με την συγκεκριμένη και σταθερή αστυνομική συνεργασία και ο Φαλκ μαθαίνει επιτέλους τι συνέβη στην Έλι πριν από είκοσι χρόνια.

Γεννημένη στο Μάντσεστερ, η Jane Harper μετακόμισε με την οικογένειά της στην Αυστραλία όταν ήταν οκτώ χρόνων. Επέστρεψε στη Μ. Βρετανία στην εφηβεία της, όπου σπούδασε Αγγλική Φιλολογία και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, και στη συνέχεια δούλεψε ως δημοσιογράφος για αρκετά χρόνια. Το 2008 ξαναγύρισε στην Αυστραλία και συνέχισε να εργάζεται στα μίντια. Το 2014 ένα διήγημά της επελέγη για το ετήσιο Fiction Edition του περιοδικού Big Issue, και αυτό αποτέλεσε το έναυσμα της συγγραφικής της καριέρας. Με το προσχέδιο του μυθιστορήματος που θα γινόταν η Ξηρασία έγινε δεκτή στο online πρόγραμμα δημιουργικής γραφής μυθιστορήματος του λογοτεχνικού πρακτορείου Curtis Brown. Μετά το εξαιρετικά επιτυχημένο της ντεμπούτο, έγραψε την εξίσου επιτυχημένη συνέχεια Άγρια φύση, με πρωταγωνιστή πάλι τον αστυνομικό Άρον Φαλκ.

Οι δύο αστυνομικοί, στο κείμενο, είναι ειλικρινείς, ικανοί, συμπαθητικοί και καθόλου βίαιοι στη συμπεριφορά τους. Δεν υπάρχει άρωμα ή υποψία διαφθοράς. Ακόμα κι όταν ο Ράκο παρακάμπτει τους συναδέλφους του κατά την διάρκεια της έρευνας, αυτό γίνεται αποκλειστικά και μόνο για να αποφευχθεί η ενοχλητική γραφειοκρατία και όχι για σκοτεινούς και ανομολόγητους λόγους. Άλλοι χαρακτήρες του μυθιστορήματος είναι ο κατηφής σκωτσέζος μπάρμαν, ο δύστροπος αγρότης Μαλ Ντίκον, ο ανιψιός του Γκραντ Ντόου, ο δάσκαλος Σκοτ Γουίτλαμ και μια επιθετική μαμά του σχολείου. Υπάρχει φυσικά ένας άλλος σημαντικός χαρακτήρας σε αυτήν την ιστορία, που δεν είναι άλλος από την ίδια την παντοδύναμη και παρατεταμένη ξηρασία. Η Κιβάρα και τα περίχωρά της είναι στην κυριολεξία έτοιμα να πάρουν φωτιά και να γίνουν παρανάλωμα του πυρός με τον παραμικρό σπινθήρα. Καθώς η χειρότερη ξηρασία του αιώνα καταστρέφει αναπόφευκτα και τα άκρως απαραίτητα προς το ζην των αγροτών και των κατοίκων της πόλης, όλα τα καταστήματα κλείνουν σιγά-σιγά επειδή οι άνθρωποι δεν έχουν χρήματα να ξοδέψουν, το σχολείο φαίνεται υποβαθμισμένο και κουρελιασμένο και οι άνθρωποι όλοι πλήρως απογοητευμένοι. Ακόμα και χωρίς την εξουθενωτική ξηρασία, η Κιβάρα ουδόλως περιγράφεται ως ελκυστικό μέρος. Ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι, ακόμα κι αν πέσει βροχή, δεν θα αποτελούσε καλή προτίμηση για κάποιον να ζήσει, αφού οι κάτοικοί της είναι σε μεγάλο βαθμό απομονωμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, στενόμυαλοι και στην πλειονότητα επιθετικοί μεταξύ τους. Με βάση αυτά, δεν είναι αξιοπερίεργο που ο Φαλκ ήθελε να φύγει από εκεί.

Ένα κοινωνικό αστυνομικό μυθιστόρημα

Επειδή η Ξηρασία είναι κατά βάση αστυνομικό μυθιστόρημα, η πλοκή έχει πάντα προτεραιότητα, αλλά ταυτόχρονα η Τζέιν Χάρπερ, βρίσκει την ευκαιρία και εξετάζει σημαντικά κοινωνικά ζητήματα της περιοχής. Η ανησυχητική κοινωνική ασχήμια της πόλης εκδηλώνεται σε διάφορα μέρη και με διάφορους τρόπους, σωματικά ή λεκτικά, από μερικούς κατοίκους της οι οποίοι δεν συμφωνούν με την τωρινή επιστροφή του Φαλκ. Η Χάρπερ δείχνει επιπλέον πώς ορισμένες κοινότητες, ειδικά οι μικρές και απομονωμένες, μπορούν εύκολα να κλείσουν τα μάτια στη μάστιγα της ενδοοικογενειακής βίας. Βλέπουμε ότι και η αμοιβαία εμπιστοσύνη, η οποία συνήθως θεωρείται αρετή, μπορεί να αποδειχτεί στο τέλος το αντίθετο. Ακόμα θα μπορούσαμε να προσθέσουμε σοβαρές κοινωνικές ανησυχίες, όπως η γονική εγκατάλειψη, η αγωνία των εφήβων και φυσικά οι ιδιαίτερα οδυνηρές, σχέσεις γονέα-παιδιού. Η Χάρπερ δεν παραδίδει, ευθέως και ανοιχτά, μαθήματα ηθικής στους αναγνώστες της, αλλά το όποιο μήνυμα επιθυμεί το περνάει μέσα από τη ζωή των χαρακτήρων και το ξεδίπλωμα των όποιων ιστοριών τους. Αυτό το σφιχτά δομημένο μυθιστόρημα εναλλάσσεται συνεχόμενα μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος. Ανάμεσα στην αφήγηση συχνά παρεμβάλλονται αναδρομές οι οποίες φωτίζουν ή υπαινίσσονται με κάποιο τρόπο ορισμένες κρυμμένες, έως τότε, πραγματικότητες.

Αν λάβουμε υπόψιν μας ότι ετούτο αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα της Τζέιν Χάρπερ (Jane Harper, Μάντσεστερ, 1980), εύκολα οδεύουμε στην παραδοχή ότι το συγγραφικό και εκδοτικό της μέλλον θα είναι λαμπρό, όπως τουλάχιστον αποδείχτηκε μέχρι στιγμής από τα δύο επόμενα βιβλία της, που ήδη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση, επίσης της Χίλντας Παπαδημητρίου.

* Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΣΧΟΡΕΤΣΑΝΙΤΗΣ είναι Διευθυντής Χειρουργικής στο Παν/κό Νοσ/μείο Ηρακλείου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η μελέτη «Τα νέγρικα μπλουζ και οι ιατρικές τους αναφορές» (εκδ. Οδός Πανός).

→ Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία από την αυστραλιανή ταινία μυστηρίου Picnic at Hanging Rock (1975) σε σκηνοθεσία του Peter Weir. Η ταινία –βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο της Joan Lindsay– έκανε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και σύστησε στο παγκόσμιο σινεφίλ κοινό, το αχανές αυστραλιανό τοπίο ως σκηνικό εγκλημάτων και τρόμου.

Η ξηρασία
Jane Harper
Μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 424, τιμή εκδότη €17,70 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ JANE HARPER