Για την ταινία του Λανς Χάμερ (Lance Hammer) «Βασίλισσα στη θάλασσα» με πρωταγωνίστρια τη Ζιλιέτ Μπινός, που προβάλλεται αυτές τις μέρες στις κινηματογραφικές αίθουσες.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Το φιλμ «Βασίλισσα στη θάλασσα» είναι ένα ειλικρινές, ψυχολογικό, οικογενειακό δράμα. Σηματοδοτεί την επιστροφή του ανεξάρτητου Αμερικανού σκηνοθέτη Λανς Χάμερ στο σινεμά μετά από 18 χρόνια απουσίας και απέσπασε την Αργυρή Άρκτο (Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής) στο Φεστιβάλ Βερολίνου. Το 2008, ο Λανς Χάμερ έγραψε, σκηνοθέτησε και μόνταρε το «Ballast» («Το έρμα»), ένα δυνατό δράμα στο οποίο η αυτοκτονία ενός άντρα επηρεάζει τις ζωές τριών συγγενών του. Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό, τραχύ και χαμηλότονο φιλμ. Η ταινία θεωρήθηκε επίτευγμα του αμερικανικού ρεαλισμού και κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ του Sundance.
Η ιστορία του «Βασίλισσα στη θάλασσα» ξεκινά με μια πολύ δυνατή και σοκαριστική σκηνή. Η Αμάντα (Ζιλιέτ Μπινός), μια 50χρονη ακαδημαϊκός, επιστρέφει στο Λονδίνο για να βοηθήσει στη φροντίδα της ηλικιωμένης μητέρας της, Λέσλι (Άνα Κάλντερ-Μάρσαλ), η οποία πάσχει από άνοια. Μπαίνοντας ξαφνικά στο δωμάτιο, πιάνει επ' αυτοφώρω τον πατριό της, Μάρτιν (Τομ Κόρτνεϊ), να έχει σεξουαλική επαφή με τη μητέρα της. Πανικοβλημένη και πεπεισμένη ότι η μητέρα της δεν είναι πλέον σε θέση να δώσει συνειδητά συναίνεση λόγω της νόσου, η Αμάντα καλεί την αστυνομία και ακολουθεί η Πρόνοια.
Αυτή η παρορμητική, απονενοημένη της κίνηση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, εμπλέκοντας κοινωνικές υπηρεσίες και ιδρύματα, και δοκιμάζει τις ισορροπίες ολόκληρης της οικογένειας με αμφισβητήσεις, αμφιβολίες, αμφιθυμίες, αντιδικίες και ανάληψη ευθυνών από τους υγιείς. Όμως, μπορείς να αποφασίζεις για τη ζωή του άγνωστου άλλου; Η Ζιλιέτ Μπινός, ο Τομ Κόρτνεϊ και η Άννα Κάλντερ-Μάρσαλ δίνουν βαθιά ανθρώπινες ερμηνείες που απογειώνουν το σενάριο. Ο Χάμερ εμπνεύστηκε το σενάριο και την ταινία από την περίπτωση του πατέρα του που έχει άνοια. Το δούλεψε κάνοντας έρευνα με τους ανθρώπους της αστυνομίας και της Πρόνοιας (μερικούς τούς έβαλε να παίξουν). Ο τίτλος «Queen at Sea» σημαίνει επίσης «πελαγωμένη βασίλισσα».
Μια τρυφερή ταινία
Πρόκειται για ένα ανθρώπινο, συναισθηματικό φιλμ για τη δύσκολη ψυχολογία και ψυχοσύνθεση των γερόντων και τις εναγώνιες προσπάθειές τους να επικοινωνήσουν, εναγώνιες ακόμη και αν αγαπιούνται. Το κλειδί της σχέσης τους είναι η στοργή, η τρυφερότητα και η αγάπη και όχι η κακοποίηση που υποπτεύεται η κόρη της γριάς. Μα και η επιθυμία. Η κόρη δυσκολεύεται πολύ να τους κατανοήσει, υπάρχει μεταξύ τους ένα χάσμα (γενεών), μα αυτή είναι η πεζή πραγματικότητα... Η μυθοπλασία θέτει τα ζητήματα της συγκατάθεσης, της ευθύνης, της ελεύθερης βούλησης, της συμπόνιας, της αξιοπρέπειας και της ερωτικής επιθυμίας των μεγάλων ανθρώπων.
Δεν βρήκα το φιλμ καταθλιπτικό και στενάχωρο, απλά είναι μια ταινία ψυχολογικού ρεαλισμού και ρεαλιστικής διερεύνησης της ψυχολογίας των μεγάλων ανθρώπων με όλες τους τις δυσκολίες και αδυναμίες. Πρόκειται για δράμα χαρακτήρων με τα ψυχολογικά τους προβλήματα και αδιέξοδα. Ορισμένες σκηνές δημιουργούν στοχασμούς ή κάποια αμηχανία στον θεατή, που αισθάνεται κάπως άβολα, και άλλες, συναισθήματα και ίσως συγκίνηση. Η ταινία αποφεύγει τις εύκολες απαντήσεις και τις απόλυτες ηθικές κρίσεις. Αντίθετα, εξερευνά τα θολά όρια ανάμεσα στην αγάπη, την προστασία, τη συντροφικότητα, τη θαλπωρή, τον πόθο και την προσωπική αυτονομία ενός ανθρώπου με άνοια ή με γήρας. Ο σκηνοθέτης προσεγγίζει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο, δύσκολο και σκληρό θέμα με ρεαλισμό, αποφεύγοντας τα μελοδραματικά κλισέ.
* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου.
