alt

Tου Νίκου Κουρμουλή

Στις πιανιστικές κλίμακες ενός Θελόνιους Μονκ, το λίκνισμα της παραζάλης αρχινά. Αναλόγως, το τζάζι γράψιμο του Άρνε Νταλ απαλείφει τις ιαχές του εύπεπτου θρίλερ και αναδεικνύει τις οξείες γωνίες της πολιτικής δράσης.

Από τους «εκδρομείς» του Σκανδικαβικού νουάρ, που τα τελευταία χρόνια έχουν κυριαρχήσει στο χώρο του αστυνομικού μυθιστορήματος, ο Άρνε Νταλ χαρακτηρίζεται ως ο πλέον πολυκύμαντος, ο πιο διακειμενικός, ο πιο ποιητικός. Λόγος στακάτος και βίαια απροσδιόριστος. Λόγος ουμανιστικός και όχι λαϊκίστικος. Ένας συγγραφέας που κάνει ορθοπεταλιά πάνω στο σώμα των αντιθέσεων. Δεν μοιάζει καθόλου με το πρότυπο ενός αστυνομικού λογοτέχνη. Φυσικά δεν εννοούμε τον πάλαι ποτέ υπηρέτη του who dunnit, που εξάλλου έχει αποτιμηθεί ιστορικά. Αλλά ούτε και με τον συγγραφέα-θύμα της περσόνας που έχει ο ίδιος εφεύρει για τον εαυτό του. Ο Άρνε Νταλ επιφέρει ένα ακαριαίο χτύπημα στην πεπατημένη της ακατάπαυστης δράσης μέσα από ένα δαιδαλώδες σύμπλεγμα αλληλοεξοντομένων συναισθημάτων.

Κάποιος ίσως σκεφτεί ότι με αυτό το τρόπο χάνεται στη πορεία το κοινωνικό χνάρι. Λάθος. Εδώ ο Σουηδός, σκάει ένα σαρδόνιο χαμόγελο, αποδεικνύοντας πως το αίτημα για μετατροπή των κανόνων της ατομικής χειραφέτισης, περνά από τον προσωπικό Γολγοθά του καθένα. Πάντως και στη πρόσφατη επίσκεψη του στην Αθήνα δεν σταματούσε να ξοδεύει χαμόγελα. Η αλήθεια απέχει από την εξαπάτηση, όσο ένα χαμόγελο θα υποστήριζαν οι μέντορες του κλασσικού νουάρ και θα είχαν δίκιο. Ο μεταιχμιακός υποβλητικός χώρος μεταξύ φωτός και σκιάς, παραμένει το προνομιακό πεδίο των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Οι όποιες προσπάθειες αποδόμησης, κυρίως τη περασμένη δεκαετία, τραυμάτισαν το είδος και δεν πρόσφεραν τίποτε το καινούργιο. Ο Άρνε Νταλ ξεφεύγει από τον ιστό αυτού του μεταιχμιακού χώρου, από αυτή τη χαραμάδα της οντολογικής μετάβασης, δίχως να λειάνει τις αρχικές δομές. Οπωσδήποτε ένα περίτεχνο εγχείρημα. Οι διώκτες του εγκλήματος, είναι μια ομάδα ευγενών απροσάρμοστων. Οι «Ηλίθιοι» του Λαρς φον Τρίερ, δίχως τον ατόφιο αναρχισμό. Οι διωκώμενοι, είναι τα φονικά παράγωγα της παγκοσμιοποίησης.

alt

Ο Άρνε Νταλ χρησιμοποιεί τη φόρμα του αστυνομικού μιθυστορήματος με σκοπό να ανοίξει διάλογο με τις εγκάρσιες πληγές της σουηδικής κοινωνίας. Παράλληλα προσδοκά να θέσει πολιτικά ζητήματα, που καίνε στον βαθμό έκτασης τους, το διαρκώς εναλασσόμενο κοινωνικό περιβάλλον. Πως είναι δυνατόν να έχεις επί σειρά βιβλίων για πρωταγωνιστή μια δεκαμελή ομάδα; Ο εφιάλτης του συγγραφέα. Η «Ομάδα Α», αποτελεί ένα ιδιοστατικό πρότυπο της Σουηδικής κοινωνίας, που δεν μεταλαμπαδεύεται ούτε μπορεί να κατανοηθεί πουθενά αλλού, και ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό νότο και όμως είναι με το τρόπο της οικουμενική και δια-πολιτισμική. Η ομάδα, λειτουργεί και εργάζεται φυσιοκρατικά. Σαν ένα σώμα που ενώ πάσχει, αξιοκρατεί και διανέμει διακριτούς ρόλους στα μέλη. Η «Ομάδα Α», είναι ένα ιβρύδιο. Κοινοτισμού από τη μια και ελεύθερης βούλησης από την άλλη. Τα όρια, είναι οι συμπεριφορικοί ηλεκτρολύτες που ενεργοποιούνται κάθε φορά ανάλογα ως προς την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αν δεν συνδυαστούν όλα τα μέλη μαζί, τότε η ομάδα καταρέει. Σε αντίθετη περίπτωση η ομάδα περνά τα εμπόδια, αφήνοντας πίσω της μια μικρή απώλεια είναι η αλήθεια. Στα βιβλία του Άρνε Νταλ, αλώβητη μένει μόνο η αφήγηση. Που σαν σπιράλ ξετυλίγεται, αγγίζοντας τις ανήλιαγες πλευρές του σουηδικού μοντέλου πολιτικής διαρύθμισης. Για πολλούς αναγνώστες, αποτελεί μια ενδόμυχη απορία για το πως συμβαίνει να κριτικάρεται σε τέτοιο βαθμό ένα από τα τελυταία οχυρά - πρότυπα του ευρωπαϊκού πολιτικού πνεύματος. Ο Άρνε Νταλ δεν ξιφουλκεί με φτηνιάρικους πολιτικαντισμούς. Έχει την αίσθηση πως η πολυπολιτισμικότητα ως απότοκο της μετανεωτερικής εποχής, αποκαθήλωνε την έννοια του «Άλλου» από το βάθρο της αποξένωσης και την μετέφερε εντός του διαδραστικού χώρου της αμοιβαίας κατανόησης. Όλα αυτά σε αρχικό στάδιο.

Παρόλα ταύτα ο «ξένος» δεν βρήκε στέγη. Ο ρατσισμός που έχει αλλάξει ύφος, κατέκτησε έναν αμυντικό χώρο για το Εγώ και μεγάλο μέρος του συλλογικού θυμικού. Ο «ξένος» δεν είναι απαραίτητα ο φυλετικά κατώτερος, αλλά ο έξω από μένα. Εκείνος που όσο δεν με πειράζει, δεν με αφορά. Αυτή η δολιότητα της αδιαφορίας, η πτώση του επείγοντος πλουτισμού και κυρίως η σύνδεση του σύγχρονου ανθρώπου με την μερικότητα της υλικής αξίας, είναι ζητήματα που εξάρουν τη βία στη Σουηδία και σε άλλες Σκανδικαβικές χώρες. Εκεί που το έγκλημα δεν φωνασκεί, παραμένει βουβό και άρα αδιατάραχτο. Είναι μια ακραία έλξη προς το θανατικό. Στο λείο θεσμικό πρότυπο του σουηδικού ρασιοναλισμού, έχουν εξαφανιστεί οι χαραμάδες των αποσυμφορίσεων. Οι ρωγμές της ανασύνθεσης του κοινωνικού συμβολαίου, μπαλωμένες. Οι αναθυμιάσεις, δεν αργούν να κάνουν εμφανή τα σημάδια τους και να χτυπήσουν εκεί, στο ορθολογικό υπογάστριο της συλλογικής βεβαιότητας. Στο «Misterioso» εθνικιστικές μαφίες, μετανάστες και εγκληματικός κυνισμός, συνθέτουν ένα καμβά που βγαίνει κατευθείαν από τους εφιάλτες ενός Ιερώνυμου Μπος. «Τα Μπλουζ της Ευρώπης», τραγουδούν με μαράζι την αποτρόπαιη διάβρωση στα θεμέλια του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Στο «Τυχαίο Θύμα», οι πηγές του εγκλήματος έχουν έναν έντονο πολεμικό χαρακτήρα, καθώς η Ευρώπη συνταράσσεται από αλλεπάληλα κύματα βίας που έχουν ως γνώμονα τα κατώτατα ένστικτά, ενώ στο «Μίσος και Αίμα, η ομάδα των ντετέκτιβ διαλύεται ύστερα από μια σφοδρή σύγκρουση με την εξ’ Αμερικής γκαγκστερική μαφία. Η «Ομάδα Α», είναι ικανή, αλλά ποτέ άτρωτη.

Σ’ έναν κόσμο που ψάχνει εναγωνίως να βρει μια καινούργια αφήγηση για να πιστέψει, όπου εικονομάχοι και εικονοκλάστες διαστευρώνουν τα ξίφη τους, με τις διεθνής εγκληματικές οργανώσεις να ποντάρουν σε τυφλά χτυπήματα αποσταθεροποίησης, ο Άρνε Νταλ μετεωρίζει την νέμεση της δικαιοκρατείας πάνω από τα κεφάλια των ταγών ενός τόπου που ό,τι φαίνεται, δεν είναι. Το Ευρωπαϊκό νουάρ έχει βρει τον μελωδό του, με στίχους που κόβουν ξυράφι.

Όλα τα βιβλία του Αρν Νταλ κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

 

 


 


Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ