alt

Tου Νίκου Κουρμουλή

Στις πιανιστικές κλίμακες ενός Θελόνιους Μονκ, το λίκνισμα της παραζάλης αρχινά. Αναλόγως, το τζάζι γράψιμο του Άρνε Νταλ απαλείφει τις ιαχές του εύπεπτου θρίλερ και αναδεικνύει τις οξείες γωνίες της πολιτικής δράσης.

Από τους «εκδρομείς» του Σκανδικαβικού νουάρ, που τα τελευταία χρόνια έχουν κυριαρχήσει στο χώρο του αστυνομικού μυθιστορήματος, ο Άρνε Νταλ χαρακτηρίζεται ως ο πλέον πολυκύμαντος, ο πιο διακειμενικός, ο πιο ποιητικός. Λόγος στακάτος και βίαια απροσδιόριστος. Λόγος ουμανιστικός και όχι λαϊκίστικος. Ένας συγγραφέας που κάνει ορθοπεταλιά πάνω στο σώμα των αντιθέσεων. Δεν μοιάζει καθόλου με το πρότυπο ενός αστυνομικού λογοτέχνη. Φυσικά δεν εννοούμε τον πάλαι ποτέ υπηρέτη του who dunnit, που εξάλλου έχει αποτιμηθεί ιστορικά. Αλλά ούτε και με τον συγγραφέα-θύμα της περσόνας που έχει ο ίδιος εφεύρει για τον εαυτό του. Ο Άρνε Νταλ επιφέρει ένα ακαριαίο χτύπημα στην πεπατημένη της ακατάπαυστης δράσης μέσα από ένα δαιδαλώδες σύμπλεγμα αλληλοεξοντομένων συναισθημάτων.

Κάποιος ίσως σκεφτεί ότι με αυτό το τρόπο χάνεται στη πορεία το κοινωνικό χνάρι. Λάθος. Εδώ ο Σουηδός, σκάει ένα σαρδόνιο χαμόγελο, αποδεικνύοντας πως το αίτημα για μετατροπή των κανόνων της ατομικής χειραφέτισης, περνά από τον προσωπικό Γολγοθά του καθένα. Πάντως και στη πρόσφατη επίσκεψη του στην Αθήνα δεν σταματούσε να ξοδεύει χαμόγελα. Η αλήθεια απέχει από την εξαπάτηση, όσο ένα χαμόγελο θα υποστήριζαν οι μέντορες του κλασσικού νουάρ και θα είχαν δίκιο. Ο μεταιχμιακός υποβλητικός χώρος μεταξύ φωτός και σκιάς, παραμένει το προνομιακό πεδίο των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Οι όποιες προσπάθειες αποδόμησης, κυρίως τη περασμένη δεκαετία, τραυμάτισαν το είδος και δεν πρόσφεραν τίποτε το καινούργιο. Ο Άρνε Νταλ ξεφεύγει από τον ιστό αυτού του μεταιχμιακού χώρου, από αυτή τη χαραμάδα της οντολογικής μετάβασης, δίχως να λειάνει τις αρχικές δομές. Οπωσδήποτε ένα περίτεχνο εγχείρημα. Οι διώκτες του εγκλήματος, είναι μια ομάδα ευγενών απροσάρμοστων. Οι «Ηλίθιοι» του Λαρς φον Τρίερ, δίχως τον ατόφιο αναρχισμό. Οι διωκώμενοι, είναι τα φονικά παράγωγα της παγκοσμιοποίησης.

alt

Ο Άρνε Νταλ χρησιμοποιεί τη φόρμα του αστυνομικού μιθυστορήματος με σκοπό να ανοίξει διάλογο με τις εγκάρσιες πληγές της σουηδικής κοινωνίας. Παράλληλα προσδοκά να θέσει πολιτικά ζητήματα, που καίνε στον βαθμό έκτασης τους, το διαρκώς εναλασσόμενο κοινωνικό περιβάλλον. Πως είναι δυνατόν να έχεις επί σειρά βιβλίων για πρωταγωνιστή μια δεκαμελή ομάδα; Ο εφιάλτης του συγγραφέα. Η «Ομάδα Α», αποτελεί ένα ιδιοστατικό πρότυπο της Σουηδικής κοινωνίας, που δεν μεταλαμπαδεύεται ούτε μπορεί να κατανοηθεί πουθενά αλλού, και ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό νότο και όμως είναι με το τρόπο της οικουμενική και δια-πολιτισμική. Η ομάδα, λειτουργεί και εργάζεται φυσιοκρατικά. Σαν ένα σώμα που ενώ πάσχει, αξιοκρατεί και διανέμει διακριτούς ρόλους στα μέλη. Η «Ομάδα Α», είναι ένα ιβρύδιο. Κοινοτισμού από τη μια και ελεύθερης βούλησης από την άλλη. Τα όρια, είναι οι συμπεριφορικοί ηλεκτρολύτες που ενεργοποιούνται κάθε φορά ανάλογα ως προς την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αν δεν συνδυαστούν όλα τα μέλη μαζί, τότε η ομάδα καταρέει. Σε αντίθετη περίπτωση η ομάδα περνά τα εμπόδια, αφήνοντας πίσω της μια μικρή απώλεια είναι η αλήθεια. Στα βιβλία του Άρνε Νταλ, αλώβητη μένει μόνο η αφήγηση. Που σαν σπιράλ ξετυλίγεται, αγγίζοντας τις ανήλιαγες πλευρές του σουηδικού μοντέλου πολιτικής διαρύθμισης. Για πολλούς αναγνώστες, αποτελεί μια ενδόμυχη απορία για το πως συμβαίνει να κριτικάρεται σε τέτοιο βαθμό ένα από τα τελυταία οχυρά - πρότυπα του ευρωπαϊκού πολιτικού πνεύματος. Ο Άρνε Νταλ δεν ξιφουλκεί με φτηνιάρικους πολιτικαντισμούς. Έχει την αίσθηση πως η πολυπολιτισμικότητα ως απότοκο της μετανεωτερικής εποχής, αποκαθήλωνε την έννοια του «Άλλου» από το βάθρο της αποξένωσης και την μετέφερε εντός του διαδραστικού χώρου της αμοιβαίας κατανόησης. Όλα αυτά σε αρχικό στάδιο.

Παρόλα ταύτα ο «ξένος» δεν βρήκε στέγη. Ο ρατσισμός που έχει αλλάξει ύφος, κατέκτησε έναν αμυντικό χώρο για το Εγώ και μεγάλο μέρος του συλλογικού θυμικού. Ο «ξένος» δεν είναι απαραίτητα ο φυλετικά κατώτερος, αλλά ο έξω από μένα. Εκείνος που όσο δεν με πειράζει, δεν με αφορά. Αυτή η δολιότητα της αδιαφορίας, η πτώση του επείγοντος πλουτισμού και κυρίως η σύνδεση του σύγχρονου ανθρώπου με την μερικότητα της υλικής αξίας, είναι ζητήματα που εξάρουν τη βία στη Σουηδία και σε άλλες Σκανδικαβικές χώρες. Εκεί που το έγκλημα δεν φωνασκεί, παραμένει βουβό και άρα αδιατάραχτο. Είναι μια ακραία έλξη προς το θανατικό. Στο λείο θεσμικό πρότυπο του σουηδικού ρασιοναλισμού, έχουν εξαφανιστεί οι χαραμάδες των αποσυμφορίσεων. Οι ρωγμές της ανασύνθεσης του κοινωνικού συμβολαίου, μπαλωμένες. Οι αναθυμιάσεις, δεν αργούν να κάνουν εμφανή τα σημάδια τους και να χτυπήσουν εκεί, στο ορθολογικό υπογάστριο της συλλογικής βεβαιότητας. Στο «Misterioso» εθνικιστικές μαφίες, μετανάστες και εγκληματικός κυνισμός, συνθέτουν ένα καμβά που βγαίνει κατευθείαν από τους εφιάλτες ενός Ιερώνυμου Μπος. «Τα Μπλουζ της Ευρώπης», τραγουδούν με μαράζι την αποτρόπαιη διάβρωση στα θεμέλια του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Στο «Τυχαίο Θύμα», οι πηγές του εγκλήματος έχουν έναν έντονο πολεμικό χαρακτήρα, καθώς η Ευρώπη συνταράσσεται από αλλεπάληλα κύματα βίας που έχουν ως γνώμονα τα κατώτατα ένστικτά, ενώ στο «Μίσος και Αίμα, η ομάδα των ντετέκτιβ διαλύεται ύστερα από μια σφοδρή σύγκρουση με την εξ’ Αμερικής γκαγκστερική μαφία. Η «Ομάδα Α», είναι ικανή, αλλά ποτέ άτρωτη.

Σ’ έναν κόσμο που ψάχνει εναγωνίως να βρει μια καινούργια αφήγηση για να πιστέψει, όπου εικονομάχοι και εικονοκλάστες διαστευρώνουν τα ξίφη τους, με τις διεθνής εγκληματικές οργανώσεις να ποντάρουν σε τυφλά χτυπήματα αποσταθεροποίησης, ο Άρνε Νταλ μετεωρίζει την νέμεση της δικαιοκρατείας πάνω από τα κεφάλια των ταγών ενός τόπου που ό,τι φαίνεται, δεν είναι. Το Ευρωπαϊκό νουάρ έχει βρει τον μελωδό του, με στίχους που κόβουν ξυράφι.

Όλα τα βιβλία του Αρν Νταλ κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

 

 


 


Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Άννα Λυδάκη θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Άννα Λυδάκη θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, η καθηγήτρια Κοινωνιολογίας και συγγραφέας Άννα Λυδάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Μάνος Κοντολέων θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Μάνος Κοντολέων θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο συγγραφέας Μάνος Κοντολέων.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνω...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Αργυρώ Μαντόγλου θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Αργυρώ Μαντόγλου θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, η συγγραφέας και μεταφράστρια Αργυρώ Μαντόγλου

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ