390x260-prostates

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξ αντικειμένου, σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα η λεγόμενη γραφειοκρατική αυτονομία είναι πολύ περισσότερο εφικτή σε σύγκριση με αυτή ενός συγκεντρωτικού πολιτικού συστήματος – δηλαδή η δημοσιοϋπαλληλία έχει περισσότερες δυνατότητες να επηρεάζει τη χάραξη κι εφαρμογή πολιτικής σύμφωνα με τις δικές της επιδιώξεις, ανεξάρτητα από τις προτιμήσεις των πολιτικών αξιωματούχων. Ωστόσο, θεωρείται αμφίβολο εάν αυτό πράγματι συμβαίνει με το σώμα των διοικητικών υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που κατεξοχήν συνιστούν τη «γραφειοκρατία των Βρυξελλών»· κι αυτό γιατί σύμφωνα με ευρέως διαδομένες πεποιθήσεις είναι η ίδια πολιτικά κατακερματισμένη και προσανατολισμένη περισσότερο στην κατά προτεραιότητα υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων, παρά σε ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό όραμα. Αυτή την εντύπωση ανατρέπει η έρευνα των Αντώνη Έλληνα και Εζρά Σουλεϊμάν, υποστηρίζοντας αντίθετα πως, τουλάχιστον κατά την αντίληψη της διοικητικής της ελίτ, η Επιτροπή συνέχεται όχι μόνο από κοινή οργανωσιακή κουλτούρα, αλλά ότι επιπλέον οι εθνικοί ανταγωνισμοί παραμερίζονται υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που τίθεται ως υπέρτερος αδιαμφισβήτητος στόχος και σχέδιο.

Η έρευνα αυτή που βασίζεται σε 200 ημιδομημένες συνεντεύξεις με ανώτατα και ανώτερα στελέχη της Επιτροπής (γενικοί διευθυντές, αναπληρωτές γενικοί διευθυντές, διευθυντές, επικεφαλής τμημάτων) διεξήχθη πριν το ξέσπασμα της κρίσης στην Ευρωζώνη και το φούντωμα του ευρωσκεπτικισμού που σε ορισμένες χώρες προσλαμβάνει πλέον σοβαρότατες διαστάσεις. Καθίσταται έτσι δραματικά επίκαιρη. Τι ρόλο δύνανται να παίξουν οι 25.000 υπάλληλοι της Επιτροπής σε μια περίοδο που το ευρωπαϊκό όραμα δείχνει ξεθωριασμένο; Μπορούν να αντισταθμίσουν σε κάποιο βαθμό τις πολιτικές διαιρέσεις και ομαδοποιήσεις κρατών όπως αυτές προκύπτουν σε συνάφεια προς την τρέχουσα κρίση; Ή αντίθετα θα γίνουν μέρος του προβλήματος; Οι πολιτικοί άρχοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πιεζόμενοι από τα αδιέξοδα που οι ίδιοι εν πολλοίς δημιούργησαν θα μπουν στον πειρασμό να μεταθέσουν την ευθύνη στις διοικητικές υπηρεσίες αν τα πράγματα στραβώσουν κι άλλο; Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία θα εξακολουθεί να συνεργάζεται εποικοδομητικά με τους πολιτικούς της προϊσταμένους ή οι υφιστάμενες εντάσεις μπορεί κατά περίπτωση να εξελιχθούν σε ρήγματα; Βεβαίως η έρευνα αυτή που παρουσιάζεται στο Ευρωπαϊκή Επιτροπή και γραφειοκρατική αυτονομία δεν μπορεί να απαντήσει ευθέως σε αυτά τα ερωτήματα, μας δίνει ωστόσο ένα χρήσιμο αναλυτικό προφίλ της και κατά προέκταση μια αφετηρία προβληματισμού για όλα τα παραπάνω.

Μολονότι λειτουργεί στο όνομα των ευρωπαϊκών λαών η Επιτροπή δεν ελέγχεται από αυτούς ούτε λογοδοτεί ευθέως σε αυτούς 

Ίσως δίνουμε την εντύπωση ότι υπερτιμούμε τη σημασία των πολιτικών απόψεων και στάσεων των ευρωπαίων γραφειοκρατών, καθώς σε τελική ανάλυση τα προβλήματα είναι πολιτικής τάξεως και θα διευθετηθούν με τον ένα ή άλλον τρόπο στο πολιτικό επίπεδο. Μολονότι κατά βάση αυτό είναι ορθό, δεν θα πρέπει από την άλλη να υποτιμηθεί το γεγονός ότι εκ συστάσεώς της και προοδευτικά ακόμη περισσότερο η ΕΟΚ και η κατοπινή ΕΕ βασίζεται σε αποφασιστικό βαθμό στην τεχνοκρατική λογική και τη συναφή εξειδίκευση και τεκμηρίωση που μπορούν να προσφέρουν οι διοικητικές υπηρεσίες της όσον αφορά όχι μόνον την εφαρμογή πολιτικών αλλά και τη σύλληψη και το σχεδιασμό τους. Αυτό καθιστά την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία ακόμη πιο ισχυρή και τα όρια μεταξύ διοικητικού και πολιτικού συστήματος ακόμη πιο δυσδιάκριτα. Πράγματι, ένα από τα ευρήματα της έρευνας είναι ότι ένα στα δύο ανώτερα στελέχη πιστεύουν ότι επηρεάζουν το Σώμα των Επιτρόπων περισσότερο απ’ ό,τι επηρεάζει εκείνους το Σώμα. Αυτή η επιρροή διαβαθμίζεται ανάλογα και με το βαθμό εξειδίκευσης του τομέα πολιτικής (όσο πιο τεχνικός τόσο μεγαλύτερη η επιρροή της Επιτροπής). Επίσης, σε μεγάλο βαθμό η γνώση και οι πληροφορίες που απαιτούνται για την εφαρμογή πολιτικής παράγονται από το ίδιο το προσωπικό της Επιτροπής. Εδώ ασφαλώς εντοπίζεται και μια όψη του λεγόμενου δημοκρατικού ελλείμματος που εμφανίζει η ΕΕ: μολονότι λειτουργεί στο όνομα των ευρωπαϊκών λαών η Επιτροπή δεν ελέγχεται από αυτούς ούτε λογοδοτεί ευθέως σε αυτούς (η για πρώτη φορά φέτος διά ψηφοφορίας επιλογή του προέδρου του Σώματος των Επιτρόπων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν πρέπει να παραγνωριστεί μεν, αλλά δεν μεταβάλλει ουσιωδώς την κατάσταση).

downloadΑναμενόμενη, ίσως, αλλά όχι στον έντονο βαθμό με τον οποίο εκδηλώνεται, είναι η αρνητική στάση προς το Συμβούλιο, επειδή του καταλογίζουν φτωχή παραγωγή εποικοδομητικών πολιτικών, κυρίως όμως επειδή το αντιμετωπίζουν ως ένα όργανο όπου εκδηλώνονται οι εθνικοί ανταγωνισμοί που αντίκεινται στην ευρωπαϊκή υπόθεση. Περισσότερο περίπλοκες κι αντιφατικές εμφανίζονται οι σχέσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι εμφανές πάντως ότι αρκετοί από τους ανώτερους αξιωματούχους της Επιτροπής το αντιμετωπίζουν ανταγωνιστικά, ιδίως όσο διευρύνονται οι εξουσίες του, ενώ άλλοι διαπιστώνουν αναποτελεσματικότητα που προέρχεται είτε από την έλλειψη ικανών δικών του πόρων, είτε επειδή εκτιμούν ότι οργανωμένες ομάδες συμφερόντων ασκούν σε αυτό υπέρμετρη επιρροή. Το ενδιαφέρον όσον αφορά τις τελευταίες είναι ότι οι ίδιοι τους αναγνωρίζουν γενικότερα σημαντικό ρόλο στη διατύπωση και την παραγωγή πολιτικής και στο επίπεδο της Επιτροπής, έχουν όμως ταυτόχρονα την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να ελέγξουν αυτή την επιρροή και να την αξιοποιήσουν κυρίως όσον αφορά τη διαμόρφωση της σχετικής εμπειρογνωμοσύνης. Εδώ κανείς μπορεί να διερωτηθεί: και πώς ακριβώς ελέγχεται κι αξιολογείται αυτό;

Δυο άλλα ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι, κατά τη γνώμη πάντα ανώτερων στελεχών της, η Επιτροπή γίνεται ολοένα και λιγότερο ιεραρχική και περισσότερο ευέλικτη κι ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση όσον αφορά την αξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας της με βάση την προέλευση των μελών της (π.χ. νοτιοευρωπαίος – βορειοευρωπαίος). Γενικότερα, σε πολύ υψηλά ποσοστά (περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις) θεωρούν ότι τους διέπει ένα esprit de corps, μια κοινή κουλτούρα που θέτει στο περιθώριο τις επιμέρους διαφορές τους.

Από τα καταληκτικά συμπεράσματα των Έλληνα, επίκουρου καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, και Σουλεϊμάν, καθηγητή Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, συγκρατούμε την εκτίμηση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αντιταχθεί στις διαλυτικές τάσεις που εμφανίζονται σήμερα στην ΕΕ και θα το πράξει, όχι όμως, ειδικότερα, να βοηθήσει την αναστολή των τάσεων απονομιμοποίησης της ΕΕ, δεδομένου ότι θα εντείνονται διαρκώς οι πιέσεις σε βάρος της Επιτροπής και γενικότερα των μη εκλεγμένων αξιωματούχων από όσους ειλικρινώς ή προσχηματικά θέτουν ζήτημα δημοκρατικού ελλείμματος.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ

exof-prostates   Ευρωπαϊκή Επιτροπή και γραφειοκρατική αυτονομία
   Οι προστάτες της Ευρώπης
   Αντώνης Α. Έλληνας – Ezra Suleiman
   Mτφρ. Ελένη Κοτσυφού
   Εκδόσεις Επίκεντρο 2013
   Σελ. 290, τιμή €19,00

        politeia-link

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΕΛΛΗΝΑ 

  


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο διπλός εκλογικός σεισμός

Ο διπλός εκλογικός σεισμός

Διαβάζουμε τα αποτελέσματα των εκλογών με τα εργαλεία που μας κληροδότησε Ο διπλός εκλογικός σεισμός του 2012 (επιμ.: Γ.Βούλγαρη - Η.Νικολακόπουλου). 

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Ευρώπη μέσω Ελλάδας

Ευρώπη μέσω Ελλάδας

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Η βαθμιαία και αθόρυβη ανάδειξη της Ελλάδας σε τόπο καταγωγής του πολιτισμού, που στο σύγχρονο κόσμο ενσαρκώνει η Ευρώπη, και σε καθρέφτη στον οποίο η Ευρώπη διακρίνει το δικό της πρόσωπο είναι έργο του 18...

Γερμανική Ευρώπη ή ευρωπαϊκή Γερμανία;

Γερμανική Ευρώπη ή ευρωπαϊκή Γερμανία;

Του Σωτήρη Βανδώρου

Ο Ούλριχ Μπεκ είναι ένας από τους δυο-τρεις επιφανέστερους Γερμανούς διανοούμενους μετά τον Γιούργκεν Χάμπερμας. Η εξέλιξη της ευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ