390x260-prostates

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξ αντικειμένου, σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα η λεγόμενη γραφειοκρατική αυτονομία είναι πολύ περισσότερο εφικτή σε σύγκριση με αυτή ενός συγκεντρωτικού πολιτικού συστήματος – δηλαδή η δημοσιοϋπαλληλία έχει περισσότερες δυνατότητες να επηρεάζει τη χάραξη κι εφαρμογή πολιτικής σύμφωνα με τις δικές της επιδιώξεις, ανεξάρτητα από τις προτιμήσεις των πολιτικών αξιωματούχων. Ωστόσο, θεωρείται αμφίβολο εάν αυτό πράγματι συμβαίνει με το σώμα των διοικητικών υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που κατεξοχήν συνιστούν τη «γραφειοκρατία των Βρυξελλών»· κι αυτό γιατί σύμφωνα με ευρέως διαδομένες πεποιθήσεις είναι η ίδια πολιτικά κατακερματισμένη και προσανατολισμένη περισσότερο στην κατά προτεραιότητα υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων, παρά σε ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό όραμα. Αυτή την εντύπωση ανατρέπει η έρευνα των Αντώνη Έλληνα και Εζρά Σουλεϊμάν, υποστηρίζοντας αντίθετα πως, τουλάχιστον κατά την αντίληψη της διοικητικής της ελίτ, η Επιτροπή συνέχεται όχι μόνο από κοινή οργανωσιακή κουλτούρα, αλλά ότι επιπλέον οι εθνικοί ανταγωνισμοί παραμερίζονται υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που τίθεται ως υπέρτερος αδιαμφισβήτητος στόχος και σχέδιο.

Η έρευνα αυτή που βασίζεται σε 200 ημιδομημένες συνεντεύξεις με ανώτατα και ανώτερα στελέχη της Επιτροπής (γενικοί διευθυντές, αναπληρωτές γενικοί διευθυντές, διευθυντές, επικεφαλής τμημάτων) διεξήχθη πριν το ξέσπασμα της κρίσης στην Ευρωζώνη και το φούντωμα του ευρωσκεπτικισμού που σε ορισμένες χώρες προσλαμβάνει πλέον σοβαρότατες διαστάσεις. Καθίσταται έτσι δραματικά επίκαιρη. Τι ρόλο δύνανται να παίξουν οι 25.000 υπάλληλοι της Επιτροπής σε μια περίοδο που το ευρωπαϊκό όραμα δείχνει ξεθωριασμένο; Μπορούν να αντισταθμίσουν σε κάποιο βαθμό τις πολιτικές διαιρέσεις και ομαδοποιήσεις κρατών όπως αυτές προκύπτουν σε συνάφεια προς την τρέχουσα κρίση; Ή αντίθετα θα γίνουν μέρος του προβλήματος; Οι πολιτικοί άρχοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πιεζόμενοι από τα αδιέξοδα που οι ίδιοι εν πολλοίς δημιούργησαν θα μπουν στον πειρασμό να μεταθέσουν την ευθύνη στις διοικητικές υπηρεσίες αν τα πράγματα στραβώσουν κι άλλο; Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία θα εξακολουθεί να συνεργάζεται εποικοδομητικά με τους πολιτικούς της προϊσταμένους ή οι υφιστάμενες εντάσεις μπορεί κατά περίπτωση να εξελιχθούν σε ρήγματα; Βεβαίως η έρευνα αυτή που παρουσιάζεται στο Ευρωπαϊκή Επιτροπή και γραφειοκρατική αυτονομία δεν μπορεί να απαντήσει ευθέως σε αυτά τα ερωτήματα, μας δίνει ωστόσο ένα χρήσιμο αναλυτικό προφίλ της και κατά προέκταση μια αφετηρία προβληματισμού για όλα τα παραπάνω.

Μολονότι λειτουργεί στο όνομα των ευρωπαϊκών λαών η Επιτροπή δεν ελέγχεται από αυτούς ούτε λογοδοτεί ευθέως σε αυτούς 

Ίσως δίνουμε την εντύπωση ότι υπερτιμούμε τη σημασία των πολιτικών απόψεων και στάσεων των ευρωπαίων γραφειοκρατών, καθώς σε τελική ανάλυση τα προβλήματα είναι πολιτικής τάξεως και θα διευθετηθούν με τον ένα ή άλλον τρόπο στο πολιτικό επίπεδο. Μολονότι κατά βάση αυτό είναι ορθό, δεν θα πρέπει από την άλλη να υποτιμηθεί το γεγονός ότι εκ συστάσεώς της και προοδευτικά ακόμη περισσότερο η ΕΟΚ και η κατοπινή ΕΕ βασίζεται σε αποφασιστικό βαθμό στην τεχνοκρατική λογική και τη συναφή εξειδίκευση και τεκμηρίωση που μπορούν να προσφέρουν οι διοικητικές υπηρεσίες της όσον αφορά όχι μόνον την εφαρμογή πολιτικών αλλά και τη σύλληψη και το σχεδιασμό τους. Αυτό καθιστά την ευρωπαϊκή γραφειοκρατία ακόμη πιο ισχυρή και τα όρια μεταξύ διοικητικού και πολιτικού συστήματος ακόμη πιο δυσδιάκριτα. Πράγματι, ένα από τα ευρήματα της έρευνας είναι ότι ένα στα δύο ανώτερα στελέχη πιστεύουν ότι επηρεάζουν το Σώμα των Επιτρόπων περισσότερο απ’ ό,τι επηρεάζει εκείνους το Σώμα. Αυτή η επιρροή διαβαθμίζεται ανάλογα και με το βαθμό εξειδίκευσης του τομέα πολιτικής (όσο πιο τεχνικός τόσο μεγαλύτερη η επιρροή της Επιτροπής). Επίσης, σε μεγάλο βαθμό η γνώση και οι πληροφορίες που απαιτούνται για την εφαρμογή πολιτικής παράγονται από το ίδιο το προσωπικό της Επιτροπής. Εδώ ασφαλώς εντοπίζεται και μια όψη του λεγόμενου δημοκρατικού ελλείμματος που εμφανίζει η ΕΕ: μολονότι λειτουργεί στο όνομα των ευρωπαϊκών λαών η Επιτροπή δεν ελέγχεται από αυτούς ούτε λογοδοτεί ευθέως σε αυτούς (η για πρώτη φορά φέτος διά ψηφοφορίας επιλογή του προέδρου του Σώματος των Επιτρόπων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν πρέπει να παραγνωριστεί μεν, αλλά δεν μεταβάλλει ουσιωδώς την κατάσταση).

downloadΑναμενόμενη, ίσως, αλλά όχι στον έντονο βαθμό με τον οποίο εκδηλώνεται, είναι η αρνητική στάση προς το Συμβούλιο, επειδή του καταλογίζουν φτωχή παραγωγή εποικοδομητικών πολιτικών, κυρίως όμως επειδή το αντιμετωπίζουν ως ένα όργανο όπου εκδηλώνονται οι εθνικοί ανταγωνισμοί που αντίκεινται στην ευρωπαϊκή υπόθεση. Περισσότερο περίπλοκες κι αντιφατικές εμφανίζονται οι σχέσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι εμφανές πάντως ότι αρκετοί από τους ανώτερους αξιωματούχους της Επιτροπής το αντιμετωπίζουν ανταγωνιστικά, ιδίως όσο διευρύνονται οι εξουσίες του, ενώ άλλοι διαπιστώνουν αναποτελεσματικότητα που προέρχεται είτε από την έλλειψη ικανών δικών του πόρων, είτε επειδή εκτιμούν ότι οργανωμένες ομάδες συμφερόντων ασκούν σε αυτό υπέρμετρη επιρροή. Το ενδιαφέρον όσον αφορά τις τελευταίες είναι ότι οι ίδιοι τους αναγνωρίζουν γενικότερα σημαντικό ρόλο στη διατύπωση και την παραγωγή πολιτικής και στο επίπεδο της Επιτροπής, έχουν όμως ταυτόχρονα την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να ελέγξουν αυτή την επιρροή και να την αξιοποιήσουν κυρίως όσον αφορά τη διαμόρφωση της σχετικής εμπειρογνωμοσύνης. Εδώ κανείς μπορεί να διερωτηθεί: και πώς ακριβώς ελέγχεται κι αξιολογείται αυτό;

Δυο άλλα ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι, κατά τη γνώμη πάντα ανώτερων στελεχών της, η Επιτροπή γίνεται ολοένα και λιγότερο ιεραρχική και περισσότερο ευέλικτη κι ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση όσον αφορά την αξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας της με βάση την προέλευση των μελών της (π.χ. νοτιοευρωπαίος – βορειοευρωπαίος). Γενικότερα, σε πολύ υψηλά ποσοστά (περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις) θεωρούν ότι τους διέπει ένα esprit de corps, μια κοινή κουλτούρα που θέτει στο περιθώριο τις επιμέρους διαφορές τους.

Από τα καταληκτικά συμπεράσματα των Έλληνα, επίκουρου καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, και Σουλεϊμάν, καθηγητή Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, συγκρατούμε την εκτίμηση ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αντιταχθεί στις διαλυτικές τάσεις που εμφανίζονται σήμερα στην ΕΕ και θα το πράξει, όχι όμως, ειδικότερα, να βοηθήσει την αναστολή των τάσεων απονομιμοποίησης της ΕΕ, δεδομένου ότι θα εντείνονται διαρκώς οι πιέσεις σε βάρος της Επιτροπής και γενικότερα των μη εκλεγμένων αξιωματούχων από όσους ειλικρινώς ή προσχηματικά θέτουν ζήτημα δημοκρατικού ελλείμματος.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ

exof-prostates   Ευρωπαϊκή Επιτροπή και γραφειοκρατική αυτονομία
   Οι προστάτες της Ευρώπης
   Αντώνης Α. Έλληνας – Ezra Suleiman
   Mτφρ. Ελένη Κοτσυφού
   Εκδόσεις Επίκεντρο 2013
   Σελ. 290, τιμή €19,00

        politeia-link

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΕΛΛΗΝΑ 

  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο διπλός εκλογικός σεισμός

Ο διπλός εκλογικός σεισμός

Διαβάζουμε τα αποτελέσματα των εκλογών με τα εργαλεία που μας κληροδότησε Ο διπλός εκλογικός σεισμός του 2012 (επιμ.: Γ.Βούλγαρη - Η.Νικολακόπουλου). 

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Ευρώπη μέσω Ελλάδας

Ευρώπη μέσω Ελλάδας

Του Σωτήρη Βανδώρου

«Η βαθμιαία και αθόρυβη ανάδειξη της Ελλάδας σε τόπο καταγωγής του πολιτισμού, που στο σύγχρονο κόσμο ενσαρκώνει η Ευρώπη, και σε καθρέφτη στον οποίο η Ευρώπη διακρίνει το δικό της πρόσωπο είναι έργο του 18...

Γερμανική Ευρώπη ή ευρωπαϊκή Γερμανία;

Γερμανική Ευρώπη ή ευρωπαϊκή Γερμανία;

Του Σωτήρη Βανδώρου

Ο Ούλριχ Μπεκ είναι ένας από τους δυο-τρεις επιφανέστερους Γερμανούς διανοούμενους μετά τον Γιούργκεν Χάμπερμας. Η εξέλιξη της ευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ