Στέφανος Αλεξιάδης: «Η πραγματική ουσία μιας ιστορίας έχει να κάνει με τον άνθρωπο»

Ο Στέφανος Αλεξιάδης έκανε την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα με ένα εφηβικό μυθιστόρημα, Τα φτερωτά σανδάλια (εκδ. Μίνωας), αλλά σύντομα μεταπήδησε στο είδος του αστυνομικού. Τα βιβλία του έχουν αγαπηθεί από τους αναγνώστες και πολύ πρόσφατα τιμήθηκε με το τρίτο του βραβείο κοινού στα Public Book Awards, για το μυθιστόρημά του Και εγένετο φως (εκδ. Μίνωας). 

Με αφορμή τη βράβευσή του, αλλά και την επανέκδοση του πρώτου του συγγραφικού βήματος, είχαμε μια συζήτηση εφ' όλης της ύλης με τον συγγραφέα, για τα πρώτα του βήματα, τις επίκαιρες θεματικές του, μεταξύ των οποίων και η σχέση των νέων με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το αν συμφωνεί με τον όρο «λογοτεχνία» είδους, και πολλά ακόμη. 

Πριν από λίγες μέρες πήρατε το τρίτο βραβείο κοινού στη συγγραφική καριέρα σας. Πώς υποδεχθήκατε αυτή τη βράβευση;

Κάθε βραβείο έχει τη σημασία του, όμως όταν προέρχεται από το αναγνωστικό κοινό αποκτά μια ιδιαίτερη βαρύτητα. Είναι μια έμπρακτη ένδειξη ότι η ιστορία μου κατάφερε να βρει τον δρόμο της και να αγγίξει τους ανθρώπους Το αντιμετωπίζω με ευγνωμοσύνη, αλλά και ως υπενθύμιση ότι η εμπιστοσύνη των αναγνωστών δεν είναι κάτι που κατακτάται μία φορά. Χρειάζεται να την τιμάς με κάθε επόμενο βιβλίο.

Η σχέση σας με το κοινό σας πώς καλλιεργείται; Χρησιμοποιείτε τα κοινωνικά δίκτυα, συμμετέχετε σε λέσχες ανάγνωσης, οργανώνετε πολλές εκδηλώσεις ή αφήνετε τα βιβλία σας να μιλήσουν για εσάς;

Πιστεύω ότι τα βιβλία αποτελούν πάντοτε την πρώτη γέφυρα ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη. Από εκεί και πέρα, οι παρουσιάσεις, οι λέσχες ανάγνωσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν την ευκαιρία να αναπτυχθεί ένας ουσιαστικός διάλογος. Ο συνδυασμός της πρωινής μου εργασίας με τις παρουσιάσεις που πραγματοποιούμε σε όλη την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα απαιτητικός. Παρ' όλα αυτά, φροντίζω να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό σε κάθε εκδήλωση, γιατί θεωρώ μεγάλη τιμή το γεγονός ότι οι άνθρωποι επιλέγουν να αφιερώσουν τον χρόνο τους για να γνωρίσουν εμένα και τα βιβλία μου. Παράλληλα, προσπαθώ να έχω μια διακριτική αλλά σταθερή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αξιοποιώντας τα ως ένα χρήσιμο εργαλείο επικοινωνίας και προβολής της δουλειάς μου.

Το αστυνομικό ή το crime προσφέρει ένα εξαιρετικό αφηγηματικό πλαίσιο, όμως ο πραγματικός πυρήνας βρίσκεται στον άνθρωπο, στις επιλογές του, στις ενοχές του, στους φόβους και στις αντιφάσεις του.

Για σας, η λογοτεχνία είναι μία και αδιαίρετη ή αποδέχεστε ότι υπηρετείτε μια λογοτεχνία είδους με τα βιβλία σας;

Οι κατηγοριοποιήσεις βοηθούν κυρίως τα βιβλιοπωλεία και τους αναγνώστες να προσανατολιστούν. Για μένα, όμως, το ζητούμενο είναι πάντα η ιστορία και οι χαρακτήρες. Το αστυνομικό ή το crime προσφέρει ένα εξαιρετικό αφηγηματικό πλαίσιο, όμως ο πραγματικός πυρήνας βρίσκεται στον άνθρωπο, στις επιλογές του, στις ενοχές του, στους φόβους και στις αντιφάσεις του. Αν αυτά λειτουργούν, τότε το είδος γίνεται απλώς το όχημα.

Πολύ γρήγορα μετά το πρώτο βιβλίο σας που απευθύνεται σε παιδιά από 10 ετών περάσατε στο crime. Στο πρόσφατα βραβευμένο Και εγένετο φως όλα ξεκινούν με την εξαφάνιση δύο εφήβων κολλημένων στα κινητά τους. Στην Ηχώ, το πιο πρόσφατο μυθιστόρημά σας, η ηρωίδα σας η Αμελί, μία νεαρή γυναίκα, ζει βυθισμένη στα κοινωνικά δίκτυα. Είναι όμως αυτή η μεγαλύτερη δυσκολία των ηρώων σας ή υπάρχει κάτι βαθύτερο; Είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το πρόβλημα ή το σύμπτωμα;

Θεωρώ ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν το πρόβλημα, αλλά τον μεγεθυντικό φακό του. Αναδεικνύουν αδυναμίες, ανασφάλειες και υπαρξιακά κενά που ήδη υπάρχουν μέσα μας. Οι ήρωές μου δεν εγκλωβίζονται επειδή κρατούν ένα κινητό στο χέρι, εγκλωβίζονται επειδή αναζητούν αποδοχή, ταυτότητα ή μια διέξοδο από τη μοναξιά τους.

Η τεχνολογία σε αυτά τα δύο βιβλία που αναφέρετε απλώς κάνει την αναζήτηση πιο άμεση, πιο έντονη και, πολλές φορές, πιο επικίνδυνη. Ως συγγραφέα δεν με ενδιαφέρει να δαιμονοποιήσω τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά να διερευνήσω τι είναι αυτό που ωθεί έναν άνθρωπο να καταφύγει σε αυτά.

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πληροφορίες, οι εικόνες και οι απαιτήσεις μάς κατακλύζουν καθημερινά. Είναι λογικό, λοιπόν, να αναρωτηθούμε αν η σύγχυση γεννιέται μέσα μας ή αν αντανακλά έναν κόσμο που έχει χάσει την ισορροπία του.

Στην Ηχώ όλος ο κόσμος μοιάζει να αντηχεί σκέψεις, φόβους, σαν να αναδιπλασιάζεται, όπως σε ένα κάτοπτρο. Θέλατε με αυτό το μυθιστόρημα να μιλήσετε και για την ψυχική ασθένεια; Ή είναι ο εξωτερικός κόσμος που έχει πλήρως απορρυθμιστεί;

Η Ηχώ δεν γράφτηκε για να δώσει απαντήσεις, αλλά κυρίως για να θέσει ερωτήματα. Με ενδιέφερε να εξερευνήσω τα όρια ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική πραγματικότητα. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πληροφορίες, οι εικόνες και οι απαιτήσεις μάς κατακλύζουν καθημερινά. Είναι λογικό, λοιπόν, να αναρωτηθούμε αν η σύγχυση γεννιέται μέσα μας ή αν αντανακλά έναν κόσμο που έχει χάσει την ισορροπία του. Η ψυχική υγεία είναι αναμφίβολα ένα από τα θέματα που διατρέχουν το βιβλίο, όμως προσεγγίζεται με σεβασμό και χωρίς εύκολες ερμηνείες. Άλλωστε, όλοι μας, σε διαφορετικές στιγμές της ζωής μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τους προσωπικούς μας φόβους και την εσωτερική μας «ηχώ».

Τα κοινωνικά δίκτυα και ο ψηφιακός τρόπος επικοινωνίας έχουν μόνο αρνητικά; Δεν αναγνωρίζετε ότι ειδικά για εφήβους και νέους που ζουν σε περιβάλλοντα πολύ κλειστά όπου επικρατούν στερεοτυπικές αντιλήψεις, μπορούν να αποτελέσουν τη μοναδική τους σύνδεση με ανθρώπους που τους κατανοούν;

Φυσικά και το αναγνωρίζω. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν προσφέρει σε πολλούς νέους τη δυνατότητα να βρουν ανθρώπους με κοινά βιώματα, να εκφραστούν ελεύθερα και να αισθανθούν ότι δεν είναι μόνοι. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Από την άλλη πλευρά, όμως, χρειάζεται να αναπτύσσουμε την κριτική μας σκέψη και να μη συγχέουμε την ψηφιακή εικόνα με την πραγματική ζωή. Δεν πιστεύω στις απόλυτες προσεγγίσεις. Η τεχνολογία είναι ένα εργαλείο και η αξία της εξαρτάται από τον τρόπο που τη χρησιμοποιούμε και από τα εφόδια που διαθέτουμε για να τη διαχειριστούμε.

Η ιστορία του Φοίβου γεννήθηκε από την ανάγκη να μιλήσω στα παιδιά για τη διαφορετικότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σημασία τού να βρίσκουμε το δικό μας μονοπάτι.

Μαζί με το τελευταίο μυθιστόρημά σας, επανεκδόθηκε το πρώτο σας βιβλίο, το παιδικό Τα φτερωτά σανδάλια. Τι συμβολίζουν και ποιο ήταν το ερέθισμα για να γράψετε την ιστορία του Φοίβου, του ήρωά σας;

Τα φτερωτά σανδάλια είναι ένα βιβλίο που κατέχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου, γιατί αποτέλεσε το πρώτο μου συγγραφικό βήμα. Τα σανδάλια αυτά έχουν διαφορετική ερμηνεία για τον καθένα, αλλά σίγουρα συμβολίζουν για όλους τη δύναμη να προχωράς μπροστά, ακόμα κι όταν αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου. Η ιστορία του Φοίβου γεννήθηκε από την ανάγκη να μιλήσω στα παιδιά για τη διαφορετικότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σημασία τού να βρίσκουμε το δικό μας μονοπάτι. Είναι αξίες που θεωρώ διαχρονικές και που εξακολουθούν να με απασχολούν και σήμερα, ανεξάρτητα από το λογοτεχνικό είδος στο οποίο γράφω.

Η νέα έκδοση είναι αναθεωρημένη. Πέντε χρόνια μετά την αρχική έκδοση του βιβλίου, τι αλλαγές κάνατε και προς ποια κατεύθυνση; Χρειάστηκε να «διορθώσετε» τον πιο άπειρο συγγραφικό εαυτό σας ή μήπως να τον απελευθερώσετε, του δώσατε συγγραφικές συμβουλές που ενδεχομένως θα δίνατε και σε νεότερους που γράφουν ή θέλουν να γράψουν;

Δεν αισθάνθηκα ότι έπρεπε να διορθώσω τον νεότερο εαυτό μου. Χωρίς εκείνον δεν θα υπήρχαν όλα όσα ακολούθησαν. Προσπάθησα, όμως, να αξιοποιήσω την εμπειρία που απέκτησα αυτά τα χρόνια, βελτιώνοντας τον ρυθμό της αφήγησης, ορισμένους διαλόγους και επιμέρους σημεία της ιστορίας. Ήθελα η νέα έκδοση να διαβάζεται πιο φυσικά, χωρίς να χαθούν η αυθεντικότητα και ο ενθουσιασμός της πρώτης γραφής. Νομίζω πως κάθε συγγραφέας εξελίσσεται βιβλίο με το βιβλίο και αυτή η εξέλιξη είναι καλό να αποτυπώνεται, χωρίς όμως να σβήνει το αποτύπωμα της αφετηρίας.

Είστε φιλόλογος, έχετε κάνει σπουδές και στα παιδαγωγικά, έχετε μεταπτυχιακό στην ειδική αγωγή. Εργάζεστε σε αυτά τα αντικείμενα ή σας έχει απορροφήσει η συγγραφή;

Η συγγραφή αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, όμως δεν έχει αντικαταστήσει την επαγγελματική μου πορεία στην εκπαίδευση. Η επαφή με τους μαθητές, τις οικογένειες και το σχολικό περιβάλλον με κρατά σε άμεση επαφή με την πραγματικότητα και αποτελεί μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Νομίζω πως οι σπουδές μου επηρεάζουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζω τους χαρακτήρες μου, γιατί με έχουν μάθει να παρατηρώ τον άνθρωπο με περισσότερη ενσυναίσθηση και λιγότερες βεβαιότητες. Για μένα, η εκπαίδευση και η λογοτεχνία δεν είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι, προσπαθώ πάντα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να τους κάνω να επικοινωνούν μεταξύ τους.

*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Στέφανος Αλεξιάδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και είναι πτυχιούχος Φιλολογίας. Παράλληλα ολοκλήρωσε τις σπουδές του στα Παιδαγωγικά και συνέχισε σε μεταπτυχιακό επίπεδο στην Ειδική Αγωγή, καθώς και στις Ήπιες και Ψηφιακές Δεξιότητες στην Εκπαίδευση.

Το 2022 υπήρξε κεντρικός ομιλητής του 9ου συνεδρίου TEDx που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και αφορούσε την αποδοχή του διαφορετικού.

Στο ενεργητικό του έχει τέσσερα βιβλία: Τα φτερωτά σανδάλια (επανέκδοση, εκδ. Μίνωας, 2026), Οιμωγή (εκδ. Μίνωας, 2024), Και εγένετο φως (εκδ. Μίνωας, 2025) και Ηχώ (εκδ. Μίνωας, 2026).

Τα φτερωτά σανδάλια βραβεύτηκαν ως «Καλύτερο Εφηβικό Μυθιστόρημα» στα Public Book Awards 2022, ενώ τρία χρόνια αργότερα η Οιμωγή απέσπασε το Βραβείο Κοινού στην κατηγορία «Καλύτερο Ελληνικό Μυθιστόρημα» στα Public Book Awards 2025. Το 2026, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο Στέφανος Αλεξιάδης τιμήθηκε με το Βραβείο Κοινού στην κατηγορία «Καλύτερο Ελληνικό Μυθιστόρημα» στα Public Book Awards, αυτή τη φορά για το Και εγένετο φως.