5 λεπτά με τον Ανδρέα Δαλδάκη: «Όταν κάτι γίνεται καλά, ξεπερνάει τα όρια του είδους»

Στο νέο μυθιστόρημά σας, Περί φύσεως – Η νέα πόλη, εμφανίζονται διάφοροι χαρακτήρες, μεταξύ των οποίων ένας λογιστής, ένας ντετέκτιβ, ένας πατέρας που χάνει τη γη κάτω από τα πόδια του. Τι τους ενώνει μεταξύ τους;

Ένας μεγάλος πόνος, αλλά και η θέληση να συνεχίσουν να ζουν παρά τις τεράστιες και καθοριστικές επιπτώσεις του, καλωσορίζοντας με κουράγιο τις όποιες χαρμολύπες και δυσκολίες. Η απόφαση να ξεπεράσουν το αξεπέραστο. Οι άνθρωποι αυτοί τελικά συναντώνται και ενώνονται, όπως πολλοί από εμάς, στο πέρασμα από την απόλυτη παράδοση στην πιο τολμηρή πράξη.

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Ένα μεσημέρι, περπατούσα στη γειτονιά μιας πόλης και ξαφνικά ένιωσα ότι περπατούσα στη γειτονιά μιας άλλης. Αυτή η ομοιότητα, όχι μόνο μεταξύ διαφορετικών αλλά και μακρινών αστικών τοπίων, σε συνδυασμό με την υπέροχη αίσθηση πως βρισκόμουν κάπου αλλά συγχρόνως και κάπου αλλού, μου υπενθύμισαν και την αντίστοιχη κατάσταση που μπορούμε να βιώσουμε και στον δικό μας, τον ανθρώπινο τόπο. Το πώς δηλαδή πολλές φορές υπάρχουμε στο σώμα μας, αλλά κάποιες άλλες και σε ένα άλλο ή ακόμα και σε πολλά άλλα. Μια καταπληκτική όσο και περίεργη εμπειρία, γιατί κατά μία έννοια όλα συνυπάρχουμε σε ένα μοναδικό σώμα.

Ο ιδιαίτερος τίτλος τραβάει το βλέμμα – ίσως θα περίμενε κανείς να τον βρει σε ένα δοκίμιο, παρά σε μυθιστόρημα. Γιατί τον επιλέξατε;

Πιστεύω πως όταν κάτι γίνεται καλά, ξεπερνάει τα όρια του είδους στο οποίο θεωρητικά ανήκει και αποκτά μια μορφή και σημασία γενική -εννοώ καθολική, οικουμενική-, πέρα από τη στενότητα της όποιας κατηγορίας ή του όποιου συγκεκριμένου πεδίου. Έτσι κι εγώ, προσπάθησα να κάνω τα πράγματα όσο πιο καλά μπορούσα, και το βιβλίο αυτό να είναι και κάτι άλλο πέρα από μια ιστορία, όχι απαραίτητα δοκίμιο, αλλά πάντως και κάτι άλλο, ό,τι άλλο. Μιας και το αναφέρατε, όμως, μου έρχονται στο μυαλό δύο-τρία παραδείγματα φιλοσοφικών κειμένων που διαβάζονται άνετα και ως πεζά. Πεζή φιλοσοφία δηλαδή! (Αστειεύομαι, όπως καταλαβαίνετε). Όσο για τον τίτλο, έχει να κάνει με το γεγονός ότι όλα τα έργα λίγο-πολύ περί φύσεως είναι, περί της όποιας φύσεως.

Η πλοκή ή οι χαρακτήρες θεωρείτε ότι είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε; Πού ρίχνετε μεγαλύτερο βάρος;

Αρχικά, προσπαθώ να δίνω σημασία και να επικεντρώνομαι σε αυτό που στηρίζει τον χώρο στον οποίο διαδραματίζεται το όποιο γεγονός (ιστορικό ή φανταστικό) και στα θεμελιώδη στοιχεία που δίνουν υπόσταση στην ανθρώπινη οντότητα (είτε πρόκειται για υπαρκτά, είτε για φανταστικά πρόσωπα). Όλα τα υπόλοιπα, χαρακτήρες, δομή, πλοκή, προσεγγίσεις στη γραφή κτλ, εξαρτώνται αποκλειστικά από τις εκπλήξεις και τα ερεθίσματα που προσφέρει η κάθε ημέρα. Ανά πάσα στιγμή το όποιο από αυτά μπορεί να είναι οδηγός, συνοδηγός ή απλώς συνεπιβάτης.

Για να το πω λίγο διαφορετικά και πιο σύντομα, κατά την άποψη μου, υπάρχει μόνο ένα θέμα, όλα τα άλλα πηγάζουν από αυτό. Οριστικά, όλα λένε το ίδιο.

Λένε ότι «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;

Θα κάνω κάτι που ίσως θεωρηθεί ανορθόδοξο -θα το κάνω με σεβασμό, βέβαια- και δεν θα δώσω μια απάντηση για το δικό μου μυθιστόρημα, αλλά θα τολμήσω μία για όλα τα έργα. Η ανορθόδοξη απάντηση λοιπόν έχει ως εξής: θεωρώ ότι το βαθύτερο θέμα είναι πάντα η προσπάθεια να πλησιάσουμε το θέμα του «είναι» σε όλους τους μετασχηματισμούς του και να καταλάβουμε τι κρύβεται πίσω από τα πρωταρχικά ερωτήματα που δημιουργεί αυτή η κατάσταση. Το γιατί και το πώς διαμορφώνεται εντέλει όχι αποκλειστικά η ανθρώπινη συνθήκη, αλλά και αυτό που μας περιβάλλει, στις πιο αφηρημένες αλλά και στις πιο συγκεκριμένες μορφές του. Για να το πω λίγο διαφορετικά και πιο σύντομα, κατά την άποψη μου, υπάρχει μόνο ένα θέμα, όλα τα άλλα πηγάζουν από αυτό. Οριστικά, όλα λένε το ίδιο.

Δυο λόγια για τον συγγραφέα 

Ο Ανδρέας Δαλδάκης σπούδασε κοινωνιολογία στην Αθήνα, έκανε μεταπτυχιακό στη φιλοσοφία στο Παρίσι και συνέχισε τις σπουδές του στη Βαρκελώνη, στο πεδίο του κινηματογράφου. Επαγγελματικά έχει βρεθεί σε πολλούς και διαφορετικούς χώρους, από τους πιο πρακτικούς στους πιο θεωρητικούς, όμως το μοναδικό που τον ενδιαφέρει ουσιαστικά είναι η ειλικρινής έκφραση μέσω της γραφής ή όποιας άλλης δημιουργικής διαδικασίας.

Το 2022 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ενύπνιο το έργο του «Γιάννης Παπαδόπουλος» (Ένα μυθιστόρημα). Το Περί φύσεως - Η νέα πόλη είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του.