«Όλοι έχουμε συνδυάσει το φως με το καλό ενώ το σκοτάδι με το κακό. Προσπάθησα να καταδείξω ότι το φως δεν σημαίνει μόνο αλήθεια ή λύτρωση, αλλά και την ωμή, ανελέητη αποκάλυψη, τη στιγμή που το σκοτάδι υποχωρεί και αποκαλύπτονται πράγματα που ίσως θα έπρεπε να μείνουν θαμμένα» μας είπε ο Στέφανος Αλεξιάδης μιλώντας για το νέο μυθιστόρημά του «Και εγένετο φως» (εκδ. Μίνωας).
Συνέντευξη στον Σόλωνα Παπαγεωργίου
Ο Στέφανος Αλεξιάδης, γεννημένος το 1993, έχει ήδη δημοσιεύσει τρία μυθιστορήματα που έχουν τραβήξει την προσοχή του αναγνωστικού κοινού – η Οιμωγή του τιμήθηκε προσφάτως με το Βραβείο Βιβλίου της αλυσίδας Public, στην κατηγορία του ελληνικού μυθιστορήματος, αποτέλεσμα που κρίνεται από ψηφοφορία του κοινού. Το πιο πρόσφατο έργο του, Και εγένετο φως, εκτυλίσσεται στην Κομοτηνή, όπου μια σειρά φόνων φέρνει στο φως σκοτεινά μυστικά.
Μιλήσαμε με τον συγγραφέα για το νέο του μυθιστόρημα, τους χαρακτήρες του, τις επιρροές του...
Στο επίκεντρο της ιστορίας σας βρίσκονται οι φόνοι δυο εφήβων στην Κομοτηνή, όπου μετακομίζουν δυο από τα κεντρικά πρόσωπα της ιστορίας, ο Ηλίας και ο γιος του, ο Μάρκος, και όπου μένει ο Νικήτας, αστυνομικός στο επάγγελμα. Και στις δυο περιπτώσεις, στον τόπο του εγκλήματος βρίσκεται η θήκη ενός κινητού και ένας κίτρινος αρκούδος. Πώς ξεκινήσατε να γράφετε την ιστορία σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Η αφορμή ήρθε από την επαφή μου με την Κομοτηνή, την πόλη των φοιτητικών μου χρόνων. Ήθελα να την «ξαναδιαβάσω» μέσα από ένα ψυχολογικό πρίσμα, εκεί όπου το έγκλημα δεν είναι απλώς μια πράξη, αλλά αντανάκλαση μιας κοινωνικής αδράνειας. Οι έφηβοι, σήμερα, συχνά χάνονται ανάμεσα στα βλέμματα που δεν στρέφονται ποτέ πάνω τους, είτε γιατί οι γονείς είναι απορροφημένοι είτε γιατί τα social media δημιουργούν ψευδαισθήσεις επαφής. Επέλεξα τον κίτρινο αρκούδο γιατί είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό παιδικό παιχνίδι. Παραπέμπει στην αθωότητα, στην ασφάλεια που αναζητούν τα παιδιά, αλλά και στην ψευδαίσθηση μιας προστασίας που δεν είναι δεδομένη.
Ο δολοφόνος ακολουθεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο, δρώντας με συγκεκριμένο τρόπο κι αφήνοντας τα ίδια στοιχεία κάθε φορά. Πώς προσεγγίσατε την ψυχολογία του δράστη; Μελετήσατε πραγματικές υποθέσεις, κάνατε έρευνα ή στηριχτήκατε στη φαντασία;
Η σκέψη μου για τον δράστη βασίστηκε στη φαντασία, αλλά και στην παρατήρηση των ανθρώπων γύρω μου. Δεν μελέτησα συγκεκριμένες εγκληματολογικές υποθέσεις, όμως τα ερεθίσματα από τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο με επηρέασαν βαθιά. Ο κίτρινος αρκούδος, όπως και άλλα επαναλαμβανόμενα στοιχεία, δεν είναι απλώς «τρικ» του είδους, αλλά ψυχολογικά ίχνη, σημάδια ενός μυαλού που ακροβατεί ανάμεσα στο παιδικό τραύμα και τη βίαιη πράξη. Δεν με ενδιέφερε να φτιάξω έναν εντυπωσιακό δολοφόνο, αλλά να φωτίσω τη διαδρομή ενός ανθρώπου που δεν κατάφερε να εκφραστεί αλλιώς, και τελικά άφησε το αποτύπωμά του εκεί που δεν μπορούσε να μιλήσει.
Ο τίτλος του μυθιστορήματός σας, Και εγένετο φως. Παρότι το «φως» είναι παραδοσιακά ένα θετικό σύμβολο, στο μυθιστόρημά σας η ιδιότητα αυτή ανατρέπεται. Πώς εξηγείται αυτή η επιλογή;
Ο τίτλος λειτουργεί σε πολλά επίπεδα. Πρόκειται, φυσικά, για μια βιβλική αναφορά, όμως εδώ αποκτά σκοτεινές αποχρώσεις. Όλοι έχουμε συνδυάσει το φως με το καλό ενώ το σκοτάδι με το κακό. Προσπάθησα να καταδείξω ότι το φως δεν σημαίνει μόνο αλήθεια ή λύτρωση, αλλά και την ωμή, ανελέητη αποκάλυψη, τη στιγμή που το σκοτάδι υποχωρεί και αποκαλύπτονται πράγματα που ίσως θα έπρεπε να μείνουν θαμμένα. Αυτή η διττή του φύση εκφράζει τον πυρήνα του βιβλίου: την αναζήτηση της αλήθειας, όχι ως λύσης, αλλά ως ανατροπής. Ένα φως που δεν σώζει, αλλά καίει. Που φέρνει φως, αλλά μέσα του κρύβει τη δυνατότητα της απόλυτης καταστροφής.
Η αλήθεια είναι ότι αυτή την αστάθεια ήθελα στο βιβλίο μου, μια αστάθεια που ενισχύει την αγωνία, καθώς τα ίχνη του δράστη δεν οδηγούν απλώς σε μια λύση, αλλά σε μια σκοτεινή, υπαρξιακή αποκάλυψη.
Το μυθιστόρημά σας είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ. Πώς επιχειρήσατε να καλλιεργήσετε το σασπένς; Η συγγραφή τόσο σύντομων κεφαλαίων σχετίζεται με αυτό;
Φροντίζω τα κεφάλαια να είναι σύντομα, σχεδόν αφηγηματικά «κλικ», που διαδέχονται το ένα το άλλο χωρίς ανάσα. Είναι ένας τρόπος να κρατώ τον αναγνώστη σε εγρήγορση, να μην του επιτρέψω να χαλαρώσει ή να αποστασιοποιηθεί. Παράλληλα, η αφήγηση εναλλάσσεται ανάμεσα στους κεντρικούς ήρωες δημιουργώντας μια πολυφωνική δομή. Η αλήθεια είναι ότι αυτή την αστάθεια ήθελα στο βιβλίο μου, μια αστάθεια που ενισχύει την αγωνία, καθώς τα ίχνη του δράστη δεν οδηγούν απλώς σε μια λύση, αλλά σε μια σκοτεινή, υπαρξιακή αποκάλυψη.
Με ενδιαφέρει περισσότερο η ανθρώπινη διάσταση του εγκλήματος και λιγότερο η λύση του.
Υπάρχουν πολλές «σχολές» όσον αφορά στο αστυνομικό μυθιστόρημα. Ποια προτιμάτε; Ποιες είναι οι επιρροές σας;
Δεν ακολουθώ κάποια συγκεκριμένη «σχολή». Με ενδιαφέρει περισσότερο η ανθρώπινη διάσταση του εγκλήματος και λιγότερο η λύση του. Με εμπνέουν έργα που εστιάζουν στην ψυχολογία των χαρακτήρων, στην εσωτερική ένταση και στην ηθική ασάφεια. Κρατώ στοιχεία από διαφορετικές επιρροές, αλλά τα φιλτράρω μέσα από τη δική μου ματιά.
* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Δυο λόγια για τον συγγραφέα
Ο Στέφανος Αλεξιάδης γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1993 στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό του στην Ειδική Αγωγή και στα Προβλήματα Προφορικού και Γραπτού Λόγου στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παράλληλα ολοκλήρωσε το τμήμα των Παιδαγωγικών στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και έχει εκπαιδευτεί στο σύστημα γραφής και ανάγνωσης τυφλών Braille.
Το 2022 υπήρξε κεντρικός ομιλητής του 9ου συνεδρίου TEDx που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Το TEDx talk του αφορούσε την αποδοχή του διαφορετικού. Το πρώτο του βιβλίο, Τα φτερωτά σανδάλια, κυκλοφόρησε το 2021 και έναν χρόνο μετά απέσπασε το Βραβείο Ελληνικής Εφηβικής Λογοτεχνίας 2022 από τα Public.
