«Το πλωτό βιβλιοπωλείο του κυρίου Περντί» της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Βιβλιοφιλίες

Τα πιο πολύτιμα βιβλία σπάνια είναι τα πιο ακριβά ή τα δερματόδετα που βρίσκονται μέσα σε γυάλινες προθήκες περιμένοντας ένα ευαίσθητο πλάσμα να τα ξαναπιάσει τρυφερά και να τα ανοίξει κοιτάζοντάς τα με καρδιοχτύπι (κάτι που δεν θα συμβεί ποτέ· μερικές προθήκες βιβλίων είναι τοποθετημένες κάπου μόνο και μόνο για λόγους αισθητικής, μια λόξα ντροπιαστική και προσβλητική για τα βιβλία).

Τα πιο πολύτιμα βιβλία είναι αυτά που γίνονται φίλοι μας.

Οι βιβλιοφιλίες διαρκούν μια ζωή, και οι λέξεις, οι χαρακτήρες, η φωνή του συγγραφέα, όσα έχετε βιώσει μαζί, είναι τόσο στενά συνυφασμένα μεταξύ τους, σαν να έχετε ζήσει χρόνια ολόκληρα με έναν άνθρωπο.

Στην αρχή σπάνια καταλαβαίνει κάποιος αν αυτοί οι φίλοι από τα βιβλία ταιριάζουν στο εσωτερικό ελικοειδές σύστημά του και αν αποκτούν κάποια σημασία στην ιστορία της ζωής του.

Παρότι βεβαίως υπάρχει και έρωτας με την πρώτη πρόταση, κάτι που το γνωρίζουν πλέον οι συγγραφείς, οι οποίες και τη σμιλεύουν καταλλήλως· είναι λίγο σαν να ψεκάζεσαι με φερομόνες. Ένα τεχνητό ξελόγιασμα για να ευχαριστηθείτε εσείς, κι αν είναι δυνατόν, και μισό εκατομμύριο άλλοι. Γι’ αυτό να διαβάζετε οπωσδήποτε την πρώτη παράγραφο του τρίτου κεφαλαίου – θα σας πει περισσότερα για το αν το βιβλίο και εσείς καταλαβαίνετε ο ένας τον άλλο.

Ο πρώτος σταθερός φίλος μου από τα βιβλία ήταν ο Ιούλιος Βερν. Ένα αντίτυπο του βιβλίου Ταξίδι στο κέντρο της Γης παρατημένο σε ένα παγκάκι στους Κήπους του Λουξεμβούργου. Το διάβασα μικρός και γέννησε μέσα μου την επιθυμία να γνωρίσω την κρυφή πλευρά του κόσμου, ξεκινώντας από τις εικόνες και από μια γλώσσα. Ο Βερν με πήρε στα σοβαρά και με έκανε να καταλάβω ότι ασφαλώς και το αδύνατο είναι δυνατό! Έτσι μου αποκάλυψε ένα μυστικό που δολίως μου είχαν κρύψει οι ενήλικες... Αυτό ήταν μια πραγματική πράξη φιλίας! Για πολύ καιρό φανταζόμουν ότι αυτό το βιβλίο είχε μείνει στο παγκάκι του πάρκου μόνο για μένα και ότι μόνο εγώ καταλάβαινα πόσο σημαντικό ήταν.

Κάποια στιγμή δυστυχώς μεγαλώνεις και χάνεις την ικανότητα να αναγνωρίζεις τους φανταστικούς χαρακτήρες με ανοιχτή καρδιά (και ανοιχτό μυαλό) ως απόλυτα πραγματικούς φίλους (αν και ο Ατρέγιου^＊ θα παραμείνει για πάντα ο παιδικός μου φίλος), και από τότε ήταν τα βιβλία και οι δημιουργοί τους που με συνόδευαν στην πάροδο των δεκαετιών – ο Ρίλκε, ο Χέλπριν, η Ερνό, η Σαγκάν, η Νεμιρόφσκι, η Άρεντ. Ο τρόπος που σκέφτονταν και έβλεπαν τον κόσμο μού έδειξε πρώτα απ’ όλα πώς να κοιτάζω, να αισθάνομαι, να ακούω και να μαθαίνω. Ή, καταπώς το έθεσε ο Σαρλ Ντανζίγκ, επιμελητής στον εκδοτικό οίκο Grasset, μιλώντας για το νόημα: Ανάγνωση σημαίνει να βιώνεις τη μελωδία της σκέψης. Και είπε ακόμη ότι στην αυγή της παιδικής του ηλικίας για εκείνον αυτή η μελωδία ήταν ο Πλάτωνας και άλλοι φιλόσοφοι. Δεν ένιωσε ποτέ κοντά με τον Ιούλιο Βερν – κι αυτό είναι επίσης μέρος των βιβλιοφιλιών: ότι δεν χρειάζεται να τις μοιραζόμαστε...

Ο πρώτος σταθερός φίλος μου από τα βιβλία ήταν ο Ιούλιος Βερν. Ένα αντίτυπο του βιβλίου Ταξίδι στο κέντρο της Γης παρατημένο σε ένα παγκάκι στους Κήπους του Λουξεμβούργου. Το διάβασα μικρός και γέννησε μέσα μου την επιθυμία να γνωρίσω την κρυφή πλευρά του κόσμου, ξεκινώντας από τις εικόνες και από μια γλώσσα.

Οι φίλοι μου από τα βιβλία αποκαλύπτουν τα πάντα για μένα, με καθορίζουν βαθιά, περιέχουν κρυμμένα κομμάτια μου, και ταυτόχρονα θυμάμαι περισσότερο τα βιβλία παρά τον εαυτό μου. Και κατ’ εξαίρεση γράφω αυτό το λήμμα ως συγγραφέας ο ίδιος, γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσα να μιλήσω για εκείνους που μου πρόσφεραν στη ζωή υποστήριξη, κατανόηση και ασφάλεια;

Και ήταν πάντα πολύ σημαντικό για μένα ότι μου ανήκαν – πλάσματα από σάρκα κι αίμα, με συναισθήματα και βιβλιοδεσία. Δεν ήμουν καλός πελάτης των βιβλιοθηκών, ήθελα να έχω και να κατέχω, οι φίλοι μου από τα βιβλία έπρεπε να ζουν μέσα μου και να μένουν μαζί μου· ακόμη και ως νεαρός ενήλικας πίστευα ότι η προσωπικότητά μου θα διαλυόταν αν χάριζα τα βιβλία μου. Με τις σημειώσεις, με τα χαρτάκια, με τις τσακισμένες σελίδες, με τη μυρωδιά των δωματίων, με το άρωμα των ταξιδιών.

Και σήμερα δεν είμαι καλός αναγνώστης ψηφιακών βιβλίων, γιατί δεν μπορώ να χώσω τίποτε ανάμεσα στις σελίδες, ένα εισιτήριο, μια απόδειξη, ένα πατημένο φύλλο κάποιου ελαιόδεντρου, που στη σκιά του μου ήρθαν τόσες απαραίτητες σκέψεις και σχέδια. Δεν μπορώ να δω τη ράχη τους, δεν μπορώ να δω την ηλικία τους, η ώρα της ανάγνωσης πάει χαμένη. Εγώ πάω χαμένος.

Ως λογοτεχνικός φαρμακοποιός που είμαι, η δημιουργία βιβλιοφιλιών είναι η ύψιστη τέχνη μου. Αλλά και σχεδόν αδύνατον να την κατακτήσεις. Μερικές φορές αρκεί μία μόνο σκηνή, μία πρόταση, ακόμη και μία μονάχα λέξη για να μη γεννηθεί μια βιβλιοφιλία.

Ευτυχώς, όμως, όσοι διαβάζουν πολύ γίνονται λιγότερο αυστηροί με τα βιβλία· επιπλέον, κι αυτό είναι πολύ ευχάριστο, γίνονται επίσης λιγότερο αυστηροί με τους άλλους, καθώς και με τον εαυτό τους. Όσοι μπορούν να συγχωρήσουν τις ατέλειες βρίσκονται ήδη πολύ κοντά στην ευτυχία.

^＊Σ.τ.Μ.: Χαρακτήρας από το μυθιστόρημα του Μίχαελ Έντε Ιστορία χωρίς τέλος.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Τέσσερα χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Ζαν Περντί εγκατέλειψε το πλωτό βιβλιοπωλείο του, το «Λογοτεχνικό Φαρμακείο», και τόλμησε να αφοσιωθεί σε έναν νέο έρωτα στην Προβηγκία. Ωστόσο, η τελευταία παράκληση του συγγραφέα Ζοζέ Σαραμάγκου προς τον κύριο Περντί, η οποία φυλάσσεται σε μια χρονοκάψουλα, ξυπνάει ξανά στον βιβλιοπώλη το πραγματικό του πάθος: να φέρνει σε επαφή βιβλία και ανθρώπους και να συστήνει το κατάλληλο ανάγνωσμα για κάθε ασθένεια της ψυχής.

Ο κύριος Περντί ταξιδεύει μαζί με τον Μαξ Ζορντάν στα κανάλια της Γαλλίας με προορισμό το Παρίσι, και σύντομα το πλωτό βιβλιοπωλείο του γίνεται μια κιβωτός στην οποία επιβαίνουν μεγάλοι, παιδιά, ζώα –και φυσικά βιβλία!– που αλλάζουν ο ένας τον άλλο για πάντα. Κι η ατέλειωτη περιπέτεια της ζωής επιφυλάσσει μια δεύτερη αρχή για όλους – συμπεριλαμβανομένου του κυρίου Περντί…

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Νίνα Γκεόργκε είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και καθηγήτρια δημιουργικής γραφής. Έχει γράψει 29 βιβλία, πολλά διηγήματα, άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά. Το Μικρό παριζιάνικο βιβλιοπωλείο μεταφράστηκε σε 37 γλώσσες και πούλησε πάνω από 1,8 εκατομμύρια αντίτυπα, ενώ έμεινε επί δύο χρόνια στις λίστες των best seller της Γερμανίας, μπήκε στη λίστα best seller των ΝY Times, ήταν το δημοφιλέστερο βιβλίο στην Αγγλία το καλοκαίρι του 2015 σύμφωνα με τον Independent και έγινε best seller σε πολλές χώρες. To 2019, η Νίνα Γκεόργκε εκλέχτηκε Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συγγραφέων.