Don Carpenter: «Σκληρή βροχή»

ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ

Ο τέλειος κατάδικος, ο άνθρωπος που ζούσε τηρώντας κατά γράμμα τους κανονισμούς, δεν ήταν άνθρωπος αλλά φυτό. Και ο μόνιμος ταραξίας, ανεξάρτητα από το πόσο ψυχικά διαταραγμένος ήταν, στην πραγματικότητα έκανε αυτό που η πολιτεία ανέμενε ότι θα κάνει, δικαιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την ύπαρξη της φυλακής.

Τελικά, ενώ είχε τόσα χρόνια μπροστά του ώσπου να εκτίσει την ποινή του, ο Τζακ άρχισε να συνηθίζει το Σαν Κουέντιν. Οι κίτρινοι τοίχοι, τα ψηλά καγκελόφραχτα παράθυρα, οι σιδηροδοκοί στην τραπεζαρία τού είχαν γίνει πιο οικείοι και από το σπίτι του· ακόμη και με τις ψηλές καπνοδόχους είχε εξοικειωθεί, έστω κι αν μέσα απ' αυτές ανέβαινε τόσο συχνά το αέριο του υδροκυανίου και μαζί μ' αυτό η ζωή κάποιου ανθρώπου, ένας λεπτός διάφανος καπνός που στροβιλιζόταν πάνω από τον βόρειο τομέα γύρω στις δέκα το πρωί. Είχε μάθει να παίζει ακόμη και ντόμινο, στα μακρόστενα τραπέζια του μεγάλου προαυλίου. Αναγκάστηκε να μάθει – ο εχθρός εδώ ήταν πιο αδιόρατος απ' ό,τι στο αναμορφωτήριο ή στο ορφανοτροφείο, και ο φόβος του ότι μπορεί να συνήθιζε αυτόν τον τρόπο ζωής και ίσως ν' άρχιζε να του αρέσει υποσκελιζόταν από την ανάγκη της καθημερινής επιβίωσης. Γι' αυτό ήταν απαραίτητο να γίνει κατάδικος, να ενταχθεί στην ομάδα· επιφανειακά τουλάχιστον. Έμαθε τη γλώσσα κι έμαθε και τα κόλπα: ότι ένας άντρας που δεν έμπλεκε ποτέ σε φασαρίες με τους δεσμοφύλακες είχε σχεδόν τα ίδια προβλήματα μ' εκείνους που έμπλεκαν· ότι, αν σου ζητούσαν να πασάρεις λαθραία, το έκανες, όχι για να δείξεις απείθεια και αψηφισιά προς τους κανονισμούς της φυλακής, αλλά γιατί, χωρίς την, έστω και ελάχιστη, συνδετική δύναμη κάποιων νόμων που θέσπιζαν μεταξύ τους οι κρατούμενοι, η φυλακή θα κατρακυλούσε στην αναρχία και οι φυλακισμένοι θα έχαναν την ανθρώπινη υπόστασή τους. Ήταν απαραίτητο για την αυτοεκτίμησή τους να πιστεύουν, όσο κωμικό κι αν φαινόταν, ότι κρατούσαν οι ίδιοι την τύχη τους στα χέρια τους και επιδείκνυαν αυτή την κατάκτηση με το να παραβιάζουν λιγάκι τους κανονισμούς. Εξάλλου το σημαντικό ήταν ότι έμπαζαν μέσα διάφορα πράγματα. Ο τέλειος κατάδικος, ο άνθρωπος που ζούσε τηρώντας κατά γράμμα τους κανονισμούς, δεν ήταν άνθρωπος αλλά φυτό. Και ο μόνιμος ταραξίας, ανεξάρτητα από το πόσο ψυχικά διαταραγμένος ήταν, στην πραγματικότητα έκανε αυτό που η πολιτεία ανέμενε ότι θα κάνει, δικαιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την ύπαρξη της φυλακής. Επομένως όλα ήταν υπόθεση λεπτής ισορροπίας ανάμεσα στην απείθεια και την υπακοή.

Αλλά, φυσικά, δεν υπήρχε απόλυτη ομοφωνία, και το έμαθε κι αυτό. Δεν έπαιζαν τυχερά παιχνίδια όλοι οι κρατούμενοι, δεν έκαναν όλοι τους κάτι συγκεκριμένο· ούτε καν συμφωνούσαν όλοι τους ότι η φυλακή ήταν κάτι κακό: πολλοί όχι μόνο πίστευαν πως ήταν καλό, αλλά παραδέχονταν ότι δικαίως βρίσκονταν οι ίδιοι στη φυλακή. Ο Τζακ δεν ήταν σίγουρος επ' αυτού. Κάπου μέσα του, πολύ βαθιά, υπήρχε μια σπίθα ενοχής, μια παραδοχή ενδεχομένως ότι ήταν δικαιολογημένη η ύπαρξη της φυλακής. Με τον Μπίλι Λάνσινγκ, ήταν το ακριβώς αντίθετο. Το ποινικό δίκαιο ήταν ένα θέμα με το οποίο παθιαζόταν ο Μπίλι.

«Η φυλακή είναι δράμα, φίλε μου. Μεγάλο δράμα. Σκέψου όλους τους παλιομαλάκες εκεί έξω που δεν ξέρουν πώς είναι εδώ μέσα και πιστεύουν ότι όλοι εμείς ανήκουμε εδώ. Δικέ μου, σκέψου τα τυπάκια. Δεν υπάρχει ούτε ένας απ' αυτούς που να μην παραβιάζει τον νόμο κάθε φορά που του στέκει εμπόδιο· δικέ μου, διάβασα κάποτε ένα βιβλίο που έλεγε ότι τα περισσότερα χρήματα που χάνονται από την εγκληματικότητα σ' αυτή τη χώρα προέρχονται από πράγματα όπως, λόγου χάρη, κλεμμένοι συνδετήρες, τέτοιες χαζομάρες, ή από διευθυντές τραπεζών που την κοπανάνε για το Μεξικό· και σκέψου για μια στιγμή και τους τύπους που είναι φυλακή γιατί στήνουν τυχερά παιχνίδια! Το πιστεύεις αυτό; Να είσαι μέσα για τυχερά παιχνίδια; Κάθε γαμο-δικηγόρος και δικαστής σε τούτη τη γαμημένη χώρα παίζει πόκερ στη λουσάτη λέσχη του και μετά κατεβαίνει στο δικαστήριο και ρίχνει δυο χρονάκια σε κάποιον κακομοίρη γιατί έπαιζε το ίδιο παιχνίδι! Τι μαλακίες είν' αυτές, ρε γαμώτο; Επειδή, λέει, σε έκλεψε; Ποιος επιχειρηματίας, ρε γαμώτο, δεν θα σε έκλεβε αν έβρισκε την ευκαιρία; Σκατά!»

Ο Τζακ γέλασε μαζί του. «Τι νεύρα είναι αυτά; Μπας και σε κλέψανε κι εσένα;»

Ο Μπίλι τον κοίταξε με δυσπιστία. «Να με κλέψανε; Τι σκατά νομίζεις πως είναι η ποινή μου; Δίκαιη; Μια επιταγή μαστόρεψα σ' ολόκληρη τη ζωή μου κι έφαγα πέντε χρονάκια. Εσύ πώς θα το 'λεγες; Και υπάρχουν κάτι σκατιάρηδες λογιστές που βουτάνε τριάντα χιλιάδες από το ταμείο και σε αυτούς ρίχνουνε έξι μήνες! Κοίτα γύρω σου, δικέ μου, το μόνο που βλέπεις είναι κάτι ταλαίπωρους κλεφτοκοτάδες· όλα τα μεγάλα ονόματα, οι επαγγελματίες, τα λευκά κολάρα, είναι στην απέξω ή κάτω στο Τσίνο και λιάζονται. Εντάξει, γαμώτο, κάτι πρέπει να γίνει με τους εγκληματίες, ποιος λέει όχι· αλλά να γίνει για όλους τους εγκληματίες, αλλιώς το πράγμα βρομάει».

Ο Τζακ είπε: «Καλά, και τι περίμενες;»