Άνδρες του αίματος

Εκείνο που μας αναστάτωνε κάθε φορά και μας τρυπούσε την καρδιά με βελόνες ήταν όταν ακούγαμε στα ραδιόφωνα ή όταν διαβάζαμε στις εφημερίδες για ορισμένα διάσημα πρόσωπα την κατηγορία ότι ήταν εχθροί του λαού και έμμισθοι πράκτορες ξένων δυνάμεων. Φαίνεται ότι το χρήμα είναι χρυσό δόλωμα για τους ανθρώπους. Και επειδή δεν βρήκαν στα σπίτια τους ούτε ένα χαρτάκι που να αποδεικνύει ότι εισέπραξαν μισθό, κυκλοφόρησε η φήμη ότι τα χρήματά τους τα καταθέτουν σε ξένες μεγάλες τράπεζες. Να έχουν ήσυχο το κεφάλι τους, αν εξοριστούν κάποια στιγμή, ότι μπορούν να ζήσουν βασιλικά ακόμα και τα εγγόνια τους.

Οι δίκες τους γίνονταν δημόσια, αλλά με επιλεγμένους ακροατές. Αυτοί μας έλεγαν τι συνέβη. Όλοι τους, λέει, ομολόγησαν. Και μη θαρρείτε ότι μεσολάβησαν βασανιστήρια, όπως μας κατηγορούν. Μόνοι τους ομολόγησαν.

Οι δίκες τους γίνονταν δημόσια, αλλά με επιλεγμένους ακροατές. Αυτοί μας έλεγαν τι συνέβη. Όλοι τους, λέει, ομολόγησαν. Και μη θαρρείτε ότι μεσολάβησαν βασανιστήρια, όπως μας κατηγορούν. Μόνοι τους ομολόγησαν. Και ανέφεραν ποιος τους πλησίασε πρώτα πρώτα, πώς υποκύψανε στον πειρασμό του κέρδους και πόσες απόρρητες πληροφορίες έδωσαν, ακόμα και για την καθημερινή ζωή του στρατεύματος και με ποιον απλό τρόπο μπορούσε να ανατραπεί η κυβέρνηση. Έτσι, πήραν όλοι τον δρόμο προς το απόσπασμα, αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης του δικαστηρίου.

Όσοι είχαν ελαφρότερες ποινές εξορίζονταν σε μακρινές περιοχές, πολλοί μάλιστα εγκαταστάθηκαν και στα μέρη μας με τις οικογένειές τους και αναγκάζονταν να δουλέψουν ως χαμάληδες στα τρένα μας, όσοι μπορούσαν, και άλλοι ως εργάτες. Ανάμεσά τους και καθηγητές πανεπιστημίου, φυσικοί και αστροφυσικοί, φιλόλογοι και μαθηματικοί, γιατροί, χειρουργοί και διευθυντές μεγάλων νοσοκομείων. Τους ανάγκαζαν να εργάζονται ως απλοί νοσοκόμοι ή ως καθαριστές των αποβλήτων και κάποια στιγμή φαίνεται ότι ήρθε κάποιο σήμα από τα κεντρικά γραφεία του κυβερνητικού κόμματος και τους έδωσαν τη δυνατότητα να χειρουργούν ξανά, με τεράστια επιτυχία σε δυσκολότατες εγχειρήσεις. Έτσι σώθηκαν από του χάρου τα δόντια εκατοντάδες συμπολίτες μας. 

Αυτά ήταν, βέβαια, δυσάρεστα συμπτώματα, αλλά δεν περιορίζονταν στην περιοχή μας. Από τα συνθήματα που έγραφαν άγνωστοι στους τοίχους μαθαίναμε ότι όλη η επικράτεια βούλιαζε στην ατιμία και στη συναλλαγή, με ονόματα, διευθύνσεις και τηλέφωνα του καθενός και πολλές φορές με μεγεθύνσεις των φωτογραφιών τους, που είχαν βρει σε παλιές εφημερίδες, και ο κάθε πολίτης ήταν υποχρεωμένος κάθε πρωί να βγαίνει έξω από το σπίτι του και να τα σβήνει με ασβέστη. Αλλά πάλι την άλλη μέρα ξαναγράφονταν, ως και επάνω στα βουνά έγραφαν λέξεις με ασβεστωμένες πέτρες για να φαίνεται το σύνθημα από μακριά, και πάλι έτρεχαν, αυτή τη φορά οι μαθητές, και ανακάτευαν τις πέτρες και τις έκαναν βουναλάκια, ένας τρόπος ακόμα για να τις βρίσκουν έτοιμες όσοι οργάνωναν καινούργια συνθήματα.

Όλα αυτά που ψευτογράψαμε στις τελευταίες σελίδες είναι περιλήψεις από κάποια βιβλία που ρίχτηκαν στην πυρά από λάθος. Όσοι από τους συγγραφείς επιζούσαν ακόμη δυσαρεστήθηκαν και έστειλαν αναφορές στα αστυνομικά τμήματα και στα υπουργεία, ότι αυτά τα βιβλία τους είναι γραμμένα από εθνικόφρονες συγγραφείς και καταγγέλλουν βρόμικες και εγκληματικές πρακτικές των εχθρών της πατρίδας μας, και η αστυνομία τούς φέρθηκε σκαιότατα, σπάσανε με κλοτσιές την εξώπορτα και πήραν ολόκληρη τη βιβλιοθήκη και την έριξαν στην πυρά και, δυστυχώς, μαζί σπάνια και μοναδικά έγγραφα του παρελθόντος, αυτοβιογραφίες μεγάλων αγωνιστών της πατρίδας, ιερά κείμενα, χειρόγραφους ύμνους και ωδές επάνω σε περγαμηνή, με ολόχρυσα αρχιγράμματα των πρώτων καλλιγράφων, χώρια που πάνω στη λύσσα τους αρπάξανε και το φωτογραφικό υλικό της τελευταίας πεντηκονταετίας της πατρίδας μας, φωτογραφίες με ιδιόχειρες αφιερώσεις των κυβερνητών μας και, παρ’ όλες τις ικεσίες, τις εξηγήσεις και τον οδυρμό μας, εντούτοις όλα τα ’ριχναν μέσα σε μεγάλες μαύρες σακούλες των σκουπιδιών, χωρίς να μας ακούνε, χωρίς να μας δίνουν σημασία, μας παραμέριζαν με κλοτσιές και πρόστυχες βρισιές, λέγοντάς μας πληρωμένους, ανώμαλους, αλήτες, προδότες της πατρίδας και έχετε χάρη που εκτελούμε διαταγή να μη φθάσουμε στα άκρα, ειδάλλως θα σου ’λεγα ποιος είμαι εγώ και ποιοι οι συνάδελφοί μου. Εκείνο όμως που μας μάρανε τελείως ήταν η λύσσα που τους έπιασε και άρπαξαν από τους συλλέκτες μοναδικά χειρόγραφα σπουδαίων ποιητών, συγγραφέων και επιστημόνων, και ιδιαίτερα τις πρώτες πρώτες γραφές μυθικών ποιημάτων και μυθιστορημάτων, που αργότερα επεξεργάστηκαν και μας άφησαν το έργο τους, το οποίο ονομάζουμε τώρα πια ουρανό της πατρίδας μας. Έτσι, λοιπόν, βιβλία, συλλογές, χαρτιά, φωτογραφίες, ακόμα και σχολικά ενδεικτικά και απολυτήρια και διπλώματα, όλα καταχωνιάστηκαν στις μαύρες σακούλες των σκουπιδιών με σκοπό να τα ρίξουν στην πυρά. Μόνο τις ταυτότητες μας άφησαν και τις συνταγές των γιατρών.

Έπρεπε να περάσουν πάρα πολλά χρόνια για να μάθουμε πρώτα από κάποιους ψιθύρους φίλων μας και ύστερα από μισόλογα, και αφού μας όρκισαν ότι θα κρατήσουμε το στόμα μας κλειστό, γιατί αν αρχίζαμε τις φλυαρίες η εκδίκηση και η τιμωρία δύο τριών πραιτoριανών θα μας άφηνε τέτοια φοβερά σημάδια στο πρόσωπο και στο σώμα μας, που ούτε να το σκέφτεται κανείς δεν αντέχει. Προκαλούσαν μάλιστα να εμφανιστεί κάποιος και να τους αψηφήσει, για να δούμε ιδίοις όμμασι πώς ξέρουν να τιμωρούν κάθε ανόητο και πολυλογά. Με λίγα λόγια, μάθαμε ότι απ’ όλο εκείνο το χαρτομάνι τίποτε δεν πετάχτηκε. Είχε μαζευτεί και είχε μπει σε απόλυτη τάξη όλο εκείνο το υλικό από ειδικούς αρχειονόμους και ιστορικούς, με απόλυτη αλφαβητική σειρά των ονομάτων των πολιτών, όπου σε κάθε χοντρό φάκελο είχαν μπει και όλα τα σχετικά χαρτιά που αρπάχτηκαν. Αυτά όλα πουλιόνταν κρυφά, φυσικά, αλλά σε αλμυρή τιμή. Ιδιαίτερα τις ερωτικές επιστολές των εραστών από σπίτια γυναικών που ζούσαν διπλή ζωή τις πουλούσαν σε εξωφρενικές τιμές, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η συγκεκριμένη κυρία φυσούσε το παραδάκι και ήταν διατεθειμένη να πληρώσει όσο όσο τα τεκμήρια της απιστίας της, προτού αρχίσει η δημοσίευ­σή τους, όπως την απειλούσαν με ανώνυμα τηλεφωνήματα. Ο εκβιασμός όμως γινόταν και σε μεροκαματιάρηδες και σε φτωχές κοπέλες, που ήταν αδύνατο να ανταποκριθούν σ’ αυτές τις απαιτήσεις. Μερικές κατάφεραν να τα πάρουν πίσω και αμέσως να τα κάψουν, για να χαθεί μια για πάντα ο λεκές που σκίαζε τη ζωή τους. Οι υπόλοιπες περίμεναν με υπομονή ν’ αλλάξουν οι περιστάσεις, σίγουρες ότι στο τέλος όλα θα ήταν πάλι δικά τους. Φυσικά, κανένας δεν τολμούσε να μιλήσει για όσα γίνονταν, να κατηγορήσουν συγκεκριμένους ανθρώπους ή, το χειρότερο, να σύρουν έστω και έναν στο δικαστήριο για εκβιασμό. Είναι σίγουρο ότι στο τέλος θα πλήρωναν οι ίδιοι και οι ίδιες πολύ ακριβά την αποκοτιά τους.

Θέλοντας και μη θέλοντας, όλοι διάβασαν τι έγραφε, πριν προλάβουν οι άνθρωποι του δήμου να τα σβήσουν κουβαλώντας σκάλες, βούρτσες και ασβέστη. Με λίγα λόγια, έγραφε ότι όλη εκείνη η επιχείρηση στην αρχή ήταν αποκλειστική δουλειά της αστυνομίας.

Άρχισαν πάλι τα συνθήματα με σπρέι στους τοίχους. Αυτή τη φορά δεν ήταν μόνο οι γνωστές τρεις τέσσερις λέξεις. Ήταν ολόκληρο κατεβατό στο πίσω μέρος του δημαρχείου, εκεί όπου στηνόταν κάθε βδομάδα η λαϊκή αγορά. Θέλοντας και μη θέλοντας, όλοι διάβασαν τι έγραφε, πριν προλάβουν οι άνθρωποι του δήμου να τα σβήσουν κουβαλώντας σκάλες, βούρτσες και ασβέστη. Με λίγα λόγια, έγραφε ότι όλη εκείνη η επιχείρηση στην αρχή ήταν αποκλειστική δουλειά της αστυνομίας. Αυτοί, πρώτοι, ανωνύμως, άρχισαν τους εκβιασμούς. Όταν άρχισε να πέφτει ο παράς, τότε ξεστραβώθηκε το κράτος. Τους το απαγόρευσε αμέσως και τη δουλειά την ανέλαβαν κυβερνητικοί υπάλληλοι, εκείνοι δηλαδή που το απαγόρευσαν, και είτε οι ίδιοι αναλάβανε τις δοσοληψίες με τους εχθρούς του λαού είτε έβαζαν σ’ αυτή την προσοδοφόρα θέση συγγενείς ή φίλους τους. Το κράτος έπαιρνε κι εκείνο το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων, αλλά οι κυβερνήτες είχαν επιτέλους ήσυχο το κεφάλι τους ότι όσοι εισπράττανε κάθε μήνα χρήματα είχαν σταματήσει οποιαδήποτε κριτική για το έργο τους και είχαν μειωθεί αρκετά τα συνθήματα στους τοίχους, πράγμα που έδειχνε ότι και σ’ αυτή την κατάσταση είχαν βάλει το χεράκι τους. Σκληρή εποχή, βρόμικοι άνθρωποι, δύσκολες και πρόστυχες καταστάσεις.

Info
Με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος Άνδρες του αίματος, την Τρίτη, 12 Μαρτίου 2019, στις 7 το βράδυ, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, θα πραγματοποιηθεί μεγάλο αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου.

Για τη ζωή και το έργο του Μάνου Ελευθερίου θα μιλήσουν
ο συνθέτης-στιχουργός Γιώργος Ανδρέου,
ο δημοσιογράφος-συγγραφέας Σπύρος Αραβανής,
ο ποιητής-σκηνοθέτης Θοδωρής Γκόνης
και ο συγγραφέας Θανάσης Θ. Νιάρχος.
Αποσπάσματα από το έργο του θα διαβάσουν
οι ηθοποιοί Νένα Μεντή και Μάνος Καρατζογιάννης.
Σύντομο χαιρετισμό θα απευθύνει ο Γιώργος Νταλάρας.
Συντονίζει η δημοσιογράφος Μαρία Χούκλη.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης θα ακουστούν τραγούδια του Μάνου Ελευθερίου
από τους ερμηνευτές Πολυξένη Καράκογλου, Νίκο Μερτζάνο, Κατερίνα Παράσχου.
Συμμετέχουν οι μουσικοί Αλέξης Στενάκης (πιάνο πνευστά),
Βασίλης Γεωργακόπουλος (πιάνο)
και οι συνθέτες Σπύρος Παρασκευάκος και Γιώργος Κυριάκος.
Επιμέλεια μουσικού προγράμματος: Σπύρος Παρασκευάκος