Perses

Για την παράσταση «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Του Νίκου Ξένιου

Τους «Πέρσες» του Αισχύλου επιλέγει φέτος ο Δημήτρης Καραντζάς, σε μια «ωμή» (όπως την αποκαλεί ο ίδιος) πραγμάτευση του κλασικού έργου σε σημερινούς πολιτικούς όρους, σε συνεργασία με την Γκέλυ Καλαμπάκα και στη δραστική μετάφραση του Παναγιώτη Μουλά. Η παράσταση ξεκινά με μιαν έρημη έκταση και μια κατάσταση ανησυχητικής αναμονής. Η ψυχεδελική μουσική του Γιώργου Πούλιου εισάγει επί σκηνής την Αλεξία Καλτσίκη και σταδιακά εμφανίζεται ο υπόλοιπος Χορός των Περσών, που στη συγκεκριμένη σκηνοθετική προσέγγιση σκοπίμως δεν αποτελείται από γέροντες, αλλά από τους ηθοποιούς και από σαράντα κομπάρσους της τοπικής κοινότητας, ντυμένους με κοστούμια διαφορετικών δεκαετιών: παρμένα από τον Εμφύλιο, από τη Μεταπολίτευση και τη δεκαετία του ’70, για παράδειγμα.

Η σχέση της Άτοσσας, του Δαρείου και του Ξέρξη προς τον Χορό της τραγωδίας θέλει να είναι η σχέση που αναπτύσσει ένας λαός με τους πολιτικούς του ηγέτες, γι’ αυτό και η ποικιλία ηλικιών, φύλων και ιδιοτήτων του πλήθους του Καραντζά. Όταν από το βάθος της επιδαύρειας εξοχής εμφανίζεται ο Χρήστος Λούλης ως Άγγελος για να φέρει την είδηση του ολέθρου, οι Πέρσες συνειδητοποιούν την ήττα τους στη Σαλαμίνα και επιδίδονται σε έναν λεκτικό αγώνα επιβίωσης. Ο Αινείας Τσαμάτης μετατρέπει την πνοή του σε θρήνο, που διηθείται από ένα πνευστό όργανο και διασκευάζεται με ηλεκτρονικό τρόπο στην κονσόλα ως εκκωφαντικός συριγμός που συγκλονίζει το κοίλον του θεάτρου: αυτό είναι το πρώτο στάδιο του θρήνου. Επίσης, εντυπωσιακή είναι η παρουσία της Θεοδώρας Τζήμου στην παράσταση.

Ο Αινείας Τσαμάτης μετατρέπει την πνοή του σε θρήνο, που διηθείται από ένα πνευστό όργανο και διασκευάζεται με ηλεκτρονικό τρόπο στην κονσόλα ως εκκωφαντικός συριγμός που συγκλονίζει το κοίλον του θεάτρου.

Η Ρένη Πιττακή με τη χαρακτηριστική της φωνή ενσαρκώνει τη βασίλισσα Άτοσσα, που η Ιωάννα Τσάμη την εμφανίζει με κοστούμι πρόσφατης δεκαετίας ως γυναίκα-επιχειρηματία ή προϊσταμένη πολυεθνικής εταιρείας:

«Αν το παιδί μου νικήσει, θα είναι άντρας θαυμαστός, αν δεν νικήσει, δεν έχει στην πατρίδα λόγο να δώσει. Κι αν σωθεί, θα είναι πάλι βασιλιάς στη χώρα αυτή».

Ο λόγος της εξουσίας παραμένει, στο κείμενο του Αισχύλου, αμετανόητος. Στην προσέγγιση του Καραντζά, προστίθεται μια ισχυρή δόση αυτοσαρκασμού, ιδιαίτερα στο σημείο όπου η Άτοσσα περιγράφει το προφητικό της όνειρο με τα πουλιά που κατασπαράζονται. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μιαν Άτοσσα που διακρίνεται για την ευσέβειά της, ούτε για μιαν Άτοσσα που είναι δημοφιλής. Κύριο μέλημά της είναι η με κάθε τρόπο συντήρηση της εξουσίας της οικογένειάς της, γι’ αυτό στη νεκρική επίκληση του Δαρείου συνομολογεί με την οπτασία του νεκρού γενάρχη πως η νεότητα είναι που υπαγόρευσε στον Ξέρξη τη λάθος κίνηση να τα βάλει με τους Δαναούς.

Perses 02
«Ο Γιώργος Γάλλος έδωσε την εξαιρετική αίσθηση ότι ο Δαρείος βρίσκεται κάπου εδώ κοντά, σ’ έναν Άδη που αφορά τον καθένα από εμάς».

Η ανάκληση του Δαρείου από τον Κάτω Κόσμο είναι το πιο άρτιο σημείο της κινησιολογίας που έκανε για την παράσταση ο Τάσος Καραχάλιος, καθώς έβαλε τους ηθοποιούς να ξαπλώνουν πρυμνηδόν σε μιαν επικλινή σκηνή, «ελαφρά ανασηκωμένη» θα έλεγε κανείς ώστε να υποβάλλει την αίσθηση διάνοιξης μιας διόδου προς τον Άδη. Η έκπληξη ήταν όταν ο Δαρείος εμφανίστηκε στο βάθος της σκηνής, πίσω από το θεολογείο, σαν μια θλιμμένη παρουσία συνομιλητή της Άτοσσας, με στραμμένα τα νώτα προς το κοινό. Ο Γιώργος Γάλλος έδωσε την εξαιρετική αίσθηση ότι ο Δαρείος βρίσκεται κάπου εδώ κοντά, σ’ έναν Άδη που αφορά τον καθένα από εμάς. Οι φωτισμοί του Δημήτρη Κασιμάτη υπήρξαν ιδιαίτερα υποβοηθητικοί στο σημείο αυτό.

Και, άμα τη εμφανίσει του Ξέρξη στο κοίλον, ο θεατής δεν αντικρίζει έναν συντετριμμένο, κουρελιασμένο Ξέρξη, αλλά έναν ηγέτη που φέρει την αλαζονεία του αμείωτη, παρά τη συντριπτική του ήττα και παρά τον ατελείωτο κατάλογο των νεκρών που ο κόσμος τού ζητά να μνημονεύσει, και που, εκτός από νεκρολογία και θρήνος, είναι και μαρτυρία της υπονόμευσης της έννοιας της φυλής. Ό,τι χειρότερο, δηλαδή: ο λαός αυτό δεν το συγχωρεί, γιατί βαθύτατα μέσα του είναι προσκολλημένος στην καταγωγή του και στον τόπο του. Βέβαια, η έπαρση του Ξέρξη συνιστά κριτική του Αισχύλου για τη Δημοκρατία, όταν αυτή υπονομεύεται από τις ιμπεριαλιστικές βλέψεις.

Το Τρίτο Στάσιμο των «Περσών» αντικαθίσταται από στίχους του Καβάφη, του Σεφέρη, του Ρίτσου, του Έλιοτ, του Βαβούρη, της Καρέλλη, του Σέλεϊ. Ακούγονται στίχοι της Καρίν Καρακασλί: «Οι εξαντλημένοι του καιρού μας χρειάζονται μια στιγμή να ανασάνουν, μια στιγμή να κοιμηθούν». Η παρέμβαση του Καραντζά αποσκοπεί στο να θέσει το ερώτημα πώς ένας λαός θα είναι πειθήνιος σε έναν ηγέτη του οποίου η αλαζονεία και η κακή κρίση τον έχουν φέρει στο χείλος της καταστροφής.

Η τελική, εξόδια σκηνή είναι μια από τις ωραιότερες, δραματουργικά αρτιότερες και πιο συγκινητικές σκηνές που έχω δει ποτέ σε ανέβασμα Τραγωδίας [... και  η οποία] καθιερώνει την τολμηρή προσέγγιση του Δημήτρη Καραντζά και βάζει μπροστά μας με σαφήνεια το κάτοπτρο της αυτοκριτικής.

Ο μηδικός λαός στην εκδοχή του Καραντζά νιώθει προδομένος, όμως δεν έχει την ωριμότητα για να διαχειριστεί ορθολογικά τον όλεθρό του. Η γκάμα των αντιδράσεών του διέρχεται την πίστη στον ηγέτη, την ψευδαίσθηση του μεγαλείου (συνώνυμο του σύγχρονου εθνικισμού), κατόπιν την απογοήτευση, το τεράστιο πένθος, την απότομη προσγείωση, την απελπισία, τον θρήνο, τον πλήρη αποπροσανατολισμό και την απώλεια στόχου, την οργή και, τέλος, την ατραπό του πραγματικού κανιβαλισμού.

Η τελική, εξόδια σκηνή είναι μια από τις ωραιότερες, δραματουργικά αρτιότερες και πιο συγκινητικές σκηνές που έχω δει ποτέ σε ανέβασμα Τραγωδίας: είτε γιατί το κείμενο διακρινόταν για τη νηφαλιότητά του και εδώ επιτεύχθηκε η μεγάλη αντίστιξη, είτε γιατί η συμμετοχή του κοίλου στα δρώμενα ήταν μια απόλυτα επιτυχημένη επιλογή, είτε γιατί η σαρκοβόρος συμπεριφορά του πλήθους δόθηκε πολύ ωραία στο «σούρσιμο» έξω από τη σκηνή με κατεύθυνση προς το δάσος, για οιονδήποτε λόγο και αν συνέβη, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι από μόνη της αυτή η σκηνή καθιερώνει την τολμηρή προσέγγιση του Δημήτρη Καραντζά και βάζει μπροστά μας με σαφήνεια το κάτοπτρο της αυτοκριτικής.


Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Μετάφραση Παναγιώτης Μουλλάς
Σκηνοθεσία Δημήτρης Καραντζάς
Διασκευή Δημήτρης Καραντζάς - Γκέλυ Καλαμπάκα
Συνεργασία στη δραματουργία Γκέλυ Καλαμπάκα
Σκηνικό Κλειώ Μπομπότη
Φωτισμοί Δημήτρης Κασιμάτης
Κοστούμια Ιωάννα Τσάμη
Κίνηση Τάσος Καραχάλιος
Μουσική σύνθεση - ζωντανή εκτέλεση Γιώργος Πούλιος
Ηχολήπτης Θεμιστοκλής Παντελόπουλος
Φωνητική προετοιμασία - σύνθεση Ανρί Κεργκομάρ
Βοηθός σκηνοθέτη Μαρίσσα Φαρμάκη
Βοηθός σκηνογράφου Φιλάνθη Μπουγάτσου
Βοηθός ενδυματολόγου Ιφιγένεια Νταουντάκη
Παίζουν Ρένη Πιττακή, Χρήστος Λούλης, Γιώργος Γάλλος, Μιχάλης Οικονόμου, Γιάννης Κλίνης, Αλεξία Καλτσίκη, Γιώργος Πούλιος, Θεοδώρα Τζήμου, Αινείας Τσαμάτης, Ηλίας Μουλάς, Μάνος Πετράκης, Τάσος Καραχάλιος, Βασίλης Παναγιωτόπουλος
Στην παράσταση συμμετέχουν 40 πολίτες σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς.
Συμπαραγωγή Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Εταιρεία «Το Θέατρο» – 2023 EΛEVΣIS Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

Τρεις έξοχες παραστάσεις, οι οποίες θα παρουσιάζονται μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. «Ο θείος Βάνιας» (σκην. Δημήτρη Καραντζά) στο θέατρο Προσκήνιο, «Μια άλλη Θήβα» (σκην. Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου) στο Θέατρο του Νέου Κόσμου και «Σεροτονίνη» (σκην. Δημήτρη Αγαρτζίδη, Δέσποινας Αναστάσογλου) σ...

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

Για την παράσταση «Σπιρτόκουτο: The Musical – Πόλεμος σε τέσσερις τοίχους», βασισμένη στην ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Νιάρρου, η οποία παρουσιάζεται στη Στέγη έως τις 30 Δεκεμβρίου 2022. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη...

 «Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

«Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

Τρεις θεατρικές παραστάσεις προβάλλουν σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις, υπερβαίνοντας την τρέχουσα επικαιρότητα. «Solaris», σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή, «Βασίλισσα χωρίς φτερά», σε σκηνοθεσία Μαρίας Γοργία και «Ελευθερία εις θάνατον» σε σκηνοθεσία Ηλέκτρας Ελληνικιώτη.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Στην βιβλιοπαραγωγή του 2022 έφτασαν στα χέρια μας βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν καθώς συνθέτουν με πληρότητα πορτρέτα ανθρώπων που έχουν διακριθεί. Από τον χώρο της πολιτικής, της επιστήμης, της λογοτεχνίας, της ποπ κουλτούρας, μέσα από τα βιβλία αυτά επιχειρούμε να μπούμε στο μυαλό τους.&...

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ