Perses

Για την παράσταση «Πέρσες» του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Του Νίκου Ξένιου

Τους «Πέρσες» του Αισχύλου επιλέγει φέτος ο Δημήτρης Καραντζάς, σε μια «ωμή» (όπως την αποκαλεί ο ίδιος) πραγμάτευση του κλασικού έργου σε σημερινούς πολιτικούς όρους, σε συνεργασία με την Γκέλυ Καλαμπάκα και στη δραστική μετάφραση του Παναγιώτη Μουλά. Η παράσταση ξεκινά με μιαν έρημη έκταση και μια κατάσταση ανησυχητικής αναμονής. Η ψυχεδελική μουσική του Γιώργου Πούλιου εισάγει επί σκηνής την Αλεξία Καλτσίκη και σταδιακά εμφανίζεται ο υπόλοιπος Χορός των Περσών, που στη συγκεκριμένη σκηνοθετική προσέγγιση σκοπίμως δεν αποτελείται από γέροντες, αλλά από τους ηθοποιούς και από σαράντα κομπάρσους της τοπικής κοινότητας, ντυμένους με κοστούμια διαφορετικών δεκαετιών: παρμένα από τον Εμφύλιο, από τη Μεταπολίτευση και τη δεκαετία του ’70, για παράδειγμα.

Η σχέση της Άτοσσας, του Δαρείου και του Ξέρξη προς τον Χορό της τραγωδίας θέλει να είναι η σχέση που αναπτύσσει ένας λαός με τους πολιτικούς του ηγέτες, γι’ αυτό και η ποικιλία ηλικιών, φύλων και ιδιοτήτων του πλήθους του Καραντζά. Όταν από το βάθος της επιδαύρειας εξοχής εμφανίζεται ο Χρήστος Λούλης ως Άγγελος για να φέρει την είδηση του ολέθρου, οι Πέρσες συνειδητοποιούν την ήττα τους στη Σαλαμίνα και επιδίδονται σε έναν λεκτικό αγώνα επιβίωσης. Ο Αινείας Τσαμάτης μετατρέπει την πνοή του σε θρήνο, που διηθείται από ένα πνευστό όργανο και διασκευάζεται με ηλεκτρονικό τρόπο στην κονσόλα ως εκκωφαντικός συριγμός που συγκλονίζει το κοίλον του θεάτρου: αυτό είναι το πρώτο στάδιο του θρήνου. Επίσης, εντυπωσιακή είναι η παρουσία της Θεοδώρας Τζήμου στην παράσταση.

Ο Αινείας Τσαμάτης μετατρέπει την πνοή του σε θρήνο, που διηθείται από ένα πνευστό όργανο και διασκευάζεται με ηλεκτρονικό τρόπο στην κονσόλα ως εκκωφαντικός συριγμός που συγκλονίζει το κοίλον του θεάτρου.

Η Ρένη Πιττακή με τη χαρακτηριστική της φωνή ενσαρκώνει τη βασίλισσα Άτοσσα, που η Ιωάννα Τσάμη την εμφανίζει με κοστούμι πρόσφατης δεκαετίας ως γυναίκα-επιχειρηματία ή προϊσταμένη πολυεθνικής εταιρείας:

«Αν το παιδί μου νικήσει, θα είναι άντρας θαυμαστός, αν δεν νικήσει, δεν έχει στην πατρίδα λόγο να δώσει. Κι αν σωθεί, θα είναι πάλι βασιλιάς στη χώρα αυτή».

Ο λόγος της εξουσίας παραμένει, στο κείμενο του Αισχύλου, αμετανόητος. Στην προσέγγιση του Καραντζά, προστίθεται μια ισχυρή δόση αυτοσαρκασμού, ιδιαίτερα στο σημείο όπου η Άτοσσα περιγράφει το προφητικό της όνειρο με τα πουλιά που κατασπαράζονται. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μιαν Άτοσσα που διακρίνεται για την ευσέβειά της, ούτε για μιαν Άτοσσα που είναι δημοφιλής. Κύριο μέλημά της είναι η με κάθε τρόπο συντήρηση της εξουσίας της οικογένειάς της, γι’ αυτό στη νεκρική επίκληση του Δαρείου συνομολογεί με την οπτασία του νεκρού γενάρχη πως η νεότητα είναι που υπαγόρευσε στον Ξέρξη τη λάθος κίνηση να τα βάλει με τους Δαναούς.

Perses 02
«Ο Γιώργος Γάλλος έδωσε την εξαιρετική αίσθηση ότι ο Δαρείος βρίσκεται κάπου εδώ κοντά, σ’ έναν Άδη που αφορά τον καθένα από εμάς».

Η ανάκληση του Δαρείου από τον Κάτω Κόσμο είναι το πιο άρτιο σημείο της κινησιολογίας που έκανε για την παράσταση ο Τάσος Καραχάλιος, καθώς έβαλε τους ηθοποιούς να ξαπλώνουν πρυμνηδόν σε μιαν επικλινή σκηνή, «ελαφρά ανασηκωμένη» θα έλεγε κανείς ώστε να υποβάλλει την αίσθηση διάνοιξης μιας διόδου προς τον Άδη. Η έκπληξη ήταν όταν ο Δαρείος εμφανίστηκε στο βάθος της σκηνής, πίσω από το θεολογείο, σαν μια θλιμμένη παρουσία συνομιλητή της Άτοσσας, με στραμμένα τα νώτα προς το κοινό. Ο Γιώργος Γάλλος έδωσε την εξαιρετική αίσθηση ότι ο Δαρείος βρίσκεται κάπου εδώ κοντά, σ’ έναν Άδη που αφορά τον καθένα από εμάς. Οι φωτισμοί του Δημήτρη Κασιμάτη υπήρξαν ιδιαίτερα υποβοηθητικοί στο σημείο αυτό.

Και, άμα τη εμφανίσει του Ξέρξη στο κοίλον, ο θεατής δεν αντικρίζει έναν συντετριμμένο, κουρελιασμένο Ξέρξη, αλλά έναν ηγέτη που φέρει την αλαζονεία του αμείωτη, παρά τη συντριπτική του ήττα και παρά τον ατελείωτο κατάλογο των νεκρών που ο κόσμος τού ζητά να μνημονεύσει, και που, εκτός από νεκρολογία και θρήνος, είναι και μαρτυρία της υπονόμευσης της έννοιας της φυλής. Ό,τι χειρότερο, δηλαδή: ο λαός αυτό δεν το συγχωρεί, γιατί βαθύτατα μέσα του είναι προσκολλημένος στην καταγωγή του και στον τόπο του. Βέβαια, η έπαρση του Ξέρξη συνιστά κριτική του Αισχύλου για τη Δημοκρατία, όταν αυτή υπονομεύεται από τις ιμπεριαλιστικές βλέψεις.

Το Τρίτο Στάσιμο των «Περσών» αντικαθίσταται από στίχους του Καβάφη, του Σεφέρη, του Ρίτσου, του Έλιοτ, του Βαβούρη, της Καρέλλη, του Σέλεϊ. Ακούγονται στίχοι της Καρίν Καρακασλί: «Οι εξαντλημένοι του καιρού μας χρειάζονται μια στιγμή να ανασάνουν, μια στιγμή να κοιμηθούν». Η παρέμβαση του Καραντζά αποσκοπεί στο να θέσει το ερώτημα πώς ένας λαός θα είναι πειθήνιος σε έναν ηγέτη του οποίου η αλαζονεία και η κακή κρίση τον έχουν φέρει στο χείλος της καταστροφής.

Η τελική, εξόδια σκηνή είναι μια από τις ωραιότερες, δραματουργικά αρτιότερες και πιο συγκινητικές σκηνές που έχω δει ποτέ σε ανέβασμα Τραγωδίας [... και  η οποία] καθιερώνει την τολμηρή προσέγγιση του Δημήτρη Καραντζά και βάζει μπροστά μας με σαφήνεια το κάτοπτρο της αυτοκριτικής.

Ο μηδικός λαός στην εκδοχή του Καραντζά νιώθει προδομένος, όμως δεν έχει την ωριμότητα για να διαχειριστεί ορθολογικά τον όλεθρό του. Η γκάμα των αντιδράσεών του διέρχεται την πίστη στον ηγέτη, την ψευδαίσθηση του μεγαλείου (συνώνυμο του σύγχρονου εθνικισμού), κατόπιν την απογοήτευση, το τεράστιο πένθος, την απότομη προσγείωση, την απελπισία, τον θρήνο, τον πλήρη αποπροσανατολισμό και την απώλεια στόχου, την οργή και, τέλος, την ατραπό του πραγματικού κανιβαλισμού.

Η τελική, εξόδια σκηνή είναι μια από τις ωραιότερες, δραματουργικά αρτιότερες και πιο συγκινητικές σκηνές που έχω δει ποτέ σε ανέβασμα Τραγωδίας: είτε γιατί το κείμενο διακρινόταν για τη νηφαλιότητά του και εδώ επιτεύχθηκε η μεγάλη αντίστιξη, είτε γιατί η συμμετοχή του κοίλου στα δρώμενα ήταν μια απόλυτα επιτυχημένη επιλογή, είτε γιατί η σαρκοβόρος συμπεριφορά του πλήθους δόθηκε πολύ ωραία στο «σούρσιμο» έξω από τη σκηνή με κατεύθυνση προς το δάσος, για οιονδήποτε λόγο και αν συνέβη, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι από μόνη της αυτή η σκηνή καθιερώνει την τολμηρή προσέγγιση του Δημήτρη Καραντζά και βάζει μπροστά μας με σαφήνεια το κάτοπτρο της αυτοκριτικής.


Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Μετάφραση Παναγιώτης Μουλλάς
Σκηνοθεσία Δημήτρης Καραντζάς
Διασκευή Δημήτρης Καραντζάς - Γκέλυ Καλαμπάκα
Συνεργασία στη δραματουργία Γκέλυ Καλαμπάκα
Σκηνικό Κλειώ Μπομπότη
Φωτισμοί Δημήτρης Κασιμάτης
Κοστούμια Ιωάννα Τσάμη
Κίνηση Τάσος Καραχάλιος
Μουσική σύνθεση - ζωντανή εκτέλεση Γιώργος Πούλιος
Ηχολήπτης Θεμιστοκλής Παντελόπουλος
Φωνητική προετοιμασία - σύνθεση Ανρί Κεργκομάρ
Βοηθός σκηνοθέτη Μαρίσσα Φαρμάκη
Βοηθός σκηνογράφου Φιλάνθη Μπουγάτσου
Βοηθός ενδυματολόγου Ιφιγένεια Νταουντάκη
Παίζουν Ρένη Πιττακή, Χρήστος Λούλης, Γιώργος Γάλλος, Μιχάλης Οικονόμου, Γιάννης Κλίνης, Αλεξία Καλτσίκη, Γιώργος Πούλιος, Θεοδώρα Τζήμου, Αινείας Τσαμάτης, Ηλίας Μουλάς, Μάνος Πετράκης, Τάσος Καραχάλιος, Βασίλης Παναγιωτόπουλος
Στην παράσταση συμμετέχουν 40 πολίτες σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς.
Συμπαραγωγή Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου – Εταιρεία «Το Θέατρο» – 2023 EΛEVΣIS Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Πρωταγωνίστρια η Επίδαυρος – Τέσσερις παραστάσεις που είδαμε τον Ιούλιο

Παραδοσιακά το ενδιαφέρον του θεατρόφιλου κοινού τον Ιούλιο μεταφέρεται στη μικρή και τη μεγάλη Επίδαυρο. Παρακολουθήσαμε τέσσερις παραστάσεις. Κεντρική εικόνα: Ο Στάθης Σταμουλακάτος «Αίαντας», στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη. Φωτογραφία © Karol Jarek

Του Νίκο...

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Φεστιβάλ Αθηνών: Τρεις παραστάσεις για μιαν άγρια εποχή

Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260 τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις. Φωτογραφίες © Βάσια Αναγνωστοπούλου

Του Νίκου Ξένιου

Στο Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς 260, τρεις εντυπωσιακές παραστάσεις του πρώτου δεκαπενθημέρου του Ιουλίο...

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τέσπα (διήγημα)

Τέσπα (διήγημα)

Δεν θα πάρουμε το οικογενειακό σήμερα. Ασ’ το μωρέ. Να χαρούμε λίγο το καινούργιο. Πότε θα το χαρούμε αν όχι τώρα το καλοκαίρι που πάμε και κάπου μαζί. Έστω θάλασσα. Εντάξει, σκόνη, άμμος, αλμύρα, θα μου πεις, τα τρώει τα καθίσματα η αλμύρα. Το χρώμα να δεις τι του κάνει. Αλλά, τέσπα.

Της Κατερίνας Γ...

«Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη

«Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη

Για το μυθιστόρημα «Το Ρίφι» του Μηνά Βιντιάδη (εκδ. Ελληνικά Γράμματα)

Της Κατερίνας Σιδέρη

Στο βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Μηνά Βιντιάδη θα συναντήσουμε στίχους από τραγούδια, μαντινάδες, παροιμίες και γνωμικά,...

«Το να είσαι γυναίκα» της Μέλι Κίγιακ (κριτική)

«Το να είσαι γυναίκα» της Μέλι Κίγιακ (κριτική)

Για το αφήγημα της Μέλι Κίγιακ (Mely Kiyak) «Το να είσαι γυναίκα» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική). Κεντρική εικόνα ©  David de las Heras.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Τι είναι αυτό που καθορίζει τη ζωή και τις επιλογές ενός ανθρώπο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

Από τα πολλλά καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σας προτείνω δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δοκίμια, έρευνες, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Ιουλίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμεν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ