Maurice Merleau-Ponty: Δρόμοι της φιλοσοφίας

Με αφορμή την ελληνική έκδοση της Φαινομενολογίας της αντίληψης (μτφρ. Κική Καψαμπέλη, Εκδόσεις Νήσος, 2016), τη δημοσίευση τα τελευταία χρόνια στα ελληνικά αυτοτελών μελετών και άρθρων και την εκπόνηση διδακτορικών διατριβών και μεταπτυχιακών διπλωματικών εργασιών για ποικίλες σημαίνουσες πτυχές του φιλοσοφικού έργου του Merleau-Ponty (1908-1961), οι Τομείς Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του Πανεπιστημίου Αθηνών διοργανώνουν πανελλήνιο φιλοσοφικό συνέδριο με αντικείμενο τον στοχασμό του μεγαλύτερου Γάλλου φαινομενολόγου μέχρι σήμερα.
Οι συμμετέχοντες θα εστιάσουν το ενδιαφέρον τους:
α) στη φαινομενολογική έρευνα του Γάλλου φιλοσόφου στη Δομή της συμπεριφοράς (1942) και στη Φαινομενολογία της αντίληψης (1945).
β) Στην πνευματική του πορεία απ' αυτά τα έργα και από την ενεργό συμμετοχή του –στο πλάι του Sartre– στην περίφημη κατά τη μεταπολεμική περίοδο επιθεώρηση Les temps modernes, στην ύστερη συγγραφική του παραγωγή, ιδίως στο ανολοκλήρωτο Το ορατό και το αόρατο (1964). Πολύτιμες, σ' αυτή τη διαδρομή, υπήρξαν οι (ενίοτε εκτενείς) σημειώσεις που κρατούσε εν όψει των παραδόσεών του στο Collège de France (1952-1961), η σταδιακή δημοσίευση των οποίων φωτίζει πολλαχώς την κοπιώδη διαμόρφωση του στοχασμού του.
γ) Στο ρόλο που έπαιξε η διαρκής αναμέτρησή του με τη «μη φιλοσοφία» (τις επιστήμες, την ψυχολογία και την ψυχανάλυση, τις τέχνες, ιδίως τη ζωγραφική –αλλά και τη μουσική ή τον κινηματογράφο–, τη λογοτεχνία, την πολιτική κ.λπ.) στην εκδίπλωση και την ανέλιξη του στοχασμού του. Θα μελετηθεί εξάλλου η επίδραση που άσκησε ο Merleau-Ponty, μέσω του στοχασμού του και του τρόπου γραφής του, σε ένα σημαντικό ρεύμα της γαλλικής κριτικής της λογοτεχνίας, τη λεγόμενη «θεματική κριτική».
δ) Στις παρεμβάσεις του ως διανοουμένου στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα της εποχής του.
ε) Στο ρόλο που έπαιξε ο διαρκής, κριτικός και γόνιμος διάλογός του με μακρά σειρά μειζόνων φιλοσόφων των νεοτέρων χρόνων και της εποχής του στη σταδιακή διαμόρφωση της φιλοσοφίας του και του θεωρητικού του στίγματος.
στ) Στα στοιχεία των μεθοδολογικών διερευνήσεών του και των προβλημάτων στα οποία επέλεξε να εμβαθύνει, που τον αναδεικνύουν ως έναν από τους βασικούς εκπροσώπους της «φιλοσοφικής στιγμής του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου» σύμφωνα με την προσέγγιση της «φιλοσοφίας στη Γαλλία στον εικοστό αιώνα» από τον Frédéric Worms.
ζ) Στην μέχρι τώρα παρουσία του φιλοσοφικού στοχασμού του Merleau-Ponty στην Ελλάδα και τις προοπτικές που ανοίγονται.

Διοργανωτές:
- Τομέας Φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π.Ψ. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
- Τομέας Φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π.Ψ. του Πανεπιστημίου Αθηνών

σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

9:30 Έναρξη του συνεδρίου – Προσφωνήσεις

Πρώτη συνεδρία
Πρόεδρος: Ευτύχης Πυροβολάκης, εκλεγμένος επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας

9:40 Γιάννης Πρελορέντζος, Καθηγητής νεότερης και σύγχρονης φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, «Η παρουσία της φιλοσοφίας του Merleau-Ponty στην Ελλάδα»
9:55 Εύη Γραμμάτη, Υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Πατρών, «Αμφισβητώντας το προνόμιο της ζωγραφικής».
10:15 Ανέστης Μελιδώνης, Υποψήφιος διδάκτωρ φιλοσοφίας του Τμήματος ΦΠΨ του Πανεπιστημίου Αθηνών, «Η διεύρυνση του Λόγου στον Merleau-Ponty και στον Lévi-Strauss».
10:35 Αντώνης Καπετανάκης, Διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών,
«Η μουσική ως ήχος και ως έκφραση στο έργο του Merleau-Ponty».
10:55 Μαριλένα Καρρά, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο ΠΜΣ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, «Ο κινηματογράφος στον Merleau-Ponty: σώματα, ρυθμός, κίνηση».
10:55-11:10 Συζήτηση

11:10-11:30 Διάλειμμα

Δεύτερη συνεδρία
Πρόεδρος: Χάρης Παπαχαραλάμπους, Αναπληρωτής καθηγητής ποινικού δικαίου

11:30 Φιλιώ Πίπη, Υποψήφια διδάκτωρ φιλοσοφίας, διατμηματικό ΠΜΣ του Τομέα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, «Μετατόπιση και μεσοδιαστήματα: δύο σύνθετες έννοιες στον Merleau-Ponty».
11:50 Γεράσιμος Στεφανάτος, Ψυχίατρος, ψυχαναλυτής, «Στα όρια της φιλοσοφίας της συνείδησης: η συνάντηση του Merleau-Ponty με την ψυχανάλυση».
12:10 Ευτύχης Πυροβολάκης, Εκλεγμένος επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα θεατρικών σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (Ναύπλιο), «Tο "πρωτόγονο γεγονός" της υποκειμενικότητας στον Maine de Biran: οι ερμηνείες των Merleau-Ponty και Paul Ricoeur».
12:30 Θωμάς Συμεωνίδης, Διδάκτωρ φιλοσοφίας ΕΜΠ και διδάσκων στο ΕΜΠ και στο ΕΑΠ, «Ο Merleau-Ponty μέσα από την αντιπαραβολή του με τον Emmanuel Levinas και τη σύγχρονη αισθητική θεωρία».
12:30-12:40 Συζήτηση

12:40-13:00 Διάλειμμα

Τρίτη συνεδρία
Πρόεδρος: Ιορδάνης Μαρκουλάτος, Επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας

13:00 Χαράλαμπος Παπαχαραλάμπους, Αναπληρωτής καθηγητής ποινικού δικαίου (Τμήμα Νομικής Πανεπιστημίου Κύπρου): «Το δικαιοπολιτικό διακύβευμα στον Merleau-Ponty».
13:20 Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, Ομότιμη καθηγήτρια φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, «Η φαινομενολογία της Ιστορίας ως πράξη και νόημα στα ύστερα κείμενα του M. Merleau-Ponty, και ο δόλος της Iστορίας».
13:40 Νίκος Μανωλόπουλος, υποψήφιος διδάκτωρ, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, «Έκφραση και πολιτική στη σκέψη του Merleau-Ponty».

14:00-14:30 Συζήτηση

Τέταρτη συνεδρία
Πρόεδρος: Πρόεδρος: Γιάννης Πρελορέντζος, Καθηγητής φιλοσοφίας

17:00 Δημήτρης Αθανασάκης, Επίκουρος καθηγητής νεότερης φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π. του Α.Π.Θ., «Ο Merleau-Ponty και το καρτεσιανό cogito».
17:20 Σωκράτης Δεληβογιατζής, Καθηγητής φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π. του Α.Π.Θ., «Παθητικές συνθέσεις ή το οντολογικό ανεξέργαστο ».
17:40 Χαρά Μπανάκου-Καραγκούνη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλοσοφίας του 20ου αιώνα με έμφαση στην αισθητική του Πανεπιστημίου Αθηνών, «Η γνωσιοθεωρητική και οντολογική υπονόμευση του κυρίαρχου υποκειμένου στο έργο του Merleau-Ponty».
18:00 Ιορδάνης Μαρκουλάτος, Επίκουρος καθηγητής κοινωνικής και πολιτικής φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, «Μια οντολογία του συγκεκριμένου ως πολιτισμική ανάγκη».
18:20-18:30 Συζήτηση

18:30-18:40 Διάλειμμα

Πέμπτη συνεδρία
Πρόεδρος: Δημήτρης Καργιώτης, αναπληρωτής καθηγητής συγκριτικής φιλολογίας

18:40 Δημήτρης Καργιώτης, Αναπληρωτής καθηγητής συγκριτικής φιλολογίας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, «Τι είναι ύφος;»
19:00 Γεράσιμος Βώκος, Ομότιμος καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ., «Merleau-Ponty και Cézanne».
19:20 Αλέκα Μουρίκη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια αισθητικής θεωρίας και αγωγής του Πανεπιστημίου Πατρών, «Η ομορφιά στην τέχνη γεννιέται από το βλέμμα και ξαναγεννιέται... Ορατό-αόρατο και διαρκής δημιουργία».
19:40 Νίκος-Ίων Τερζόγλου, Επίκουρος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, «Έννοιες του Χώρου στην Φαινομενολογία της Αντίληψης του Maurice Merleau-Ponty».

19:40-19:50 Συζήτηση

19:50-20:00 Διάλειμμα

Έκτη συνεδρία
Πρόεδρος: Αλέκα Μουρίκη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια αισθητικής θεωρίας

20:00 Γιώργος Ξηροπαΐδης, Καθηγητής και Κοσμήτορας της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, «Χρόνος και υποκειμενικότητα στη Φαινομενολογία της αντίληψης».
20:20 Γιώργος Φαράκλας, Καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας του Παντείου Πανεπιστημίου: «Ο Merleau-Ponty και ο εγελιανός "τρόπος ζωής"»
20:40 Γιάννης Πρελορέντζος, Καθηγητής νεότερης και σύγχρονης φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, «Ο ρόλος της λογοτεχνίας στον φιλοσοφικό στοχασμό του Merleau-Ponty».
21:00 Γκόλφω Μαγγίνη, Καθηγήτρια νεότερης και σύγχρονης φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, «Merleau-Ponty και Patocka».

21:20-21:40 Συζήτηση

Διοργανωτές:
- Τομέας Φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π.Ψ. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
- Τομέας Φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π.Ψ. του Πανεπιστημίου Αθηνών

σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος.

Οργανωτική επιτροπή
Γιάννης Πρελορέντζος, Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής του Τομέα Φιλοσοφίας του Τμήματος Φ.Π.Ψ. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Χαρά Μπανάκου-Καραγκούνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φιλοσοφίας του 20ου αιώνα με έμφαση στην αισθητική του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ιορδάνης Μαρκουλάτος, Επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Γεράσιμος Κακολύρης, Επίκουρος καθηγητής Σύγχρονης Ευρωπαϊκής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Επιστημονική επιτροπή
Χαρά Μπανάκου-Καραγκούνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Γιάννης Πρελορέντζος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Γιώργος Ξηροπαΐδης, Καθηγητής (και Κοσμήτορας) της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.
Ιορδάνης Μαρκουλάτος, Επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Αλεξάνδρα Μουρίκη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πατρών.

Σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος
Με την υποστήριξη των εκδόσεων Ευρασία