Της Πόπης-Άννας Εξαρχάκου
Το επιστημονικό περιοδικό Ηώς κυκλοφορεί από το 2005, δημοσιεύοντας, μετά από κρίση, πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες και έχει ως στόχο να προβάλλει επιστημονικά και εκπαιδευτικά θέματα ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος σε ένα ευρύ φάσμα επιλογών. Από το Κέντρο Έρευνας Επιστήμης και Εκπαίδευσης (Κ.Ε.ΕΠ.ΕΚ.) μόλις κυκλοφόρησε το δεύτερο (2ο)τεύχος του τρίτου (3ου) τόμου του περιοδικού αυτού που είναι αφιερωμένο σε θέματα νεοελληνικής, καθώς και παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Ο τόμος αποτελείται από δύο διακριτά μέρη: Στο πρώτο δημοσιεύονται μελέτες που αφορούν ζητήματα, πρόσωπα ή κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του 19ου και 20ού αι. ενώ στο δεύτερο μελέτες που αφορούν τη Λογοτεχνία για Παιδιά και Εφήβους.
Οι συγγραφείς των κειμένων είναι καθηγητές πανεπιστημίων, νεοελληνιστές, και καθηγητές της Παιδικής Λογοτεχνίας, καθώς και ερευνητές, εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (σύμβουλοι, διευθυντές σχολείων), διδάκτορες ή κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών.
Τα θέματα που απασχολούν τους συγγραφείς στο πρώτο μέρος σχετίζονται με τους προβληματισμούς για το λογοτεχνικό είδος σε συνάρτηση με την ταυτότητα του λογοτεχνικού κειμένου.
Τα θέματα που απασχολούν τους συγγραφείς στο πρώτο μέρος σχετίζονται με τους προβληματισμούς για το λογοτεχνικό είδος σε συνάρτηση με την ταυτότητα του λογοτεχνικού κειμένου, που αναπτύσσει στην εργασία της η Μ. Πεσκετζή, με τη δημοσίευση και το σχολιασμό κειμένων, όπως είναι τα ανέκδοτα δίστιχα του Γ. Μαρτινέλλη που δημοσιεύει και σχολιάζει ο Θ. Πυλαρινός ή η αλληλογραφία του Γιάννη Μαγκλή με τον Αντ. Μεσεβρινό Μυστακίδη (1961- 1980) μέσα από την οποία ο Π. Πυλαρινός αναδεικνύει νέα στοιχεία για τους αλληλογράφους. Ακόμη τους συγγραφείς του τόμου απασχολούν πτυχές του έργου του Κ. Π. Καβάφη, καθώς και πεζογράφων και ποιητών της Γενιάς του '30 και της μεταπολεμικής γενιάς. Ο Τ. Στέφος ερευνά διεξοδικά τη θέση του Ιουλιανού στην καβαφική ποίηση, η Δ. Αναγνωστοπούλου διερευνά τις γυναικείες αναπαραστάσεις στο μυθιστορηματικό έργο του Γ. Θεοτοκά, η Χρ. Αργυροπούλου περιδιαβαίνει στην ποίηση του Ν. Γκάτσου, η Γ. Χαριτίδου εξετάζει τα ιστορικοκοινωνικά στοιχεία σε έργα του Μ. Καραγάτση, η Λουίζα Χριστοδουλίδου ασχολείται με πλευρές του «μυθιστορήματος» Βαρνάβας Καλοστέφανος του Γ. Σεφέρη ενώ τους Γ. Παπαντωνάκη και Τρ. Κωτόπουλο απασχολούν οι απόηχοι της ουτοπίας και της δυστοπίας στο έργο του Μ. Σαχτούρη. Τέλος, η σχέση της λογοτεχνίας με άλλες μορφές τέχνης ενδιαφέρει τη Γ. Χρονοπούλου που εξετάζει τη λογοτεχνία και την επίδρασή της στις εικαστικές τέχνες και την Κ. Σοφιάδου που μελετά συγκριτικά έργα του Κ. Θεοτόκη και τη μεταφορά τους στον κινηματογράφο.
Με ενδιαφέρουσα ματιά διερευνάται και το θέμα της διαφορετικής κουλτούρας και θρησκείας σε σύγχρονα μυθιστορήματα της μετανάστευσης.
Στο χώρο της Λογοτεχνίας για Παιδιά και Εφήβους οι συγγραφείς ασχολούνται με θέματα και ζητήματα που ενδιαφέρουν τη σύγχρονη έρευνα του παιδικού και εφηβικού βιβλίου, όπως είναι ο ρόλος της ιστορίας τόσο στο παιδικό όσο και στο νεότερο εφηβικό μυθιστόρημα. Η Αγγ. Γιαννικοπούλου μελετά συγκριτικά παιδικά εικονογραφημένα βιβλία που έχουν γραφτεί για τη Μύρτιδα, αναδεικνύοντας την κατασκευή του μακρινού παρελθόντος από το αφηγηματικό παρόν, η Α. Κατσίκη- Γκίβαλου εξετάζει το ρόλο της μυθοπλαστικής αφήγησης ως ιστορικής μαρτυρίας, δίνοντας έμφαση στην (αυτο)βιογραφία και στη μνήμη στο έργο της Λ. Πέτροβιτς -Ανδρουτσοπούλου Η προφητεία του κόκκινου κρασιού ενώ η Σ. Τσιφλίδου διερευνά την ανανεωτική συμβολή της μαρτυρίας ως παραστατικού λόγου σε εφηβικά μυθιστορήματα του 20ού αι. Η επίδραση της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας στη στάση του 
εφήβου απέναντι στις κοινωνικές δομές και αξίες και στην ευαισθητοποίηση του παιδιού σε ζητήματα διαφορετικότητας και αποδοχής του Άλλου απασχολεί τη Φ. Τσιαμπάση, που μελετά το μυθιστόρημα της Τ. Τίγκα Τα χρόνια τρέχοντας ως εξελικτικό και τον Π. Μανιάτη που εξετάζει τη συμβολή της διαπολιτισμικής παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας στην εναλλακτική απεικόνιση της πραγματικότητας και στη διδακτική της αξιοποίηση. Ακόμη, με ενδιαφέρουσα ματιά διερευνάται και το θέμα της διαφορετικής κουλτούρας και θρησκείας σε σύγχρονα μυθιστορήματα της μετανάστευσης από την Αικ. Λαλαγιάννη. Σε κείμενα παλιότερων περιόδων μας μεταφέρουν ο Γ. Παπαδάτος που αναφέρεται στη λογοτεχνία για παιδιά κατά την περίοδο της αρχαιότητας και στη συμβολή της στην εκπαίδευσή τους ενώ ο Δ. Πολίτης διερευνά τις ορίζουσες της ποίησης για παιδιά του Γ. Βιζυηνού, στενά συνδεδεμένης με τη ζωή του και τη διαμόρφωση της ποιητικής του.
Όλες οι εργασίες του περιοδικού θίγουν ενδιαφέροντα θέματα και ζητήματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και της Λογοτεχνίας για Παιδιά και Εφήβους· οι συγγραφείς τους μελετούν κείμενα και περιόδους της πνευματικής μας ζωής συμβάλλοντας στην ανάδειξη γόνιμων προβληματισμών που απασχολούν όχι μόνο τους ειδικούς ερευνητές ή τους εκπαιδευτικούς αλλά και όσους αγαπούν τη λογοτεχνία και το βιβλίο γενικότερα.
* H Πόπη-Άννα Εξαρχάκου είναι Φιλόλογος, με μεταπτυχιακό δίπλωμα Πανεπιστημίου του Λονδίνου στην Κοινωνική Ανθρωπολογία.
