Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, η ανάγνωση για ευχαρίστηση μπορεί να ωφελήσει την ψυχική υγεία, την ικανότητα επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων, να ενισχύσει την ενσυναίσθηση και να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας. Τα βιβλία της Τζέιν Όστιν φαίνεται πως είναι μεταξύ των καταλληλότερων «φαρμάκων».
Επιμέλεια: Book Press
Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε να γίνεται λόγος για την ανάγνωση ως φάρμακο και μάλιστα συγκεκριμένα για τα βιβλία της Αγγλίδας Τζέιν Όστεν. Σύμφωνα με τη βιογράφο της και μελετήτρια του έργου της Όστεν, δρ Πόλα Μπερν, συγγραφέα της βιογραφίας "The Real Jane Austen: A Life in Small Things", στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι γιατροί συνταγογραφούσαν Τζέιν Όστεν στους στρατιώτες που έπασχαν από ψυχιατρικά προβλήματα ως «αντικαταθλιπτικό», καθώς τα έργα της θεωρούνταν ότι είχαν κατευναστική δράση και προσέφεραν «μεγάλη ανακούφιση» από τον τραυματικό παραλογισμό του πολέμου.
Έναν αιώνα και πλέον αργότερα, επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ κατέληξαν έπειτα από έρευνά τους ότι η ανάγνωση για ευχαρίστηση μπορεί να αποφέρει τεράστια οφέλη στη ζωή παιδιών και ενηλίκων, καθώς συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία, υψηλότερη ενσυναίσθηση και μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Οι ερευνητές του έγκριτου πανεπιστημίου έκαναν τη σύνδεση με τις αναγνωστικές συνήθειες που καλλιεργούνται και εγκαθίστανται από την παιδική ηλικία.
Η έρευνα διοργανώθηκε από μέλη του Τμήματος Ψυχιατρικής του Κέιμπριτζ και σε αυτή συμμετείχαν περισσότεροι από 10.000 νέοι. Διαπιστώθηκε πως τα παιδιά που άρχισαν να διαβάζουν για λόγους ψυχαγωγίας σε μικρή ηλικία παρουσιάζουν μεγαλύτερη ικανότητα συγκέντρωσης, ισχυρότερη μνήμη, καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και πιο υγιεινό τρόπο ζωής, συμπεριλαμβανομένου περισσότερου ύπνου και λιγότερου χρόνου μπροστά σε οθόνες.
Πώς εξηγούνται, λοιπόν, οι ευεργετικές δράσεις; Σύμφωνα με μελέτες, υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ανάγνωσης και των αλλαγών στη δομή του εγκεφάλου.
Η Τζέιν Όστεν ως ...ψυχολόγος
Στο πλαίσιο της καμπάνιας «Εθνικό Έτος Ανάγνωσης» της Μεγάλης Βρετανίας, η καθηγήτρια Μπάρμπαρα Σαχάκιαν, η δρ. Κριστέλ Λάνγκλεϊ, και η Βίκι Περρίν του ιδρύματος «The Queen’s reading room» δημοσίευσαν άρθρο με τα ευρήματα στο περιοδικό Psychological Medicine. Σε αυτό, αναφέρει η Μπάρμπαρα Σαχάκιαν: «Η ανάγνωση είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να ενισχύσουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, να αναπτύξουμε σημαντικές γνωστικές δεξιότητες και να βελτιώσουμε την ευημερία μας. Είναι κάτι που πρέπει να ενθαρρύνουμε από μικρή ηλικία, δεδομένων των ολοένα και περισσότερων στοιχείων για τα οφέλη της, ιδίως για τα παιδιά, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι ποτέ αργά για να ξεκινήσουμε, μιας και μπορούμε να ευνοηθούμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας μέχρι τα γηρατειά».
Η Τζέιν Όστεν θα ήταν εξαιρετική ψυχολόγος, καθώς η ικανότητά της να κατανοεί τις σκέψεις των άλλων (η λεγόμενη «θεωρία του νου») και οι παρατηρήσεις της σχετικά με τα κίνητρα των χαρακτήρων είναι ιδιοφυείς!
Και για το δικό της «φάρμακο», η καθηγήτρια Ψυχιατρικής του Κέιμπριτζ λέει: «Το βιβλίο στο οποίο επανέρχομαι συχνά είναι το κλασικό έργο της Τζέιν Όστεν, «Περηφάνια και Προκατάληψη». Το διάβασα για πρώτη φορά στα μαθητικά μου χρόνια και εξακολουθώ να το βρίσκω συναρπαστικό, χάρη στην οξυδέρκεια της συγγραφέως όσον αφορά την κοινωνική και συναισθηματική αντίληψη των χαρακτήρων της. Η Τζέιν Όστεν θα ήταν εξαιρετική ψυχολόγος, καθώς η ικανότητά της να κατανοεί τις σκέψεις των άλλων (η λεγόμενη «θεωρία του νου») και οι παρατηρήσεις της σχετικά με τα κίνητρα των χαρακτήρων είναι ιδιοφυείς! Το «Περηφάνια και Προκατάληψη» είναι επίσης πολύ χιουμοριστικό σε ορισμένα σημεία, γεγονός που το καθιστά εξαιρετικά ευχάριστο και έναν υπέροχο τρόπο για να αποβάλει κανείς το άγχος.
Καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά, αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου
Σύμφωνα με στοιχεία, η ανάγνωση συνδέεται ακόμα και με την ενίσχυση των επιδόσεων στα μαθηματικά, τα οποία σχετίζονται επίσης με τις γλωσσικές δεξιότητες και την ικανότητα απομνημόνευσης.
Τα οφέλη δεν αφορούν μονάχα τα παιδιά και τους νέους. Μια μελέτη του 2024 πρότεινε πως πέντε λεπτά διαβάσματος μέσα στη μέρα μπορούν να μειώσουν το άγχος μέχρι και κατά 20%, καθώς και να βοηθήσουν τους αναγνώστες να αισθάνονται λιγότερο μοναχικοί. Ακόμη, μειώνεται ο κίνδυνος τα άτομα να εμφανίσουν άνοια ή τη νόσο Αλτσχάιμερ αργότερα στη ζωή τους.
Πώς εξηγούνται, λοιπόν, οι ευεργετικές δράσεις; Σύμφωνα με μελέτες, υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ανάγνωσης και των αλλαγών στη δομή του εγκεφάλου. Μια μικρή μελέτη σε 11 παιδιά με δυσλεξία ηλικίας 7–11 ετών διαπίστωσε ότι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων, επικεντρωμένο στις νοητικές εικόνες, την άρθρωση και την αντιγραφή γραμμάτων, ομάδων γραμμάτων και λέξεων, βελτίωσε σημαντικά τις δεξιότητες ανάγνωσης – και αυτές οι βελτιώσεις συνοδεύονταν από αύξηση του όγκου της φαιάς ουσίας σε βασικές περιοχές του εγκεφάλου.
Χαμηλά επίπεδα ανάγνωσης
Όπως δείχνουν οι έρευνες, βέβαια, αυτή την περίοδο τα ποσοστά των παιδιών και των εφήβων που διαβάζουν βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που άρχισαν να καταγράφονται τα στοιχεία. Οι κατηγορίες που διαβάζουν λιγότερο είναι τα αγόρια στην εφηβεία και τα παιδιά που προέρχονται από μειονεκτούντα κοινωνικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, ακόμη και τα άτομα που δηλώνουν πως δεν διαβάζουν συχνά, αναγνωρίζουν την εκπαιδευτική αξία της ανάγνωσης, με σχεδόν τα μισά από αυτά να αναφέρουν ότι τα βοηθά να μαθαίνουν νέες λέξεις και πράγματα.
«Δεδομένου του πόσο ευεργετική είναι η ανάγνωση για αναψυχή σε νεαρή ηλικία, θα πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μυήσουμε τα παιδιά και τους νέους σε αυτήν. Το σημαντικό είναι να βρούμε κάτι που τους αρέσει πραγματικά -μπορεί να είναι μια τηλεοπτική εκπομπή ή ένα παιχνίδι- και να το χρησιμοποιήσουμε ως σημείο εκκίνησης. Η ανάγνωση κόμικς και γκράφικ νόβελ θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει μια χρήσιμη εισαγωγή, καθώς μπορεί να θεωρούνται λιγότερο δύσκολα, ίσως και λιγότερο βαρετά, από τα μυθιστορήματα» δήλωσε η Κριστέλ Λάνγκλεϊ.
