Όλος ο Γκαλεάνο στα ελληνικά: Η Ιστορία αλλιώς, το ποδόσφαιρο, οι γυναίκες στα πρώτα τρία βιβλία

Δύο εμβληματικά βιβλία του Εδουάρδο Γκαλεάνο, ενός από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, επανακυκλοφόρησαν πρόσφατα στα ελληνικά (μτφρ. Ισμήνη Κανσή, εκδ. Μεταίχμιο), δίνοντάς μας την ευκαιρία να διεισδύσουμε στη σκέψη του ριζοσπάστη δημοσιογράφου, ποιητή και καλλιτέχνη από τη Λατινική Αμερική.

Η μελέτη Καθρέφτες. Μια σχεδόν παγκόσμια ιστορία παρουσιάζει μια ανατρεπτική προσέγγιση πάνω στην ανθρώπινη Ιστορία, εστιάζοντας στην πλευρά των αδύναμων και των παραγκωνισμένων, ενώ η συλλογή κειμένων Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως μιλά για το ποδόσφαιρο ως άθλημα και κοινωνικό φαινόμενο, για τις μεγάλες στιγμές στα γήπεδα, αλλά και όσα λαμβάνουν χώρα έξω από αυτά. Υπό έκδοση βρίσκεται το βιβλίο Γυναίκες, αποχαιρετιστήριο έργο του συγγραφέα, αφιερωμένο στη Φρίντα Κάλο, την Έμιλι Ντίκινσον, τη Μαρί Κιουρί, τη Ρόζα Λούξεμπουργκ, αλλά και τις γυναίκες εκείνες που αγνοήθηκαν από την κοινωνία και τοποθετήθηκαν στο περιθώριο. 

Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο θα επανεκδοθούν σταδιακά συνολικά δεκατρία έργα του Γκαλεάνο. 

Ποιος ήταν ο Εδουάρδο Γκαλεάνο

Ο Γκαλεάνο γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο σε μια μεσοαστική καθολική οικογένεια. Ο πατέρας του, Eduardo Hughes, ιταλικής και ουαλικής καταγωγής, ήταν δημόσιος υπάλληλος. Από τη μητέρα του, Licia Galeano, πήρε το συγγραφικό του ψευδώνυμο.

Η πορεία του στον Τύπο ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 14 ετών, σχεδιάζοντας γελοιογραφίες στην εβδομαδιαία εφημερίδα El Sol. Κάποιες φορές εικονογραφούσε και τις στήλες του Raúl Sendic, ενός συνδικαλιστή που αργότερα έγινε ένας εκ των ιδρυτών της αντάρτικης οργάνωσης Τουπαμάρος. Ο Galeano υπέγραφε τις γελοιογραφίες του ως «Gius», μια ισπανική εκδοχή του ονόματος του πατέρα του. Στη συνέχεια ανέλαβε αρχισυντάκτης στην εβδομαδιαία επιθεώρηση Marcha, την οποία διηύθυνε ο Carlos Quijano. Παρασυρμένος από τον ενθουσιασμό που επικρατούσε για την Κουβανική Επανάσταση, μετακινήθηκε για ένα διάστημα στη θέση του διευθυντή της αριστερής εφημερίδας Época.

Ταξίδεψε στην Κίνα και έγραψε ένα βιβλίο με τις εμπειρίες του, ενώ επισκέφτηκε και τη Γουατεμάλα. Στο βιβλίο του Guatemala: País Ocupado (1967) κατέγραψε τη δράση των ανταρτών.

Η πιο καθοριστική, ίσως, στιγμή της δημοσιογραφικής του πορείας ήρθε το 1973, όταν, εξόριστος πλέον στο Μπουένος Άιρες, ανέλαβε τη διεύθυνση του εβδομαδιαίου περιοδικού Crisis. Γεννημένο σε μια περίοδο έντονης πολιτικής έξαρσης, με την Αριστερά και τη Δεξιά σε διαρκή σύγκρουση μέσα σε ένα κλίμα που οδηγούσε ολοένα και πιο κοντά στην καταστροφή, το Crisis αποτύπωσε τα πολιτικά δράματα της εποχής. Οι σελίδες του φιλοξένησαν μερικούς από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, αντανακλώντας με οξύτητα και ευαισθησία το πνεύμα των καιρών.

• Διαβάστε επίσης: «Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως» του Εδουάρδο Γκαλεάνο – Ένα βιβλίο γεμάτο αγάπη για το ποδόσφαιρο συστήνεται ξανά

Μετά τον θάνατο του προέδρου Juan Perón το 1974 και το πραξικόπημα του στρατηγού Jorge Rafaél Videla το 1976 στην Αργεντινή, το στρατιωτικό καθεστώς έκλεισε το Crisis και ο Γκαλεάνο βρέθηκε ξανά στην εξορία. Εγκαταστάθηκε στην Ισπανία, όπου έγραψε το αυτοβιογραφικό βιβλίο του με τίτλο Μέρες και νύχτες αγάπης και πολέμου (1978). Πρόκειται για μια συγκλονιστική αφήγηση, γνώριμη σε όσους έζησαν τις στρατιωτικές δικτατορίες που κατέλαβαν την εξουσία στην Αργεντινή, τη Χιλή, τη Βολιβία, τη Βραζιλία και την Ουρουγουάη.

Ο Γκαλεάνο υπήρξε μια χαρισματική φυσιογνωμία, δημοφιλής τόσο σε πολιτικές συγκεντρώσεις όσο και στον έντυπο λόγο, με έναν ακάματο (αν και συχνά μελαγχολικό) ενθουσιασμό για τον σοσιαλισμό και την εθνική απελευθέρωση.

Όταν ο Γκαλεάνο επέστρεψε στην Ουρουγουάη το 1985, μετά την πτώση της δικτατορίας, αποφάσισε μαζί με φίλους να επανεκδώσει τη Marcha. Επειδή όμως ο παλιός εκδότης της, ο Quijano, είχε πεθάνει εξόριστος στο Μεξικό, πήραν την απόφαση να της δώσουν μια νέα ονομασία: Brecha.

Ο Γκαλεάνο είχε ήδη διαμορφώσει μια ισχυρή συγγραφική φωνή και σύντομα αφοσιώθηκε στη συγγραφή μιας σειράς βιβλίων που συνδυάζουν σύγχρονες παρατηρήσεις με ιστορικά στιγμιότυπα. «Είμαι ένας συγγραφέας εμμονικός με τη μνήμη» είχε πει κάποτε «με τη μνήμη του παρελθόντος της Αμερικής πάνω απ’ όλα, και κυρίως της Λατινικής Αμερικής, μιας οικείας γης, καταδικασμένης στη λήθη».

© Wikipedia

Αυτό το πρώτο νέο ξεκίνημα, με τίτλο Μνήμη της φωτιάς, είναι μια τριλογία στην οποία ο Γκαλεάνο αφηγείται την ιστορία της Αμερικής χρόνο με τον χρόνο, μέσα από συναρπαστικά ιστορικά στιγμιότυπα. Ο πρώτος τόμος, που εκδόθηκε στη Μαδρίτη το 1982 με τίτλο Η αρχή, όταν ο Γκαλεάνο βρισκόταν ακόμη στην Ισπανία, καλύπτει την προκολομβιανή εποχή και την ιστορία έως το 1700. Ο δεύτερος τόμος, Τα πρόσωπα και οι μάσκες (1984), διατρέχει τον 18ο και τον 19ο αιώνα, ενώ ο τρίτος, Ο αιώνας του ανέμου (1986), φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για το κορυφαίο του συγγραφικό επίτευγμα. 

Ο Γκαλεάνο υπήρξε μια χαρισματική φυσιογνωμία, δημοφιλής τόσο σε πολιτικές συγκεντρώσεις όσο και στον έντυπο λόγο, με έναν ακάματο (αν και συχνά μελαγχολικό) ενθουσιασμό για τον σοσιαλισμό και την εθνική απελευθέρωση. Ως δημοσιογράφος, πήρε συνεντεύξεις από τις περισσότερες εμβληματικές προσωπικότητες της ηπείρου, μεταξύ των οποίων ο Fidel Castro, ο Juan Perón (κατά την εξορία του στην Ισπανία), ο Chávez και ο Salvador Allende, με τον οποίο υπήρξε στενός φίλος.