«Ανηφοράς»: με επίκεντρο τη λογοτεχνία, τις τέχνες και τις επιστήμες, μια νέα ομάδα έρχεται να εμπλουτίσει την πολιτιστική ζωή των Ανωγείων διευρύνοντας παράλληλα τον προβληματισμό σε θέματα γενικότερης απήχησης και ενδιαφέροντος.
Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου
Η ονομασία της παραπέμπει στο σημείο του θόλου των μιτάτων [1] που επιτρέπει την είσοδο του φωτός αλλά και την έξοδο του καπνού από την εστία. Φεγγίτης μέσω της διακαλλιτεχνικής συνομιλίας, ανάχωμα για τα αρνητικά στοιχεία που υποβαθμίζουν μια τοπική κοινωνία.
Προμετωπίδα της πρωτοβουλίας αποτελεί το ομότιτλο ποίημα του Μανόλη Νταγιαντά:
«μοιάζει με φάλτσο
που υπονομεύει
της πέτρας την τέλεια σύνταξη
διπλός
ολόρθος
και καταβυθιζόμενος
διφυής
και υπνωτιστικός
ως κίνηση παλίνδρομη
κι εν τούτοις
αχανής
χοάνη
έτοιμη
να ρουφήξει το φως
κι άσπλαχνα να μακρύνει
τους καπνούς της καύσης σου
διεσταλμένος
σ’ ένα σύμπαν συρρικνωμένο
άναρχος
ξεκαπίστρωτος
με τα σχοινιά κομμένα
να δείχνει
ένα δρόμο διαφυγής
αιωρούμενο
πάνω απ’ τα κεφάλια μας».
Στο οροπέδιο της Νίδας, εκεί όπου οι ανυπότακτοι αντάρτες έβρισκαν καταφύγιο σε δυσπρόσιτα φαράγγια και στα σπηλιαράκια τω γκρεμνώ, η γυμνή πέτρα αντανακλά το φως και ο μίτος του μύθου οδηγεί στη μήτρα της γης, το Ιδαίον Άντρον. Αν το πλούσιο ανάγλυφο του Ψηλορείτη είναι ένα βιωματικό «σχολείο» βιοποικιλότητας, στη ρίζα της αρχαϊκής μνήμης του, στα Ανώγεια, συντελείται η μύηση στο οικοσύστημα του πολιτισμού. Κέρας της Αμάλθειας η αντιφασιστική κληρονομιά και η παιδεία, «η μόνη αντιβίωση για την καταπολέμηση του κτήνους που περιέχουμε», όπως την όριζε ο Μάνος Χατζιδάκις. Και σήμερα είναι ευδιάκριτα στο χωριό όσα ο ίδιος στα Σχόλια του Τρίτου κατέγραφε ως χνάρια αυθεντικότητας, με αφορμή τους Μουσικούς Αγώνες του 1979, από τους αυτοσχέδιους μαιάνδρους της λύρας και την υφαντική ως τη φωνή των εντατικά γραμμένων κατοίκων.
Λογοτεχνία, θέατρο, φωτογραφία, κινηματογράφος, φιλοσοφία, πολιτική σκέψη. Δημιουργοί τόσο από την ανωγειανή κοινωνία και ευρύτερα την Κρήτη όσο και από άλλα σημεία της επικράτειας. Η σειρά εκδηλώσεων, υπό την αιγίδα του Δήμου Ανωγείων, θα φιλοξενηθεί στον Τόπο του Βοσκού, από τις 24 Ιουνίου μέχρι τον Οκτώβριο. Μπορείτε να παρακολουθήσετε τις συζητήσεις στο Youtube και στο Facebook:
24/6 Κυριάκος Συφιλτζόγλου: «Μεθοριακή έμπνευση», ποιήματα και κουβέντες από τα ορεινά της Δράμας στα ορεινά της Κρήτης. Παράλληλα στο χώρο θα υπάρχει έκθεση φωτογραφίας του συγγραφέα, με τίτλο «Πιθανότητα αίματος».
1/7 Ομιλία του αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Δημήτρη Πολυχρονάκη, με τίτλο «"Εν τω μηνί Αθύρ". Προσέγγιση στο έργο του Κ.Π. Καβάφη».
8/7 Ο Μανόλης Νταγιαντάς συζητά για την ποίηση με τον Νίκο Χρυσό και τον Αναξίμανδρο Σόιτσερ, με αφορμή τις συλλογές του Θα ξαναγίνει και Χωρίς μετρήσιμα ίχνη.
5/7 Ο Βαγγέλης Μπουμπάκης συζητά με το συγγραφέα και σκηνοθέτη Ανδρέα Αποστολίδη για το βιβλίο του Λάτιν Νουάρ. Η Λατινική Αμερική μέσα από τους συγγραφείς και τις αστυνομικές ιστορίες τους. Προβολή του ομότιτλου ντοκιμαντέρ.
29/7 Ήρκος και Στάντης Ρ. Αποστολίδης: «Η επανάσταση των σοφιστών και η αντεπανάσταση του Σωκράτη».
3/8 Κώστας Δεσποινιάδης: «Φραντς Κάφκα. Ο ανατόμος της εξουσίας». Μια συζήτηση για το έργο του Κάφκα, με αφορμή το ομότιτλο βιβλίο του.
9/9. Ο διδάσκων/ερευνητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος των Social Waste Λεωνίδας Οικονομάκης απαντά στο δημοσιογράφο Μάριο Διονέλλη για την έρευνά του σε Μεξικό και Βολιβία, με αφορμή το βιβλίο του Σαν τον Ζαπάτα και τον Τσε; Οι Zapatistas και οι Βολιβιανοί Cocaleros.
16/9 Παρουσίαση των θεατρικών έργων της Δημούλας Σαλούστρου «Λίρες» και «Καλιμέντα».
24/9 «Κωμωδία. Ένα βιβλίο, δύο ποιητές». Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός συνομιλούν για την έννοια της σύμπραξης και την ποιητική προσπάθεια ανάβασης ως τον παράδεισο.
30/9. Ο συγγραφέας Νίκος Χρυσός συζητά με τον ομότεχνό του Λευτέρη Γιαννακουδάκη για τους τόπους και τους δρόμους της λογοτεχνίας, με αφορμή το μυθιστόρημά του Καινούργια μέρα.
7/10 Ο Αναξίμανδρος Σόιτσερ συζητά με τον Λεωνίδα Οικονομάκη για την πολιτική ιστορία της Αριστεράς και με τον Μανόλη Νταγιαντά για τη λογοτεχνία, με αφορμή το βιβλίο του Ο γιος του τροτσκιστή.
Η πρωτοβουλία εγγράφεται στην ιδιαίτερη δυναμική και την εγρήγορση πολιτών της τοπικής κοινωνίας, όπως έχουν εκφραστεί και σε άλλες εκδηλώσεις: αναφέρουμε ενδεικτικά τα Υακίνθεια και το Αντιφασιστικό Φεστιβάλ, που άρχισε το 2013 στην επέτειο ισοπέδωσης του χωριού από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής (τον Αύγουστο του 1944) και μετεξελίχθηκε στο φεστιβάλ Χαϊμαλίνα, το οποίο διοργανώνει ομάδα νέων. Εδώ και χρόνια κοιτίδα για τη φιλοξενία και τη μόρφωση νεαρών προσφύγων από χώρες όπως η Συρία και το Αφγανιστάν, τα Ανώγεια αποτελούν αφετηρία διακτινισμού σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα. Και ο Ανηφοράς δίοδο φωτός, όπως το περιγράφει ο Ποιητής στον Ερωτόκριτο (Ε΄, 99-100):
«Η σκοτεινάδα εξέφεξεν, η συννεφιά σκολάζει, οι ανέμοι κατατάσσουσι, καλοκαιράκι βράζει».
[1]. Kυκλικές ξερολιθικές κατασκευές που χρησιμοποιούνταν κυρίως ως καταλύματα των βοσκών κατά τους θερινούς μήνες στον Ψηλορείτη. Η μέθοδος κατασκευής τους είναι ίδια με αυτή των θολωτών μινωικών τάφων. Βλ. τη μελέτη του δασκάλου Γεωργίου Ι. Σμπώκου, Τα μητάτα των Ανωγειανών (2015).
* Η Ιωάννα Σπηλιοπούλου είναι φιλόλογος.
