young student medical mask studying home while quarantine bored distance learning sitting with crossed legs white table with book hands

Το Εργαστήριο Λόγου και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε συνεργασία με το Τμήμα Παιδαγωγικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και το Τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Γενεύης (Unité de grec moderne du Université de Genève), στο διάστημα των δύο προηγούμενων ετών πραγματοποίησε διαδικτυακή έρευνα με σκοπό να διερευνηθεί ο αντίκτυπος της πανδημίας του covid 19 στην ανάγνωση βιβλίων γενικά και της λογοτεχνίας ειδικότερα [1].

Επιμέλεια: Book Press

Στην έρευνα συμμετείχαν 2.067 ερωτηθέντες, 1.202 από την Ελλάδα, 681 από την Κύπρο και 177 από την Ελβετία. Δεδομένου ότι το ερωτηματολόγιο διαμοιράστηκε διαδικτυακά, στην έρευνα απάντησαν αναγνώστες και από άλλες χώρες, όπως από την Αγγλία και τη Γερμανία, από την Δανία, την Ισπανία και τη Νέα Ζηλανδία. Το ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε από 1.729 γυναίκες, 332 άνδρες και 6 άτομα που δήλωσαν «άλλο φύλο».

Από τους ερωτηθέντες, 690 ανήκαν στην ηλικιακή ομάδα 25-35 ετών, 490 ήταν 18-24 ετών, 427 συμμετέχοντες δήλωσαν ηλικία 36-46 ετών, 308 ήταν ηλικίας 47-57, ενώ 152 ήταν άνω των 58. Όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο του δείγματος, 962 ήταν κάτοχοι πανεπιστημιακού τίτλου, 555 κάτοχοι μεταπτυχιακού, 380 απόφοιτοι Λυκείου, 124 κάτοχοι διδακτορικού, 29 κάτοχοι μεταδιδακτορικού, 10 απόφοιτοι άλλης μορφής εκπαίδευσης (π.χ. ΙΕΚ) και 7 απόφοιτοι Κολλεγίου. Τέλος, ως προς την επαγγελματική τους ιδιότητα 667 από τους ερωτηθέντες/τις ερωτηθείσες ήταν δημόσιοι υπάλληλοι, 567 φοιτητές, 502 αυτοαπασχολούμενοι, 163 άνεργοι, 68 συνταξιούχοι, 49 ιδιωτικοί υπάλληλοι και 51 οι οποίοι δήλωσαν «άλλη επαγγελματική ιδιότητα».

Στο ερώτημα «Ποια είναι η σχέση σας με την ανάγνωση βιβλίων γενικά;» 35,6% του δείγματος απάντησε «πολύ καλή», 33,5% «άριστη», 20,3% «καλή», 9,6% «μέτρια» και 1% «κακή».

Όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν, κατά πόσο αύξησαν το βαθμό ανάγνωσης κατά την πρώτη περίοδο του εγκλεισμού, 29% των ερωτηθέντων απάντησε «αρκετά», 23,7% δήλωσε «λίγο», 20% απάντησε «πολύ», 14,8%, «καθόλου» και 12,5% «πάρα πολύ».

Τα βιβλία που διάβασαν οι συμμετέχοντες κατά την πρώτη φάση του εγκλεισμού ήταν λογοτεχνικά σε ποσοστό 53%, Ψυχολογίας 18,5%, Ιστορίας 7,8%, εγκυκλοπαιδικά 4,4%, Κοινωνιολογίας 3,9%, περιοδικά 2,13%, ενώ ένα ποσοστό 10,27% δήλωσε ότι δε διάβασε κάποιο βιβλίο.

Όσον αφορά τον αριθμό βιβλίων που διαβάστηκαν κατά τον πρώτο εγκλεισμό, η έρευνα κατέδειξε τα ακόλουθα αποτελέσματα: 24,9% των ερωτηθέντων διάβασε 2 βιβλία, 19,95% διάβασε 3 βιβλία, 14,95% διάβασε περισσότερα από 5 βιβλία, 14,93% 1 βιβλίο, 14,34% 5 βιβλία, ενώ 10,93% δε διάβασε κάποιο βιβλίο.

Στο ερώτημα «Σε ποιο βαθμό αυξήσατε το ρυθμό ανάγνωσης βιβλίων κατά τη δεύτερη φάση του εγκλεισμού», οι συμμετέχοντες απάντησαν «Λίγο» σε ποσοστό 26,64%, «Καθόλου» 26%, «Αρκετά» 22,69%, «Πολύ» 14,90% και «Πάρα πολύ» 9,7%.

Και στο δεύτερο εγκλεισμό η πλειοψηφία των αναγνωστών (45,67%) διάβασε λογοτεχνικά βιβλία. Οι συμμετέχοντες διάβασαν, επίσης, βιβλία Ψυχολογίας (17,17%), εγκυκλοπαιδικά (9,14%), ιστορικά (4,93), Κοινωνιολογίας (4,11), άλλου περιεχομένου (3,48), περιοδικά (2,32), ενώ 13,18% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι δε διάβασε κάποιο βιβλίο.

Στη δεύτερη φάση του εγκλεισμού οι συμμετέχοντες απάντησαν ότι διάβασαν 2 βιβλία (19,35%), 1 βιβλίο (17,75%), περισσότερο από 3 βιβλία (15,77%), περισσότερο από 5 βιβλία (14,90%), κανένα βιβλίο (14,15%), 4 βιβλία (12,04%), 5 βιβλία (6,04%).

Και στις δύο φάσεις του εγκλεισμού οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι κατέφυγαν στην βιβλιοθήκη του σπιτιού τους και διάβασαν βιβλία της βιβλιοθήκης τους σε ποσοστό 34,69%. Ένα ποσοστό του 28,10% αγόρασε από e-shop και το 21,66% αγόρασε από βιβλιοπωλεία. Ο δανεισμός από βιβλιοθήκη τρίτων, π.χ. φίλων ανέρχεται σε ποσοστό 8,15%, ενώ το 5,20% δανείστηκε από βιβλιοθήκη. Μόνο το 1,50% του δείγματος δήλωσε ότι κατέφυγε για ανάγνωση στο διαδίκτυο. Ένα ελάχιστο ποσοστό του 0,70% δήλωσε «Άλλο», χωρίς κάποια συγκεκριμένη αναφορά.

Όσον αφορά το χρόνο που αφιέρωσαν καθημερινά για την ανάγνωση βιβλίων οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες απάντησαν «Περισσότερο από μία ώρα» σε ποσοστό 50,27%, το 29,17% «Μία ώρα» και «Λιγότερο από μία ώρα» το 20,56%.

Η έρευνα έδειξε, επίσης, ότι και στις δύο φάσεις του εγκλεισμού οι συμμετέχοντες προτίμησαν να διαβάσουν ελληνική λογοτεχνία σε ποσοστό 56,40% και λιγότερο ξένη/μεταφρασμένη (35,88%). Ένα ελάχιστο ποσοστό συμμετεχόντων (0,72%) διάβασε ίσο αριθμό βιβλίων ελληνικής και ξένης/μεταφρασμένης λογοτεχνίας, ενώ άλλα βιβλία, εκτός ελληνικής και μεταφρασμένης λογοτεχνίας, διάβασε το 7%.

Στο ερώτημα που αφορούσε τα είδη των βιβλίων, το 70% του δείγματος διάβασε μυθιστορήματα, διηγήματα 10%, ποιητικές συλλογές 3% και εγκυκλοπαιδικά βιβλία 3%. Υπήρχαν συμμετέχοντες που διάβασαν άλλα βιβλία, π.χ. πανεπιστημιακής φύσεως σε ποσοστό 6% και ένα 8% που δήλωσε ότι διάβασε «όλα τα παραπάνω».

Εκτός από την ανάγνωση βιβλίων, οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι ασχολήθηκαν/συμμετείχαν και σε άλλες δραστηριότητες. Αναφέρθηκαν τα εξής: γυμναστική στο σπίτι (26,46%), περιήγηση στο διαδίκτυο (18,77%), επιτραπέζια παιχνίδια (8,18%), τηλεόραση (6,99%), ηλεκτρονικά παιχνίδια (2,56%), για περπάτημα με αποστολή sms (0,82%) και ένα ποσοστό 23,95% δήλωσε ότι έκανε όλα τα παραπάνω. Υπήρχαν και συμμετέχοντες που ασχολήθηκαν με άλλου τύπου δραστηριότητες (6,82%) χωρίς να τις κατονομάσουν και ένα ποσοστό 5,45% που δεν συμπεριέλαβαν στην καθημερινότητά τους κάποια άλλη δραστηριότητα.

Μια πρώτη εκτίμηση

Μια πρώτη εκτίμηση και ερμηνεία των παραπάνω στοιχείων της έρευνας μας οδηγούν συγκεντρωτικά στα παρακάτω συμπεράσματα:

  • Κατά τη διάρκεια της πανδημίας οι γυναίκες διάβασαν περισσότερα βιβλία απ’ ό,τι οι άνδρες.

  • Περισσότερα βιβλία διαβάστηκαν από αναγνώστες ηλικίας 18-46 ετών, ενώ λιγότερα από μεγαλύτερες ηλικίες, εύρημα που δικαιολογείται από τον μικρότερο αριθμό ηλικιωμένων στην έρευνα.

  • Κατά την πανδημία γενικά αυξήθηκε ο αριθμός ανάγνωσης βιβλίων. Το μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωστών/στριών προτίμησε μυθιστορήματα, διηγήματα, βιβλία Ψυχολογίας και εγκυκλοπαιδικού περιεχομένου, ενώ μικρότερος ήταν ο αριθμός των αναγνωστών που κατέφυγαν στην ποίηση.

  • Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο ρυθμός ανάγνωσης βιβλίων μειώθηκε κατά τον δεύτερο εγκλεισμό, πράγμα που ίσως μπορεί να εκληφθεί ότι το διάβασμα ως ευκαιρία και λόγω διάθεσης χρόνου στις συγκεκριμένες συνθήκες, αναιρέθηκε.

  • Σε ό,τι αφορά τον τρόπο προμήθειας των βιβλίων σημειώθηκε η προτίμηση από e-shops και όχι από βιβλιοπωλεία, εύρημα που δικαιολογείται αφού τα καταστήματα ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα κλειστά λόγω της καραντίνας.

  • Τα αποτελέσματα της έρευνας επίσης έδειξαν ότι η πλειοψηφία των αναγνωστών αφιέρωσε περισσότερο από μία ώρα για ανάγνωση βιβλίων καθημερινά.

  • Κατά την καραντίνα, ακόμη, διαβάστηκαν περισσότερα βιβλία ελληνικής παρά ξένης/μεταφρασμένης λογοτεχνίας, εύρημα που αποδίδεται στο γεγονός ότι ο αριθμός των Ελλήνων και Κυπρίων συμμετεχόντων ήταν μεγαλύτερος.

  • Τέλος, διαπιστώνεται ότι εκτός από την ανάγνωση βιβλίων, οι συμμετέχοντες στην έρευνα τον καιρό του εγκλεισμού διέθεσαν χρόνο για δραστηριότητες όπως η γυμναστική, η πλοήγηση στο διαδίκτυο και τα επιτραπέζια και διαδικτυακά παιχνίδια.

Τασούλα Τσιλιμένη & Χρήστος Χαρακόπουλος

[1] Την έρευνα υπογράφουν οι ερευνητές ανά πανεπιστήμιο με τη σειρά που αναφέρονται στο άρθρο: Τσιλιμένη Τασούλα, Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας & Χαρακόπουλος Χρήστος, υπ. Διδάκτορας, Ροδοσθένους Μαρίνα, Αν. Καθηγήτρια Παν. Λευκωσίας και Τσάϊτα-Τσιλιμένη Βασιλική, Assistant Professor Παν. Γενεύης.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου, με  δήλωσή της, αρνήθηκε να λάβει το ποσό των 10.000 ευρώ που προσφέρει άγνωστος Ελληνοαμερικανός και το οποίο θα συνόδευε το βραβείο που θα λάβει φέτος στο 10ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου, με  δήλωσή της, αρνήθηκε να λάβει το ποσό των 10.000 ευρώ που προσφέρει άγνωστος Ελληνοαμερικανός και το οποίο θα συνόδευε το βραβείο που θα λάβει φέτος στο 10ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Χάρης Χρ. Γεωργιάδης: «Εισηγούμαι μια βήμα προς βήμα διαπραγμάτευση με την Τουρκία που ίσως να μην στοχεύει αμέσως σε συνολική λύση»

Χάρης Χρ. Γεωργιάδης: «Εισηγούμαι μια βήμα προς βήμα διαπραγμάτευση με την Τουρκία που ίσως να μην στοχεύει αμέσως σε συνολική λύση»

Συνέντευξη με τον πρώην υπουργό Οικονομικών της Κύπρου, πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων και συγγραφέα Χάρη Χρ. Γεωργιάδη, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Νέος ρεαλισμός – Το Κυπριακό 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή» (εκδ. Παπαζήση). 

...
Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Για την παράσταση του Κρατικού Θέατρο Βορείου Ελλάδος «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, η οποία παρουσιάστηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 19 & 20 Ιουλίου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το 388 π.Χ. με τον «Πλούτο» ο Αρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ