Ο Χάρι Πότερ στην πυρά, ξανά – η Τζ.Κ. Ρόουλινγκ στο στόχαστρο για τρανσφοβία

Πριν από περίπου πέντε μήνες, η είδηση ότι καθολικοί ιερείς στην Πολωνία έκαψαν «βλάσφημα» και «ιερόσυλα» βιβλία, σχολιάστηκε και καταδικάστηκε από ΜΜΕ σε όλον τον κόσμο – και σωστά. Μεταξύ των βιβλίων που κάηκαν ήταν και τα βιβλία του διασημότερου μάγου της λογοτεχνίας, του Χάρι Πότερ.

Εδώ και λίγες μέρες τα βιβλία της Τζ.Κ. Ρόουλινγκ ξανακαίγονται επιδεικτικά και θριαμβευτικά στο διαδίκτυο, κυρίως σε βίντεο που αναρτώνται στην εφαρμογή tik tok, αυτή τη φορά όχι ως «βλάσφημα» αλλά ως «φοβικά». Όλα ξεκινούν από τον σχολιασμό που έκανε η Ρόουλινγκ, με ανάρτησή της στο twitter στις 7 Ιουνίου, σε άρθρο γνώμης με τίτλο «Opinion: Creating a more equal post-COVID-19 world for people who menstruate – Άποψη: Δημιουργώντας έναν περισσότερο ίσο κόσμο στην μετά Covid εποχή για τους ανθρώπους που έχουν έμμηνο ρύση». Το σχόλιο της Ρόουλινγκ ήταν: “People who menstruate”. I’m sure there used to be a word for those people. Someone help me out. Wumben? Wimpund? Woomud? «‘’Άνθρωποι που έχουν έμμηνο ρύση". Είμαι σίγουρη πως κάποτε υπήρχε μια λέξη για αυτούς τους ανθρώπους». Και συνέχισε: «αν το φύλο δεν είναι αληθινό, τότε δεν υπάρχει έλξη μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Εάν το φύλο δεν είναι αληθινό, οι ζωές των γυναικών παγκοσμίως διαγράφονται. Γνωρίζω και αγαπώ τρανς άτομα, αλλά με το να διαγράφουμε την έννοια του φύλου καταργούμε την δυνατότητα να συζητάμε ουσιαστικά για τις ζωές τους. Δεν είναι μίσος το να λες την αλήθεια». Ξεσηκώθηκε χαμός και χαράχτηκε σκληρή γραμμή από κάποιους που πορεύτηκαν προς την ενηλικίωση με οδηγό τον κόσμο του Χάρι Πότερ. Η Ρόουλινγκ δέχθηκε επιθέσεις ως τρανσφοβική και έλαβε τον χαρακτηρισμό της τρανσφοβικής φεμινίστριας – TERF (trans-exclusionary radical feminist).

Και τώρα τα βιβλία με ήρωα τον μάγο που έβγαλε χιλιάδες παιδιά και εφήβους από την «ντουλάπα», τα βοήθησε να αγαπήσουν τον εαυτό τους, τις ιδιαιτερότητες τους και να πιστέψουν στις ξεχωριστές ικανότητές τους, να πιστέψουν ότι το καλό πάντα νικάει και ότι μόνο η αγάπη είναι η λύση, που έκανε τουλάχιστον δυο γενιές να αγαπήσουν το διάβασμα και τη δύναμη που έχει, παραδίδονται στην πυρά. Κατά το σκεπτικό των «εμπρηστών» δεν φτάνει να κάψεις τον δημιουργό, πρέπει να εξαφανίσεις και το έργο (!). Στο βίντεο που έχει κυκλοφορήσει περισσότερο ακούγεται σε voice over: «Ο θετικός αντίκτυπος που είχε το έργο της J.K. Rowling σε εκατομμύρια αναγνώστες δεν αναιρεί τον γεμάτο μίσος τρόπο με τον οποίο κάνει λόμπινγκ και επηρεάζει την τρανς κοινότητα. Αυτό δεν αγγίζει καν την επιβλαβή χονδροφοβία, τον ρατσισμό και την ανάδειξη των υπέρμαχων της λευκής υπεροχής και όσων κακοποιούν παιδιά στο πιο διάσημο έργο της». Και καταλήγει: «Η αγάπη σου για τον Χάρι Πότερ δεν είναι πιο σημαντική από τις ζωές των τρανς γυναικών».

Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ απαντά: «Αυτή η μάγισσα δεν καίγεται». (φωτογραφία από τον λογαριασμό της στο τουίτερ).

Έτσι, μια αντιδικία που ξεκίνησε απέναντι στις απόψεις και το πρόσωπο της συγγραφέα, πέρασε πλέον και στα βιβλία της, με επικίνδυνες συνέπειες. Το να καις βιβλία, με οποιαδήποτε αφορμή ή αιτία, παραμένει και πάντοτε θα παραμένει μια επικίνδυνη πρακτική, που για κανέναν λόγο δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή ή ανεκτή.

Ας σημειώσουμε πάντως, ως επιμύθιο, το εξής εξαιρετικά ενδιαφέρον: εκπρόσωπος ακριβώς αυτής της γενιάς είναι μια εντελώς ξεχωριστή περίπτωση στη λογοτεχνία, οι Marieke Lucas Rijineveld από την Ολλανδία που πρόσφατα βραβεύτηκε με το International Booker Prize 2020 για το βιβλίο «The Discomfort of Evening» που σύντομα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Η Rijneveld, ως κορίτσι, υιοθέτησε το δεύτερο όνομά της, Lucas, στην ηλικία των 19 ετών, σε ανάμνηση του αδερφού της που χάθηκε όταν ήταν τριών χρόνων, αλλά και ως αντίδραση στον καθημερινό εκφοβισμό και τις κοροϊδίες που δεχόταν στο σχολείο εξαιτίας της αγορίστικης συμπεριφοράς της. Έκτοτε, οι Marieke Lucas αρνούνται για τον εαυτό τους τη δυαδικότητα του φύλου, δηλώνουν μη δυαδικοί, φυλοακαθόριστοι, φυλοαπροσδιόριστοι (non binary, είναι ο αγγλικός όρος) και εκφράζονται για τον εαυτό τους με τις αντωνυμίες they/them. Σε συνέντευξη στην εφημερίδα Guardian έχει πει: «Επί πολύ καιρό πίστευα πως το Χόγκουαρτς (σ.σ. το σχολείο του Χάρι Πότερ) υπήρχε πραγματικά». Στη συνέντευξη λέει επίσης ότι άρχισε να ενδιαφέρεται για το γράψιμο στο δημοτικό όταν διάβασε το βιβλίο της Ρόουλινγκ «Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος» και εξηγεί ότι ως παιδί που μεγάλωσε σε οικογένεια αυστηρών ορθόδοξων προτεσταντών της Ολλανδίας, χρειάστηκε να αντιγράψει το βιβλίο στον υπολογιστή για να μπορεί να το διαβάζει κρυφά σε ένα περιβάλλον που η μαγεία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ούτε ως αλληγορία, ούτε ως μεταφορά για έναν κόσμο διαφυγής όπου κανείς έχει το θάρρος της γνώμης του.

* H ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Craig Adderley