Για το «The Βrutalist» του Μπρέιντι Κόρμπετ [Brady Corbet], σε σενάριο που έγραψε σε συνεγασία με την Mona Fastvold, βρίσκει σαν αναπάντεχος μετεωρίτης το σύγχρονο κινηματογραφικό στερέωμα. Πρωταγωνιστεί ο Adrien Brody.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Το «The Βrutalist», τρίτη (ποιοτική) ταινία του τριανταεφτάχρονου Μπρέιντι Κόρμπετ, μετά το έξυπνο «Vox Lux» (2018), είναι ένα πολύ φιλόδοξο εγχείρημα που στέκεται πετυχημένα κι αποτελεσματικά στο ύψος των φιλοδοξιών του. Μια από τις κορυφαίες ταινίες της χρονιάς, αποκόμισε βραβείο Σκηνοθεσίας στη Βενετία, τρεις Χρυσές Σφαίρες και 10 υποψηφιότητες για Όσκαρ, καθώς και τέσσερα βραβεία Bafta.
Το «The Βrutalist» έρχεται ορμητικά και μεγαλοπρεπώς σαν αναπάντεχος μετεωρίτης που βρίσκει με εκρηκτικό τρόπο το σύγχρονο κινηματογραφικό στερέωμα. Πρόκειται για μια δύσκολη μα ολοκληρωμένη φιλμική προσπάθεια που αφηγείται την προσωπική πορεία και τα ατομικά βιώματα στις ΗΠΑ, ενός Ούγγρου Εβραίου αρχιτέκτονα που διασώθηκε από ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και μετανάστευσε στις ΗΠΑ το 1947· η διήγηση αυτή συνδυάζεται με το κοινωνικό πλαίσιο και την ιστορικοκοινωνική συγκυρία στην οποία εντάσσεται, με τις προσπάθειες του ήρωα να οικοδομήσει τα εμπνευσμένα αρχιτεκτονήματά του στον κοινωνικό χώρο της εποχής.
Ο κεντρικός ήρωας
Ο bigger than life ήρωας, ο Λάζλο Τοτ, ξεκινά από χαμηλά, σαν σχεδιαστής επίπλων στη μέτρια, ρουτινιέρικη εταιρεία επιπλοποιίας του Εβραίου ξαδέλφου του. Αναζητά την υλοποίηση του αμερικάνικου ονείρου, αναλόγως προς τα σπουδαία, καλλιτεχνικά προσόντα του (έχει σχεδιάσει στην Ουγγαρία έργα Bauhaus και «μπρουταλιστικής» αρχιτεκτονικής αισθητικής). Κατόπιν, έρχεται σε επαφή με έναν εκκεντρικό μαικήνα Αμερικανό, έναν ζάπλουτο με μεγαλεπήβολα σχέδια οικοδόμησης αξιομνημόνευτων κτηρίων. Η επική αφήγηση διεκτραγωδεί την εμπλοκή του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα με τους παράξενους, μεγαλειώδεις στόχους και τα βίτσια του βαθύπλουτου άντρα. Μπλέξιμο που τον αλλοτριώνει και τον φέρνει σε αδιέξοδο (πριν την τελική αναγνώριση και καθιέρωσή του στην Ευρώπη, όταν είναι ήδη γέρος).
Το «The Brutalist» διηγείται με ένταση, πειστικά και δίχως στόμφο, την περιπέτεια της μετανάστευσης και της αφομοίωσης στην ξένη -αμερικανική- χώρα
Το «The Brutalist» διηγείται με ένταση, πειστικά και δίχως στόμφο, την περιπέτεια της μετανάστευσης και της αφομοίωσης στην ξένη -αμερικανική- χώρα, με όχημα τους ατομικούς σκοπούς στo πλαίσιo του αμερικάνικου ονείρου και της ασύδοτα καπιταλιστικής, αμερικάνικης κοινωνίας. Ο Κόρμπετ συνδυάζει, σε μια σκηνοθεσία που στοχεύει ψηλά, τα κοντινά πλάνα στον τυραννισμένο κεντρικό ήρωα με τις ευρείες εικόνες της δημιουργικής αρχιτεκτονικής που αρθρώνεται, λειτουργική, στους εξωτερικούς δομημένους χώρους. Η σύνθεση των πλάνων είναι υψηλού επιπέδου.
Μεγαλεπήβολο όραμα
Το χορταστικό και επιβλητικό αυτό φιλμ, μια αμερικανοαγγλική παραγωγή που γυρίστηκε για πολύ καιρό, στην Ουγγαρία, διαρκεί 3 ώρες και 35 λεπτά, καλύπτει τριάντα χρόνια ιστορίας και γυρίστηκε στο σπανιότατο και παλαιό χολιγουντιανό φορμά VistaVision, σε φιλμ 70mm! Οι στοχεύσεις του Κόρμπετ είναι υψηλές και τα ρίσκα μεγάλα, φανερώνοντας ένα μεγαλεπήβολο και θεαματικό, κινηματογραφικό και σκηνοθετικό όραμα.
Το αποτέλεσμα τον δικαιώνει. Η ταινία του είναι διεισδυτική και ουσιαστική, περιγράφει γλαφυρά, με μια εκτεταμένη, μνημειώδη μυθοπλασία, συναισθήματα, ιδέες, προσωπικά τραύματα, δράματα, μεγαλεία, τις ταξικές ανισότητες και τα επιτεύγματα της κοινωνικοποιημένης τέχνης. Άλλα σημαντικά θέματά της είναι η τάση προς τη δημιουργία και την ελευθερία, ο αγώνας για την επιβίωση, η ελπίδα, η αναζήτηση ταυτότητας, τα ηθικά διλήμματα, η διάψευση των οραματισμών, η καταπίεση και εκμετάλλευση που ασκούν οι ισχυροί της κοινωνίας μας, η εξάρτηση από την εξουσία και τον πλούτο, η ταπείνωση και η αλλοτρίωση, η (αυτό)καταστροφή και ο ασφυκτικός δεσμός της ανυστερόβουλης τέχνης με το χρήμα.
＊Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Πρόσφατα επανακυκλοφόρησε η μελέτη του «Ο έρωτας στο σινεμά», από τις εκδόσεις Αιγόκερως.
