teleytaia monomaxia

Για την ταινία «Η τελευταία μονομαχία» σε σκηνοθεσία του Ridley Scott, η οποία προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Του Θόδωρου Σούμα

«Η τελευταία μονομαχία» του Ρίντλεϊ Σκοτ είναι μια θεαματική, δραματική και περιπετειώδης ταινία εποχής, σαν και αυτές που ο Ρίντλεϊ Σκοτ έχει σκηνοθετήσει ξανά («Το βασίλειο των ουρανών» 2005, «Ο μονομάχος» 2000, «Η έξοδος: Θεοί και βασιλιάδες» 2014, «1492: Χριστόφορος Κολόμβος» 1992, «Οι μονομάχοι» 1977, «Ο Ρομπέν των δασών» 2010). Το φιλμ ανήκει στο ιπποτικό είδος, είναι όμως μπολιασμένο με σύγχρονες φεμινιστικές ιδέες. Στην ουσία πρόκειται για μια (δραματική) κοινωνική ταινία εποχής. Μπορούμε όμως άνετα να την ονομάσουμε και ιστορικό έπος. Η σκηνοθεσία του Σκοτ είναι δυνατή, επιδέξια και καθηλωτική. Οι ερμηνείες άκρως επιτυχημένες. Η ματιά του Σκοτ πάνω στην πατριαρχία και στην ιεραρχική, απολυταρχική κοινωνία είναι κριτική κι απομυθοποιητική.

Η δομή της αφήγησης είναι του στυλ του «Ρασομόν» του Κουροσάβα, δηλαδή αφηγείται τρεις φορές, από τις τρεις διαφορετικές σκοπιές των τριών κεντρικών ηρώων, την ίδια ιστορία ηρωισμού, μίσους, πάθους, υπερηφάνειας, έρωτα, γάμου, πολέμου, βιασμού, σύγκρουσης και δικαιοσύνης. Η δομή της εξιστόρησης και οι διαφορετικές οπτικές που αναδεικνύει, υποδεικνύουν τη συνθετότητα της πολύπλευρης και αμφίσημης αλήθειας. Το κάθε κεφάλαιο, αφηγούμενο από τη σκοπιά ενός από τους τρεις αντιμαχόμενους ήρωες, τον σύζυγο, τον βιαστή και τελευταία τη γυναίκα, φωτίζει διαφορετικές όψεις, λεπτομέρειες, αιτίες συμπεριφοράς, επιθυμίες, κίνητρα και στόχους του καθενός. Με αυτό τον τρόπο προκαλούνται διαδοχικές διαψεύσεις, επιβεβαιώσεις και ανατροπές.

Το επονείδιστο χαρακτηριστικό των δοξασιών και των μεσαιωνικών θρησκευτικών απόψεων της εποχής, είναι πως αντί να αποφασίσει το βασιλικό δικαστήριο για την αθωότητά της και την ενοχή του βιαστή, το όλο ζήτημα παραπέμπεται στο... αποτέλεσμα της μονομαχίας, γιατί υποτίθεται πως... ο Θεός θα δικαιώσει και θα στέψει νικητή όποιον από τους δύο άντρες έχει δίκιο!

Έχουμε να κάνουμε με τη σφιχτοδεμένη διήγηση ενός ιστορικού γεγονότος, της τελευταίας νόμιμης μονομαχίας στη Γαλλία το 1386, μετά από την καταγγελία μιας ευγενούς πως βιάστηκε από τον αλαζόνα και νάρκισσο ευνοούμενο (ο δαιμόνιος Άνταμ Ντράιβερ) του τοπικού άρχοντα (ο Μπεν Άφλεκ ξανθός και πειστικός). Ο άξεστος μα τίμιος ιππότης σύζυγός της (σπουδαίος ο Ματ Ντέιμον) αποφασίζει να ζητήσει ικανοποίηση από τον βιαστή καλώντας τον σε μονομαχία. Όλο το ζουμί όμως βρίσκεται στη συμπεριφορά της κακοποιημένης γυναίκας (Τζόντι Κόμερ), που αντί να αποκρύψει, ταπεινωμένη και ενοχική, το γεγονός του βιασμού όπως συνηθιζόταν τότε, καταγγέλλει τον βιαστή και τον πάει στο δικαστήριο, υιοθετώντας μια γενναία, υπερήφανη και μαχητική στάση. Μέχρι να δικαιωθεί, περνά από την κόλαση της δυσπιστίας και των υποψιών των άλλων, ανδρών και καταπιεσμένων γυναικών, τόσο αυτή όσο και ο άντρας της.

Το επονείδιστο χαρακτηριστικό των δοξασιών και των μεσαιωνικών θρησκευτικών απόψεων της εποχής, είναι πως αντί να αποφασίσει το βασιλικό δικαστήριο για την αθωότητά της και την ενοχή του βιαστή, το όλο ζήτημα παραπέμπεται στο... αποτέλεσμα της μονομαχίας, γιατί υποτίθεται πως... ο Θεός θα δικαιώσει και θα στέψει νικητή όποιον από τους δύο άντρες έχει δίκιο! Και αν ο σύζυγος ηττηθεί, η γυναίκα του, ένοχη σύμφωνα με την... υπόδειξη του Θεού, θα καεί ζωντανή, γυμνή και μαστιγωμένη, για ψευδή κατηγορία εναντίον ενός προύχοντα. Η εκδίκαση και τιμωρία του βιασμού μετατρέπεται άρα, σύμφωνα με την κυρίαρχη, ανδροκρατική ηθική και άποψη περί δικαίου, σε μάχη δύο αντρών που πολεμούν με τα όπλα για να υπερασπιστεί ο καθένας την τιμή του, ερήμην της βιασμένης γυναίκας.

Ο βετεράνος Ρίντλεϊ Σκοτ δημιουργεί μια από τις καλύτερες ταινίες του και είναι πια, πασιφανώς, ένας κλασικός σκηνοθέτης του Χόλυγουντ.

Mειονέκτημα της ταινίας αποτελεί πως όταν ξαναπιάνεται το νήμα της διήγησης –μετά από κάθε υποκειμενική αφήγηση– υπάρχουν αρκετές επαναλήψεις που θα μπορούσαν και να λείπουν, και το φιλμ προκύπτει τελικά με μεγάλη διάρκεια: 152 λεπτά.

Ο βετεράνος Ρίντλεϊ Σκοτ δημιουργεί μια από τις καλύτερες ταινίες του και είναι πια, πασιφανώς, ένας κλασικός σκηνοθέτης του Χόλυγουντ. Να σημειώσουμε πως υπηρέτησε επίσης, με μεγάλη επιτυχία, στην καριέρα του, και ένα άλλο θεαματικό είδος, την επιστημονική φαντασία («Blade Runner» 1982, «Alien» 1979, «Η διάσωση» 2015, «Προμηθέας» 2012, «Allien: Covenan» 2017).

* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή» (εκδ. Βακχικόν).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

Πατριαρχία, Μητριαρχία, #ΜeΤoo, 50/50, Cancel Culture & Ελληνικό Σινεμά. Κινηματογραφικό αφιέρωμα στη Μικρή Σκηνή της Στέγης από 23 μέχρι και 27 Φεβρουαρίου. Μια συνεργασία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της δράσης «Σινεμά, Ανοιχτό».

Επιμέ...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το δεύτερο μέρος, συζητάμε για τις ταινίες μυθοπλασίας που έγιναν στη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη. Κεντρική εικόνα από τη...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το πρώτο μέρος, συζητάμε τις ταινίες που γυρίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σε επόμενο θα μας απασχολήσουν οι ταινίες μυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ