Καλύτερα σκοτωμένη, παρά χωρισμένη

Σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Όταν η παρθενία των κοριτσιών ήταν υπόθεση όλης της οικογένειας και η οικογενειακή τιμή θέμα ύψιστης αξιοπρέπειας. Μια αληθινή ιστορία οικογενειακής τιμής, που οδήγησε σ' έναν αναγκαστικό γάμο και κατέληξε στο έγκλημα. Ένας συγγενής γεμάτος ενοχές, που κάνει σκοπό ζωής να αναδείξει την αλήθεια και τον ένοχο για το φόνο της αδικοχαμένης ξαδέρφης του. Μια Δικαιοσύνη που θα ήταν ένοχη, όσο και οι εγκληματίες, αν δεν υπήρχε ένας έντιμος ένορκος να μειοψηφήσει.

Ο γιατρός Λουκάς Κονανδρέας καταγράφει τη συγκλονιστική υπόθεση της δολοφονίας της θείας του Παναγιώτας, όπως την έζησε ο ίδιος μικρό παιδί μέσα στην οικογένειά του κι όπως την ερεύνησε ύστερα από εξήντα χρόνια, θέλοντας να αναδείξει την οικουμενικότητα της ανθρώπινης φύσης μέσα από μια ιστορία σ' ένα μικρό χωριό της ελληνικής επαρχίας του 1950.

Όπως σημειώνει ο ίδιος ο συγγραφέας στην εισαγωγή του βιβλίου του:

«Για πενήντα ολόκληρα χρόνια δίσταζα να γράψω για αυτή την ιστορία. Η γυναίκα μου ήταν εκείνη που τελικά με έπεισε να ξεκινήσω. «Τι σε εμποδίζει;» με ρωτούσε. «Ξέρεις, Τζόρτζια» απαντούσα «δεν είμαι συγγραφέας». «Ξέρεις ποιο είναι το πρόβλημα;» ανταπαντούσε. «Δε φταίει το γράψιμό σου, αλλά η ιστορία σου. Καταλαβαίνω πως είναι πολύ σημαντική για να μην τη διηγηθείς σωστά αλλά είναι εξίσου σημαντική για να μην τη διηγηθείς καθόλου». Είχε δίκιο, αλλά χρειαζόμουν κάτι περισσότερο από τα ενθαρρυντικά της λόγια. Ποιος θα ενδιαφέρεται, διερωτόμουν, να διαβάσει και να μάθει για κάτι που έγινε στο Κουπάκι πριν από εξήντα περίπου χρόνια; Επιπλέον, το μέγεθος του χωριού με έκανε να διερωτώμαι για τις ιδέες της ιστορίας. ¨Ήταν και οι ιδέες άραγε τόσο μικρές; Θα μπορούσε ο απόηχος της ιστορίας μου να ξεπεράσει ποτέ τους λόφους και τα βουνά γύρω από το μικρό εκείνο χωριό;
Αφού προβληματίστηκα για αρκετές μέρες, ήμουν σχεδόν σίγουρος ότι έπρεπε να τα παρατήσω και θα το έκανα αν δεν υπήρχε η υποστήριξη της γυναίκας μου.
Και όμως. Μετά από μερικούς μήνες συνειδητοποίησα ότι είχα γράψει κάπου εφτακόσιες σελίδες. Οι μνήμες μου, τα πρακτικά από τις δύο δίκες, οι εφημερίδες της εποχής που κατέγραψαν με κάθε λεπτομέρεια τα γεγονότα, το άφθονο υλικό που είχα συγκεντρώσει από τις 160 περίπου συνεντεύξεις που είχα πάρει όλα αυτά τα χρόνια, αποτελούσαν σημαντικά στοιχεία για επεξεργασία. Τα περισσότερα αφορούσαν την υπόθεση, κάποια άλλα ήταν άσχετα. Η ιστορία είχε τη δική της πορεία και ήταν δύσκολο να την συγκρατήσω. Και καθώς έβλεπα στο σημείο εκείνο όλα τα στοιχεία συγκεντρωμένα, άρχισα επίσης να τα αναλύω όχι πλέον με τις φευγαλέες αναμνήσεις ενός οκτάχρονου παιδιού, αλλά με το μυαλό ενήλικου.
Έτσι, δεν μου πήρε πολύ να συνειδητοποιήσω ότι παρά το απομακρυσμένο της περιοχής και της χρονικής στιγμής, υπήρχε κάτι μέσα στην ιστορία μου για όλον τον κόσμο.
Η ιστορία μου ξεκίνησε σαν μια ρομαντική σχέση μεταξύ δυο νέων και κατέληξε σε γάμο σχεδόν διά της βίας. Το τελευταίο συνεχίζει να γίνεται ακόμη και σήμερα σε πολλά μέρη του κόσμου. Η ιστορία μου είχε εξωσυζυγικές σχέσεις. Υπάρχουν παντού. Συνεχίστηκε με κακοποίηση συζύγου και όλα αυτά τα χρόνια που ασκώ το ιατρικό λειτούργημα έχω θεραπεύσει θύματα τέτοιας κακοποίησης. Η συζυγική σχέση στην ιστορία μου είχε στοιχεία που καθαρά έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή του ενός από το ζευγάρι και έπρεπε να έχουν γίνει ενέργειες για να αποφευχθεί το κακό, αλλά η αγάπη σε συνδυασμό με κοινωνικούς περιορισμούς δεν το επέτρεψαν. Γίνεται ακόμη και σήμερα. Υπήρχαν τίμιοι και ευσυνείδητοι άνθρωποι στην ιστορία μου, που ήταν έτοιμοι να κάνουν τις απαραίτητες θυσίες και να υποστούν τις συνέπειες για τη στάση τους. Ακόμη υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι.
Η ιστορία μου έφερε στην επιφάνεια άδικα δικαστήρια και ακόμη διαβάζουμε συχνά για αυτά. Καιμιλάει για καλούς συγγενείς, που παρά τις δυσκολίες που μπορεί να υπήρξαν, υποστήριξαν το δίκαιο των δικών τους σε βαθμό ακόμη και παράλογο πολλές φορές. Ένα καλό παράδειγμα.
Κατέληξα ότι η ιστορία μου, παρά τα χρόνια της και το μικρό μέρος όπου διαδραματίστηκε, περιέχει όσα έζησα ως μαθητής και φοιτητής στην Αθήνα και ως στρατιώτης και αγροτικός γιατρός τα μετέπειτα χρόνιαστην Ελλάδα.
Και δεν διαφέρει πολύ από γεγονότα που είδα και άκουσα στα μέρη που με πήγε στη συνέχεια το ταξίδιτης ζωής: Τορόντο, Σικάγο, Καλιφόρνια, Νέα Υόρκη και Κονέκτικατ. Και καθώς η παγκόσμια επικοινωνία πολύ γρήγορα ρίχνει το φως της, ομοιάζει πολύ με τωρινά συμβάντα στη Λατινική Αμερική, την Αφρική, την Ασία, την Ευρώπη, την Ωκεανία και τη Μέση Ανατολή. Η ανθρώπινη φύση δεν διαφέρει πολύ, ανεξαρτήτως γεωγραφίας και περιστάσεων.»