Μυστήριο στην αιθαλομίχλη

Ο Άλμπερτ Κάμπιον θα σκαλίσει μυστικά του πολέμου και χαμένες επιστολές, θα διασχίσει τη Μάγχη και θα φτάσει ως το Σαιν Μαλό, αναζητώντας ένα θησαυρό που ίσως είναι αμύθητης αξίας

Μέσα στην πυκνή αιθαλομίχλη που σκεπάζει την πόλη, και οι πιο απλές ενέργειες φαντάζουν επικίνδυνες περιπέτειες, πόσο μάλλον αφού όλοι οι μικροκακοποιοί της πόλης έχουν βγει παγανιά για κορόιδα. Και τότε, μια τριπλή δολοφονία σ’ ένα δικηγορικό γραφείο αλλάζει το σκηνικό: ο Τζακ Χάβοκ, δραπέτης των φυλακών και μαχαιροβγάλτης, κυκλοφορεί ελεύθερος στην πόλη, σαν επικίνδυνος τίγρης. Για να προστατεύσει τη Μεγκ αλλά και τη δική του οικογένεια, ο Άλμπερτ Κάμπιον θα συνεργαστεί με τον επιθεωρητή Τσαρλς Λουκ της Σκότλαντ Γιαρντ, θα σκαλίσει μυστικά του πολέμου και χαμένες επιστολές, θα διασχίσει τη Μάγχη και θα φτάσει ως το Σαιν Μαλό, αναζητώντας ένα θησαυρό που ίσως είναι αμύθητης αξίας.

Ο Κάμπιον αναλαμβάνει δράση...

Γεννημένη από οικογένεια συγγραφέων, η Μάρτζορι Άλλινγκχαμ ξεκίνησε τη συγγραφική της σταδιοδρομία σαν συνεργάτης γυναικείων περιοδικών, πριν στραφεί στα αστυνομικά μυθιστορήματα. Το 1929, εισήγαγε στις ιστορίες της τον ερασιτέχνη ντετέκτιβ Άλμπερτ Κάμπιον, στην αρχή ως δευτερεύοντα χαρακτήρα (ή σαν παρωδία του λόρδου Πήτερ Γουίμσι, ήρωα της Ντόροθι Λ. Σέγιερς). Σύντομα ο Κάμπιον ανέλαβε τον κύριο ρόλο στα βιβλία της, παρότι η πορεία του ήταν κάπως περίεργη: από βιβλίο σε βιβλίο, η συγγραφέας έδινε αντικρουόμενες πληροφορίες όσον αφορά την καταγωγή, τη ζωή και τις ερωτικές του περιπέτειες. Ο Κάμπιον είναι χαρακτηριστικός εκπρόσωπος της ιδιαίτερα δημοφιλούς στο κοινό τάξης των μυθιστορηματικών βρετανών τζέντλεμαν, οι οποίοι απαλλαγμένοι από οικονομικές υποχρεώσεις και σοβαρά προβλήματα, προσέφεραν οικειοθελώς τη βοήθειά τους στη Σκότλαντ Γιαρντ, με απώτατο στόχο τον αγώνα εναντίον του Κακού. Η δημοτικότητα του Κάμπιον ήταν πολύ μεγάλη, κι έτσι ο ψηλός, ξανθός, διοπτροφόρος, κάπως άχρωμος κι ανέκφραστος νεαρός, έγινε ήρωας άλλων 18 μυθιστορημάτων και 20 διηγημάτων της Άλλινγκχαμ.  

Η Margery Allingham

Η Άλλινγκχαμ θεωρείται μία από τις τέσσερις «Βασίλισσες του Εγκλήματος», τη Χρυσή Περίοδο του βρετανικού κλασικού αστυνομικού μυθιστορήματος (μαζί με την Άγκαθα Κρίστι, τη Ντόροθι Λ. Σέγιερς και τη Νάιο Μαρς). Ωστόσο, το Ένας Τίγρης στην Αιθαλομίχλη ξεφεύγει από τις συμβάσεις του whodunit και είναι περισσότερο ένα θρίλερ με κοινωνικές και θρησκευτικές προεκτάσεις. Στη συγκεκριμένη ιστορία, ο Κάμπιον έχει ένα ρόλο ήσσονος σημασίας, αντίθετα από τη σύζυγό του Αμάντα η οποία συμμετέχει ενεργά στην εξέλιξη των γεγονότων. Ίσως γι’ αυτό στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, το 1956, από τον βρετανό σκηνοθέτη Ρόι Γουόρντ Μπέικερ, ο Κάμπιον έχει παραληφθεί εντελώς.

Πέραν της βασικής πλοκής, το ενδιαφέρον του βιβλίου βρίσκεται κυρίως στην περιγραφή του Λονδίνου της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου και της οικονομικής ανέχειας που είχε πλήξει τη μικρομεσαία αστική τάξη. Η συγγραφέας σκιαγραφεί με ρεαλιστικές πινελιές τους βετεράνους του πρόσφατου πολέμου, για τους οποίους δεν υπήρχε καμία κοινωνική μέριμνα και έτσι περιφέρονταν ζητιανεύοντας και κλέβοντας. Μια τέτοια συμμορία –που θυμίζει την Αυλή των Θαυμάτων του Ουγκώ, αλλά είναι βγαλμένη μέσα από τις πιο σκοτεινές σελίδες του Ντίκενς– προσφέρει καταφύγιο στον ειδεχθή μαχαιροβγάλτη Τζακ Χάβοκ. Ο «κακός» της ιστορίας είναι μια ψυχοπαθητική προσωπικότητα, προικισμένη με ιδιαίτερη ευφυΐα αλλά και μοχθηρία.

Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο της γραφής της Άλλινγκχαμ είναι η μαεστρία με την οποία εισάγει μικρές χιουμοριστικές βινιέτες στην πλοκή, όπως για παράδειγμα οι σκέψεις του μικρού Ρούπερτ, γιου του Κάμπιον, ή ο χαρακτήρας του μπάτλερ Μάγκερσφοντέιν Λαγκ, ενός παροπλισμένου διαρρήκτη που δουλεύει πια για τον Άλμπερτ Κάμπιον. Με τον τρόπο αυτό ελαφρύνει τις κάπως περίπλοκες θρησκευτικές και φιλοσοφικές ενδοσκοπήσεις του εφημέριου Χιούμπερτ Άβριλ.

Η Άλλινγκχαμ περιγράφει μια κοινωνία με παλιές αρχές κι αξίες, ανθρώπους που επιβίωσαν από τον πόλεμο αλλά μοιάζουν κολλημένοι ακόμα στην προπολεμική περίοδο

Μπορεί να διαβαστεί ως κοινοτοπία, αλλά ο βασικός πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Λονδίνο, βυθισμένο στην πηχτή αιθαλομίχλη που δημιουργεί την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα της αφήγησης. Το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί κανείς και για την «πηχτή σαν μπιζελόσουπα» ομίχλη του Νοεμβρίου, η οποία δυσκολεύει τις κινήσεις τόσο των «καλών» –της αστυνομίας– όσο και των «κακών», και δεν επιτρέπει ούτε στους μεν ούτε στους δε να δουν τι βρίσκεται μπροστά στη μύτη τους. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ήρωες θα συνειδητοποιήσουν το αυτονόητο όταν πια είναι πολύ αργά για να δράσουν.  

Οι περιγραφές των ρούχων, των κομμώσεων, των επίπλων, των μικρών αδιέξοδων δρόμων και των υπαίθριων αγορών της πόλης ζωντανεύουν τους ήρωες και τους κάνουν πειστικούς, παρά την παλιομοδίτικη αύρα τους. Η Άλλινγκχαμ περιγράφει μια κοινωνία με παλιές αρχές κι αξίες, ανθρώπους που επιβίωσαν από τον πόλεμο αλλά μοιάζουν κολλημένοι ακόμα στην προπολεμική περίοδο. Οι κακοί αναζητούν μυθικούς θησαυρούς και φαντασιώνονται μπαούλα με χρυσά νομίσματα και πολύτιμους λίθους, ενώ συγκατοικούν όλοι μαζί σ’ ένα βρομερό υπόγειο. Και οι καθωσπρέπει άνθρωποι πουλάνε τα ρούχα τους για να ζήσουν και αυτοκτονούν όταν τους πνίγουν τα χρέη. 

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι συγγραφέας.

Ένας τίγρης στην αιθαλομίχλη
Μια ιστορία με τον Άλμπερτ Κάμπιον
Margery Allingham
Μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης
Άγρα 2013
Σελ. 384, τιμή € 14,00