IN A LONELY PLACE 700

Για το μυθιστόρημα της Dorothy B. Hughes «Σ' έναν έρημο τόπο» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Μίνωας).

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Στη δεκαετία που διανύουμε, παρότι οι γυναίκες συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας είναι ισάριθμες αν όχι περισσότερες από τους άνδρες ομοτέχνους τους, είναι παράλογο το γεγονός ότι αγνοούμε τις παλαιότερες εκπροσώπους του είδους. Με εξαίρεση την επονομαζόμενη "Χρυσή Εποχή της Αστυνομικής Λογοτεχνίας" (Άγκαθα Κρίστι, Ντόροθι Σέγιερς, Νάιο Μαρς και Μάρτζερι Άλλινγχαμ), ο χώρος του αστυνομικού φαντάζει ανδροκρατούμενος μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80. Ήταν έτσι, όμως; Κάθε άλλο. Ήδη από την εποχή των Χάμετ & Τσάντλερ υπήρχαν οι εξαιρετικά επιτυχημένες Elisabeth Sanxay Holding και Charlotte Armstrong, ενώ μπαίνοντας στην περίοδο του noir θα συναντήσουμε πολλές ταλαντούχες και συγχρόνως εμπορικές συγγραφείς: την Ντόροθι Μπ. Χιουζ (Dorothy B. Hughes), τη Vera Caspary, τη Margaret Millar (σύζυγο του Ρος ΜακΝτόναλντ), την Πατρίσια Χάισμιθ, και πολλές άλλες.

Επηρεασμένη από τον Έρικ Άμπλερ, τον Γκρέαμ Γκρην και τον Γουίλιαμ Φόκνερ, η Χιουζ έγραψε δεκατέσσερα αστυνομικά μυθιστορήματα, hardboiled και noir, αρκετά από τα οποία μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο.

Χάρη στην αστυνομική σειρά των εκδόσεων Μίνωας, η οποία ξεκίνησε το 2017 με τέσσερις κλασικούς τίτλους, είχαμε την ευκαιρία να διαβάσουμε για πρώτη φορά σε ελληνική μετάφραση την παλαιότερη εξ αυτών, Ντόροθι Μπ. Χιουζ, και το πιο γνωστό βιβλίο της με τίτλο Σ' έναν έρημο τόπο (1947). Επηρεασμένη από τον Έρικ Άμπλερ, τον Γκρέαμ Γκρην και τον Γουίλιαμ Φόκνερ, η Χιουζ έγραψε δεκατέσσερα αστυνομικά μυθιστορήματα, hardboiled και noir, αρκετά από τα οποία μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο. Εκτός αυτού, υπήρξε κριτικός αστυνομικής λογοτεχνίας για τη New York Herald Tribune και τη Los Angeles Times, και τιμήθηκε με το βραβείο Edgar για το σύνολο του έργου της.  

Στο Σ' έναν έρημο τόπο, ο βετεράνος αεροπόρος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, Ντίξον Στιλ, τριγυρίζει στο Λος Άντζελες χάρη σ' ένα πενιχρό επίδομα και διατείνεται ότι γράφει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Την ίδια περίοδο, στην πόλη δρα ένας κατά συρροή δολοφόνος ο οποίος στραγγαλίζει νεαρές γυναίκες, αφού τις βιάσει. Τη διαλεύκανση των φόνων αναλαμβάνει ο παλιός συστρατιώτης του Ντιξ Στιλ, ντετέκτιβ Μπραμπ Νικολάι, από τον οποίο ο επίδοξος συγγραφέας μαθαίνει λεπτομέρειες και στοιχεία των δολοφονιών — για να τα χρησιμοποιήσει στο βιβλίο του. Ή μήπως όχι; Τη μοναχική ζωή του Ντιξ φωτίζει για λίγο με την παρουσία της η γοητευτική και φιλόδοξη ηθοποιός Λόρελ Γκρέι, η οποία κατοικεί στο ίδιο συγκρότημα πολυτελών διαμερισμάτων. Θα είναι άραγε η Λόρελ το επόμενο θύμα του σήριαλ κίλερ;

dorothy hughes 700

Προειδοποίηση: το βιβλίο δεν είναι το τυπικό whodunit. Από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης αισθάνεται καχυποψία για τον κυκλοθυμικό Ντιξ Στιλ. Η Ντόροθι Μπ. Χιουζ, με την ιδιαίτερα κομψή γραφή και την οξυδερκή ματιά της, εστιάζει στο μισογυνισμό της μεταπολεμικής αμερικανικής κοινωνίας, στις παραμονές του Μακαρθισμού. Το βιβλίο γράφτηκε τη χρονιά της δολοφονίας της Μαύρης Ντάλιας, εποχή της μαζικής επιστροφής των στρατιωτών από την Ευρώπη και τον Ειρηνικό. Εντούτοις, η Αμερική στην οποία επέστρεφαν είχε αλλάξει ριζικά. Στη διάρκεια του πολέμου, οι γυναίκες και οι μαύροι είχαν "επανδρώσει" τα εργοστάσια και τις επιχειρήσεις, και τώρα αρνούνταν να επιστρέψουν στις κουζίνες τους και στα μπαμπακοχώραφα. Οι βετεράνοι-σωτήρες του πολιτισμού από τον Χίτλερ αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν σε αντιηρωικές δουλειές ρουτίνας και αναζήτησαν έναν καινούργιο εχθρό. Με την αντικομουνιστική υστερία που επικρατούσε, η αναζήτηση ενός ταξικού εχθρού ήταν αδιανόητη και ο αμέσως ευκολότερος εχθρός ήταν οι γυναίκες (και οι μαύροι) που απειλούσαν τη λευκή ανδρική κυριαρχία. Ένα κύμα βίας κατά των γυναικών ξέσπασε στις μεγαλουπόλεις, το οποίο αντικατοπτρίζεται στην αστυνομική λογοτεχνία και στον κινηματογράφο. Στα μυθιστορήματα του Χάμετ και του Τσάντλερ, οι αρρενωποί ήρωες αντιμετωπίζουν τη femme fatale με ψυχραιμία, αρνούμενοι να πέσουν στην παγίδα της, αλλά ο Μάικ Χάμερ, ο ήρωας του αντικομουνιστή συγγραφέα Μίκυ Σπιλέιν, κομπάζει πόσο εύκολο τού είναι να σκοτώνει τις «προδότρες γυναίκες».

Οι περιγραφές της Χιουζ πηγαίνουν την αστυνομική μυθοπλασία ένα βήμα παραπέρα από την ηθελημένη εκφραστική λιτότητα του Χάμετ και την καυστική ειρωνεία του Τσάντλερ, ενώ όλοι οι χαρακτήρες της διαθέτουν το ψυχολογικό βάθος θα συναντήσουμε μια δεκαετία αργότερα στον Ρος ΜακΝτόναλντ.

Αυτή την εποχή μελετάει με διεισδυτική ματιά η Χιουζ. Οι δύο ηρωίδες της, η ηθοποιός Λόρελ και η σύζυγος του αστυνομικού, η Σύλβια, δεν είναι femme fatale που προσπαθούν να παρασύρουν τον Ντιξ Στιλ στο «κακό». Είναι έξυπνες και γοητευτικές γυναίκες που παρατηρούν προσεκτικά την περίεργη συμπεριφορά του και τον υποψιάζονται. Οι περιγραφές της Χιουζ πηγαίνουν την αστυνομική μυθοπλασία ένα βήμα παραπέρα από την ηθελημένη εκφραστική λιτότητα του Χάμετ και την καυστική ειρωνεία του Τσάντλερ, ενώ όλοι οι χαρακτήρες της διαθέτουν το ψυχολογικό βάθος θα συναντήσουμε μια δεκαετία αργότερα στον Ρος ΜακΝτόναλντ.

Το βιβλίο μετέφερε στη μεγάλη οθόνη ο Νίκολας Ραίη, το 1950, με πρωταγωνιστές τον Χόμφρεϊ Μπόγκαρτ και τη Γκλόρια Γκρέαμ. Ωστόσο, η ταινία δεν αποδίδει την ουσία του βιβλίου, αφού οι σεναριογράφοι άλλαξαν την οπτική της Χιουζ και παρότι κράτησαν τον οξύθυμο χαρακτήρα του Ντιξ και διατήρησαν τις υποψίες εναντίον του, στο τέλος τον παρέδωσαν αθώο στους θεατές. Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι είναι ένα από τα ωραιότερα κλασικά film noir της μεταπολεμικής περιόδου.

Μια μικρή παρατήρηση: Ένας από τους λόγους που αγνοούμε πολλές συγγραφείς των δεκαετιών του '40 και του '50 σαν τη Ντόροθι Μπ. Χιουζ, είναι επειδή τα μυθιστορήματά τους (όπως και των ανδρών ομοτέχνων τους) κυκλοφορούσαν κυρίως σε χαρτόδετες φτηνές εκδόσεις τσέπης. Το πλεονέκτημα για τους αναγνώστες ήταν η χαμηλή τιμή, και για τους εκδότες το χαμηλό κόστος που τους επέτρεπε να ρισκάρουν σε άγνωστους συγγραφείς και στη θεωρούμενη ελαφριά ψυχαγωγική λογοτεχνία, όπως θεωρείτο τότε η αστυνομική. Χάρη στις εκδόσεις αυτές έγιναν γνωστοί συγγραφείς σαν τον Τζιμ Τόμσον, τον Ντέιβιντ Γκούντις, τον Τσέστερ Χάιμς, τον Τσαρλς Γουίλφορντ, κ.ά. Το μειονέκτημα ήταν ότι δεν γίνονταν επανεκδόσεις των εξαντλημένων τίτλων. Η φτηνή τιμή των αστυνομικών τσέπης έφερε το τέλος των pulp περιοδικών που απευθύνονταν στο ίδιο αναγνωστικό κοινό. Τα βιβλία των γυναικών συγγραφέων της περιόδου ανατυπώθηκαν από τις Φεμινιστικές Εκδόσεις (The Feminist Press), από το 1970 και ένθεν, όπως αντίστοιχα τα βιβλία πολλών μαύρων συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας έγιναν γνωστά από εκδοτικούς οίκους ειδικευμένους στην αφροαμερικανική κουλτούρα. 

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

** Στην κεντρική φωτογραφία, πλάνο από την ταινία In a Lonely Place, του 1950, με σκηνοθέτη τον Nicholas Ray και στους πρωταγωνιστικούς ρόλους τον Humphrey Bogart και την Gloria Grahame. 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ήταν ωραία να στέκεται εκεί το σούρουπο, στο ακρωτήρι, αγναντεύοντας τη θάλασσα, με την ομίχλη να σηκώνεται σαν αραχνοΰφαντο πέπλο για να χαϊδέψει το πρόσωπό του. Θύμιζε κάπως το να πετάς, την αίσθηση ότι σηκωνόσουν ψηλά, πάνω από τη γη που γύριζε αργά, ότι ανήκες στον μανιασμένο αέρα. Καθώς επίσης κι ότι ήσουν παγιδευμένος σε έναν άγνωστο, παράξενο κόσμο από ομίχλη και σύννεφα και άνεμο. Του άρεσε να πετάει νύχτα· του έλειπε από τότε που ο πόλεμος είχε φτάσει στο συντριπτικό φινάλε του, μέσα από μια αργή πορεία προς το τέλος. Δεν ήταν το ίδιο να πετάει με μια μικρή ιδιωτική σακαράκα. Το είχε δοκιμάσει· ήταν σαν να ξανάπιανε πέτρινο σφυρί έπειτα από εργαλεία ακριβείας. Ακόμα δεν είχε βρει τίποτα που να μπορεί να αντικαταστήσει μια ξέφρενη πτήση».


altΣ' έναν έρημο τόπο
Ντόροθι Μπ. Χιούζ
Μτφρ. Βάσια Τζανακάρη
Μίνωας 2017
Σελ. 308, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ DOROTHY B. HUGHES

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ