alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μόδη Γούναρη «Αταξίες» (εκδ. Πανοπτικόν).

Του Κώστα Δρουγαλά

Οι Αταξίες είναι το έκτο βιβλίο του ψυχιάτρου, συγγραφέα, ζωγράφου και μέλους του Κοινωνικού Ιατρείου Θεσσαλονίκης Μόδη Γούναρη. Το κομψό βιβλιαράκι που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πανοπτικόν, περιλαμβάνει έξι διηγήματα, συνδετικός κρίκος των οποίων, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είναι οι «αταξίες» κάποιων ανήλικων ή νεαρών πρωταγωνιστών των διηγημάτων.

Στα διηγήματα της συλλογής, έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έννοιες της «βοήθειας» και της «αλληλεγγύης»: οι ανήλικοι πρωταγωνιστές των ιστοριών φαίνονται να αντιλαμβάνονται διαφορετικά, πιο ουσιαστικά και σε βάθος, το περιεχόμενο των παραπάνω ιδεών, αφού βρίσκονται πολύ μακριά από τις επιβαλλόμενες κοινωνικές πρακτικές του ενήλικου κόσμου.

Στον πρώτη ιστορία, με τίτλο, «Μάρκος», ο γοητευτικός, αρρενωπός πρωταγωνιστής του διηγήματος και ηγετικό στέλεχος της Αριστεράς, o Δημήτρης, μαθαίνει πως ο γιος του είναι ομοφυλόφιλος, συνειδητοποιώντας ότι, παρότι «θυελλώδης υπερασπιστής της ανθρώπινης απελευθέρωσης από όλα τα δεσμά», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας, στην πραγματικότητα είναι ένας δυσκίνητος μικροαστός πατριάρχης, τόσο οικείος στη συντηρητική κοινωνία που με ιδεολογική προσήλωση πασχίζει να αλλάξει. Στον «Χαρταετό», ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής μεταφέρεται στην παιδική ηλικία και στην προσπάθειά του να πετάξει έναν κόκκινο χαρταετό την Καθαρά Δευτέρα· ο αφηγητής δυσφορεί με τις υπέρμετρες προσπάθειες του πατέρα να του εξηγήσει τον τρόπο που ίπταται ο χαρταετός, ουσιαστικά απομακρύνοντας τον πρωταγωνιστή από οποιαδήποτε αίσθηση παιδικής ανεμελιάς. Όταν τελικά ο σπάγγος που συγκρατούσε τον χαρταετό κοπεί –από μία θαρρείς θεϊκή παρέμβαση– ο πρωταγωνιστής θα νιώσει όμορφα παρακολουθώντας τον περήφανο χάρτινο φυγά στον γαλανό ουρανό.

Στη «Δοκιμασία», μία μητέρα με εμφανείς αυτοκτονικές τάσεις ύστερα από την εγκατάλειψη από τον σύζυγό της, ζητάει από το μονάκριβο παιδί της να μάθει πόσο πολύ την αγαπάει: με την επίφαση της μητρικής αγάπης ζητάει από τον γιο της να αυτοκτονήσουν μαζί. Η δοκιμασία καταλήγει διπλή, αφού δοκιμάζεται τόσο η απελπισία της μητέρας όσο και η αγάπη του παιδιού της. Στη «Δασκάλα», η Κατερίνα, μαθήτρια της τετάρτης δημοτικού, χάνει σταδιακά το χαμόγελο και την ξεγνοιασιά της ηλικίας εξαιτίας της δασκάλας της· η τελευταία εμφανίζεται αυταρχική, εμμονική, με υποβόσκουσες εθνικιστικές και ρατσιστικές τάσεις. Η Βάσω, αδερφή της Κατερίνας, θα αλλάξει τα δεδομένα, προβαίνοντας σε μια συμβολική κίνηση, όπου ο εύθραυστος ψυχισμός της μικρής της αδερφής θα σωματοποιηθεί στο πλαστικό κορμί μιας κούκλας.

Στο διήγημα «Στην παραλία», ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής παρακολουθεί μελετώντας (ή μελετά παρακολουθώντας) τον κόσμο που πηγαινοέρχεται στην Παραλία της Θεσσαλονίκης· με αφορμή έναν σκυλοτσακωμό, το ενδιαφέρον του εστιάζεται σε ένα τσιγγανάκι, έναν μικρό κι αόρατο παρία που ζει και κινείται στα ορατά χνάρια της κοινωνίας. Η σκηνή όπου ο ανήλικος απόκληρος παίζει μόνος του τη νύχτα στην έρημη παιδική χαρά, είναι από τις κορυφαίες σκηνές του βιβλίου. Στην ιστορία που κλείνει τη συλλογή, τη «Φτώχεια», η Μάγδα και η Όλγα είναι συμμαθήτριες και πολύ καλές φίλες. Η Μάγδα προέρχεται από μεσοαστική οικογένεια, η Όλγα όμως προέρχεται «από τα κάτω»: μένει σε ένα μικροσκοπικό σπίτι με τον παράλυτο πατέρα της και την κακοπληρωμένη μητέρα της. Η Μάγδα, γράφοντας τη λέξη «φτώχεια», αρχίζει και νιώθει την έννοια της λέξης· στο τέλος, δεν θα διστάσει να τα βάλει με θεούς κι ανθρώπους για να υποστηρίξει την άπορη φίλη της.

Στα διηγήματα της συλλογής, έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έννοιες της «βοήθειας» και της «αλληλεγγύης»: οι ανήλικοι πρωταγωνιστές των ιστοριών φαίνονται να αντιλαμβάνονται διαφορετικά, πιο ουσιαστικά και σε βάθος, το περιεχόμενο των παραπάνω ιδεών, αφού βρίσκονται πολύ μακριά από τις επιβαλλόμενες κοινωνικές πρακτικές του ενήλικου κόσμου. Οι «αταξίες» λοιπόν του τίτλου είναι απαραίτητες για να επανέλθει η χαμένη ισορροπία, φυσική ή μη, στους κόσμους των διηγημάτων.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

→ Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία © Louise O'Gorman: Head first.


altΑταξίες
Μόδης Γούναρης
Πανοπτικόν 2018
Σελ. 72, τιμή εκδότη €7,42

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΟΔΗ ΓΟΥΝΑΡΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ