galatia nikos kazantzakis

Για το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ανέγγιχτη» (εκδ. Κέδρος). Κεντρική εικόνα: Ο Νίκος Καζαντζάκης με την πρώτη του γυναίκα, Γαλάτεια, στην Αθήνα, 1915 © Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Τα βιβλία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου συχνά αποδεικνύουν την αγάπη του για την ελληνική λογοτεχνία, την επιθυμία του να επικοινωνήσει και να συνδιαλεχθεί με τους συγγραφείς του παρελθόντος. Αυτή η εσωτερική του ανάγκη εκφράζεται άλλοτε μέσω της μυθοπλασίας, με ουσιαστικότερο παράδειγμα την Απίστευτη ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας, μια διασκευή του κλασικότερου έργου του Εμμανουήλ Ροΐδη, άλλοτε μέσα από τα δοκίμια και τα υπόλοιπα μη μυθοπλαστικά κείμενά του, όπως αυτά που συγκεντρώνει η συλλογή Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Το πρόσφατο μυθιστόρημά του Ανέγγιχτη (εκδ. Κέδρος) δεν αποτελεί εξαίρεση. Αυτή τη φορά, κεντρικό θέμα είναι η ερωτική ζωή του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη και η σχέση του με την πρώτη του σύζυγο, τη Γαλάτεια, η οποία υπήρξε πολέμιός του – μία από τους πολλούς. Λίγο καιρό πριν από τον θάνατο του Καζαντζάκη, η Γαλάτεια δημοσίευσε το βιογραφικό βιβλίο Άνθρωποι και υπεράνθρωποι (εκδ. Καστανιώτη) μια απόπειρα αποκαθήλωσης του καζαντζακικού θρύλου.

Ο Ραπτόπουλος ενδιαφέρεται για τις εμμονές της Γαλάτειας Καζαντζάκη και εστιάζει στους ισχυρισμούς της πως ο πρώην σύζυγός της ήταν ερωτικά ανίκανος. Μετονομάζει το ζεύγος Καζαντζάκη σε Αλέξανδρο και Μελίνα Καστρινάκη, και βυθίζεται στη ζωή και στο έργο του κρητικού πεζογράφου, προσπαθώντας να αναδείξει τα στοιχεία που σχετίζονται με την ερωτική του ζωή, με την αποχή του από τις απολαύσεις, με την αναζήτηση του θείου, με τον αγώνα του να πετύχει τη θέωση. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, αυτή η στάση, αυτή η αγωνία του Καζαντζάκη-Καστρινάκη διαμόρφωσε τη λογοτεχνική ματιά του. Ο Καστρινάκης γράφει για τον Ιησού, που μάχεται να καταπνίξει τα συναισθήματά του για τη Μαρία Μαγδαληνή στον Τελευταίο πειρασμό (εφόσον οι πραγματικοί τίτλοι των βιβλίων δεν αναφέρονται και υιοθετούνται επινοημένες εκδοχές τους, το μυθιστόρημα λέγεται Θεάνθρωπος), γράφει για τον ευνουχισμό του Νουρή μπέη στον Καπετάν Μιχάλη (Ο Δράκος) και ούτω καθεξής.

Ο Ραπτόπουλος ενδιαφέρεται για τις εμμονές της Γαλάτειας Καζαντζάκη και εστιάζει στους ισχυρισμούς της πως ο πρώην σύζυγός της ήταν ερωτικά ανίκανος.

Η Ανέγγιχτη –η υποτιθέμενη δεύτερη βιογραφία του Καστρινάκη από την πένα της πρώην συζύγου του, που προσπαθεί να επανορθώσει για τις παλαιότερες συκοφαντίες της– δεν είναι τόσο ένα ιστορικό μυθιστόρημα όσο μια σύντομη σπουδή πάνω στο καζαντζακικό έργο. Πρόκειται για μια αναζήτηση των θεματικών που ενδιαφέρουν τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο, ένα οδοιπορικό στους κύκλους της «κολάσεως της λαγνείας», όπως αναφέρει και ο ίδιος σε συνεντεύξεις του. Ο ερωτισμός, ή ορθότερα, η ερωτική ικανοποίηση, είναι ένα στοιχείο που προβληματίζει τον Ραπτόπουλο σε πολλά γραπτά του, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τη Λούλα, όπου η πρωταγωνίστρια αδυνατεί να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος εφόσον αδυνατεί να φτάσει σε κορύφωση, και τον Εργένη, όπου ο συγγραφέας ενσωματώνει στη γραφή του συνειδητά κάποια παλπ στοιχεία, πειραματιζόμενος, προκειμένου να περιγράψει τις σύγχρονες σχέσεις που καταρρέουν εύκολα.

anegixtiΓια τις ανάγκες του βιβλίου ο Ραπτόπουλος χρησιμοποιεί αποσπάσματα από κείμενα του Καζαντζάκη, τα οποία αλλάζει, τα μεταγράφει από την ιδιότυπη καζαντζακική γλώσσα, στήνοντας ένα γλωσσικό παιχνίδι και ανοίγοντας διάλογο με το έργο του μεγάλου Έλληνα δημιουργού. Πέραν αυτού, στην Ανέγγιχτη εντοπίζονται πολλά γνώριμα χαρακτηριστικά της λογοτεχνικής έκφρασης του Ραπτόπουλου: λόγος που ρέει αβίαστα, γραφή με αμεσότητα, καθόλου στριφνή, κωμικές λεπτομέρειες, πληγωμένοι, ευαίσθητοι χαρακτήρες.

Ο Καζαντζάκης, εν προκειμένω Καστρινάκης, είναι μια γοητευτική φιγούρα, ένας μυθιστοριογράφος με μυθιστορηματική ζωή, ένας άνθρωπος που φλέρταρε με διαφορετικές κοσμοθεωρίες, ιδεολογίες και θρησκείες. Ταλαντευόταν από το ένα άκρο στο άλλο, από τον ερωτικό ασκητισμό στον παθιασμένο έρωτα. Το πρόσωπο αυτό ζωντανεύει χάρη στη Μελίνα Καστρινάκη, μια πικραμένη γυναίκα, που μας παραδίδει αυτή τη μελέτη για να εξιλεωθεί, για να αναμετρηθεί με ειλικρίνεια με τους εσωτερικούς της δαίμονες.

Η Ανέγγιχτη είναι, κατά μία έννοια, μια μεγάλη ερωτική επιστολή της Μελίνας Καστρινάκη στον Αλέξανδρο Καστρινάκη, και ευρύτερα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου προς τη λογοτεχνία του Νίκου Καζαντζάκη.


 Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι φοιτητής Φαρμακευτικής και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Ονειρεύομαι πίνακες» (εκδ. Στίξις).

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ