galatia nikos kazantzakis

Για το μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ανέγγιχτη» (εκδ. Κέδρος). Κεντρική εικόνα: Ο Νίκος Καζαντζάκης με την πρώτη του γυναίκα, Γαλάτεια, στην Αθήνα, 1915 © Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Τα βιβλία του Βαγγέλη Ραπτόπουλου συχνά αποδεικνύουν την αγάπη του για την ελληνική λογοτεχνία, την επιθυμία του να επικοινωνήσει και να συνδιαλεχθεί με τους συγγραφείς του παρελθόντος. Αυτή η εσωτερική του ανάγκη εκφράζεται άλλοτε μέσω της μυθοπλασίας, με ουσιαστικότερο παράδειγμα την Απίστευτη ιστορία της Πάπισσας Ιωάννας, μια διασκευή του κλασικότερου έργου του Εμμανουήλ Ροΐδη, άλλοτε μέσα από τα δοκίμια και τα υπόλοιπα μη μυθοπλαστικά κείμενά του, όπως αυτά που συγκεντρώνει η συλλογή Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Το πρόσφατο μυθιστόρημά του Ανέγγιχτη (εκδ. Κέδρος) δεν αποτελεί εξαίρεση. Αυτή τη φορά, κεντρικό θέμα είναι η ερωτική ζωή του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη και η σχέση του με την πρώτη του σύζυγο, τη Γαλάτεια, η οποία υπήρξε πολέμιός του – μία από τους πολλούς. Λίγο καιρό πριν από τον θάνατο του Καζαντζάκη, η Γαλάτεια δημοσίευσε το βιογραφικό βιβλίο Άνθρωποι και υπεράνθρωποι (εκδ. Καστανιώτη) μια απόπειρα αποκαθήλωσης του καζαντζακικού θρύλου.

Ο Ραπτόπουλος ενδιαφέρεται για τις εμμονές της Γαλάτειας Καζαντζάκη και εστιάζει στους ισχυρισμούς της πως ο πρώην σύζυγός της ήταν ερωτικά ανίκανος. Μετονομάζει το ζεύγος Καζαντζάκη σε Αλέξανδρο και Μελίνα Καστρινάκη, και βυθίζεται στη ζωή και στο έργο του κρητικού πεζογράφου, προσπαθώντας να αναδείξει τα στοιχεία που σχετίζονται με την ερωτική του ζωή, με την αποχή του από τις απολαύσεις, με την αναζήτηση του θείου, με τον αγώνα του να πετύχει τη θέωση. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, αυτή η στάση, αυτή η αγωνία του Καζαντζάκη-Καστρινάκη διαμόρφωσε τη λογοτεχνική ματιά του. Ο Καστρινάκης γράφει για τον Ιησού, που μάχεται να καταπνίξει τα συναισθήματά του για τη Μαρία Μαγδαληνή στον Τελευταίο πειρασμό (εφόσον οι πραγματικοί τίτλοι των βιβλίων δεν αναφέρονται και υιοθετούνται επινοημένες εκδοχές τους, το μυθιστόρημα λέγεται Θεάνθρωπος), γράφει για τον ευνουχισμό του Νουρή μπέη στον Καπετάν Μιχάλη (Ο Δράκος) και ούτω καθεξής.

Ο Ραπτόπουλος ενδιαφέρεται για τις εμμονές της Γαλάτειας Καζαντζάκη και εστιάζει στους ισχυρισμούς της πως ο πρώην σύζυγός της ήταν ερωτικά ανίκανος.

Η Ανέγγιχτη –η υποτιθέμενη δεύτερη βιογραφία του Καστρινάκη από την πένα της πρώην συζύγου του, που προσπαθεί να επανορθώσει για τις παλαιότερες συκοφαντίες της– δεν είναι τόσο ένα ιστορικό μυθιστόρημα όσο μια σύντομη σπουδή πάνω στο καζαντζακικό έργο. Πρόκειται για μια αναζήτηση των θεματικών που ενδιαφέρουν τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο, ένα οδοιπορικό στους κύκλους της «κολάσεως της λαγνείας», όπως αναφέρει και ο ίδιος σε συνεντεύξεις του. Ο ερωτισμός, ή ορθότερα, η ερωτική ικανοποίηση, είναι ένα στοιχείο που προβληματίζει τον Ραπτόπουλο σε πολλά γραπτά του, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τη Λούλα, όπου η πρωταγωνίστρια αδυνατεί να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος εφόσον αδυνατεί να φτάσει σε κορύφωση, και τον Εργένη, όπου ο συγγραφέας ενσωματώνει στη γραφή του συνειδητά κάποια παλπ στοιχεία, πειραματιζόμενος, προκειμένου να περιγράψει τις σύγχρονες σχέσεις που καταρρέουν εύκολα.

anegixtiΓια τις ανάγκες του βιβλίου ο Ραπτόπουλος χρησιμοποιεί αποσπάσματα από κείμενα του Καζαντζάκη, τα οποία αλλάζει, τα μεταγράφει από την ιδιότυπη καζαντζακική γλώσσα, στήνοντας ένα γλωσσικό παιχνίδι και ανοίγοντας διάλογο με το έργο του μεγάλου Έλληνα δημιουργού. Πέραν αυτού, στην Ανέγγιχτη εντοπίζονται πολλά γνώριμα χαρακτηριστικά της λογοτεχνικής έκφρασης του Ραπτόπουλου: λόγος που ρέει αβίαστα, γραφή με αμεσότητα, καθόλου στριφνή, κωμικές λεπτομέρειες, πληγωμένοι, ευαίσθητοι χαρακτήρες.

Ο Καζαντζάκης, εν προκειμένω Καστρινάκης, είναι μια γοητευτική φιγούρα, ένας μυθιστοριογράφος με μυθιστορηματική ζωή, ένας άνθρωπος που φλέρταρε με διαφορετικές κοσμοθεωρίες, ιδεολογίες και θρησκείες. Ταλαντευόταν από το ένα άκρο στο άλλο, από τον ερωτικό ασκητισμό στον παθιασμένο έρωτα. Το πρόσωπο αυτό ζωντανεύει χάρη στη Μελίνα Καστρινάκη, μια πικραμένη γυναίκα, που μας παραδίδει αυτή τη μελέτη για να εξιλεωθεί, για να αναμετρηθεί με ειλικρίνεια με τους εσωτερικούς της δαίμονες.

Η Ανέγγιχτη είναι, κατά μία έννοια, μια μεγάλη ερωτική επιστολή της Μελίνας Καστρινάκη στον Αλέξανδρο Καστρινάκη, και ευρύτερα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου προς τη λογοτεχνία του Νίκου Καζαντζάκη.


 Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι φοιτητής Φαρμακευτικής και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Ονειρεύομαι πίνακες» (εκδ. Στίξις).

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Απόστολου Στραγαλινού «Το πρωί που θα φύγουμε» (εκδ. Κριτική). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Ο άνθρωπος γεννιέται με μια έμφυτη αισιοδοξία ότι τα πράγματα στη ζωή του θα πάνε καλά. Ακόμα κι ...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ