baladeur

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Έλενας Αρτζανίδου «Θα έδινα τα πάντα» με εικονογράφηση της Έφης Λαδά (εκδ. Ψυχογιός, 2022).

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Το πρόσφατο βιβλίο με τον τίτλο Θα έδινα τα πάντα της Έλενας Αρτζανίδου, μιας δόκιμης συγγραφέως για παιδιά και εφήβους, θα έλεγα ότι εντάσσεται ιδεολογικά στο κεντρικό σύμπαν του προσωκρατικού φιλοσόφου Αναξίμανδρου (610-547 π.χ.), ο οποίος αναφέρεται στην έννοια του «πάντα» υπό την έποψη ότι αυτά περιβάλλονται και συγκρατούνται από το άπειρο. Τα μικρά κείμενα του βιβλίου υπονοούν εκείνα τα ανθρώπινα που μπορούν να κάνουν ευτυχισμένο ένα παιδί και τον κόσμο του. Άλλωστε η λέξη «πάντα» που επαναλαμβάνεται σε κάθε κείμενο, ενέχει μια χρονική υπόσχεση και μαζί την προσμονή μιας ουτοπίας, αρνητικής ή θετικής.

Οι ανώνυμοι ήρωες του βιβλίου, προερχόμενοι από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα, που μπορεί να είναι ο καθείς και η καθεμιά, ιστορημένοι με τον χρωστήρα της Έφης Λαδά με συμβολικά, ρεαλιστικά ή υπερρεαλιστικά σημαινόμενα, κοιτάζοντας τον αναγνώστη και την αναγνώστρια ή ενδοσκοπώντας ή «συνομιλώντας» με άλλα πρόσωπα, στοιχίζονται με τις υποσχέσεις αγάπης που δίνoυν, οι οποίες κρύβουν μέσα τους τον «κόσμο τον μικρό, τον μέγα».

Η Αρτζανίδου αποτυπώνει πολυθεαματικά, και εν πολλοίς με ποιητικό τρόπο, τη θετική πλευρά της ουτοπίας, εκείνης που εγκλείει σπαράγματα του παρόντος ή, οραματικά, του μέλλοντος απολύτως πραγματοποιήσιμα.

Η Αρτζανίδου, με αφορμή όπως προλογικά υπογραμμίζει, το ντοκιμαντέρ Ο δρόμος προς το σχολείο (μια νορβηγοπούλα με προβλήματα όρασης, λέει πως θα έδινε τα πάντα για να δει τα χρώματα), αποτυπώνει πολυθεματικά, και συχνά με ποιητικό τρόπο, τη θετική πλευρά της ουτοπίας, εκείνης που εγκλείει σπαράγματα του παρόντος ή, οραματικά, του μέλλοντος απολύτως πραγματοποιήσιμα. Αυτό το μαγικό «πάντα» ταυτίζεται αρχικά με το φως που δημιουργεί εξαγνιστικούς κόσμους, όταν αγγίζει τα υλικά πράγματα. Σχετίζεται με τη γη, τον ουρανό, τον ήλιο με τα χρώματα και τη δυναμική του, που, παραπέμποντας στην «ηλιακή μεταφυσική» του Ελύτη, επηρεάζουν την ηθική σφαίρα των ανθρώπων.

tha edina ta panta artzanidouΈτσι, το σχολείο και η ιδανική του ατμόσφαιρα, αποκτούν άλλη όψη, ακριβώς όπως θα την ήθελαν τα παιδιά. Όλα τα μικροκείμενα έχουν μια δυναμική που γεννούν κι άλλες εικόνες που συνδέονται με τη διαβίωση, με τα βιβλία, την ανάγνωσή τους και τις εικόνες που αυτά προσφέρουν για ονειρικές αποδράσεις, με τη φύση και τις ιδανικές εικόνες της θάλασσας και των αγρών της. Επίσης επισημαίνουν την αναγκαιότητα της ειρήνης και απεύχονται την αποτροπή των πολέμων, χρωματίζουν τις ανέμελες στιγμές της καθημερινότητας στην οικογένεια, ανακαλούν την παράδοση με φορέα τη γιαγιά, την παρέα με τους φίλους και τα όνειρά που εκμυστηρεύονται μεταξύ τους καθώς και τις ήρεμες δίχως φόβο στιγμές.

Εν κατακλείδι, η έννοια αυτού του «πάντα» συνταιριάζεται με τον συνδετικό κρίκο όλων και που είναι -τι άλλο;- η αυγή των πραγμάτων που σηματοδοτεί η έννοια της αγάπης! «Ό,τι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα», λέει ο Ελύτης.

Κι η επωδός του βιβλίου:

«Θα έδινα τα πάντα για αυτή τη φράση που είναι ο θησαυρός μου. Και δε θα το πιστέψετε, κάθε φορά που τη χρησιμοποιώ, ανθίζουν τα λουλούδια και ας μην είναι η εποχή τους. Μυρίζει η γειτονιά βασιλικό και το στόμα μου έχει τη γεύση του μελιού. “Σ’ αγαπώ” επαναλαμβάνω και ο κόσμος ομορφαίνει Θα έδινα τα πάντα και για πάντα».

Πρόκειται για ένα απολαυστικό κατά τη σύντομη ανάγνωσή του βιβλίο, που προωθεί αβίαστα τη φιλαναγνωσία και ιδίως τη δημιουργική γραφή, περιοχές πολύ γνωστές στη συγγραφέα, αφού η ίδια έχει ασχοληθεί εκτενώς με αυτές.

* Ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος είναι αν. καθηγητής του παν/μίου Αιγαίου και κριτικός λογοτεχνίας για νέους.


politeia link more

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Ελύτης, Οδ. Ήλιος ο Πρώτος, Αθήνα, Ίκαρος, 1996 (9), σ. 14.
Ελύτης, Οδ. Ανοιχτά Χαρτιά, Αθήνα, ΄Ικαρος, 2004,
Kirk, G.S.-Raven, J.E.- Schofield, M. Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι, μτφρ. Δ. Κούρτοβικ, Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σσ. 110-151.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

Για το βιβλίο του Μάκη Τσίτα «Έρχεται ο γίγαντας» (εικόνες: Νικόλας Χατζησταμούλος, εκδ. Μεταίχμιο), μια ιστορία για τις ψεύτικες ειδήσεις που τρομοκρατούν τον πληθυσμό. 

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Μάκης Τσίτας σίγουρα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στη...

«Η χώρα των τεράτων» του Μωρίς Σέντακ – Εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού

«Η χώρα των τεράτων» του Μωρίς Σέντακ – Εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού

Για το εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού «H χώρα των τεράτων» του Maurice Sendak (μτφρ. Γιάννης Παλαβός) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος. 

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Σε μια καλαίσθητη έκδοση μαζί με δυο αφίσες, σε μια χρηστική πάνινη τσάντα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ