Η μανία με την Αλίκη

Δεν μπορεί να είναι μόνο το φοβερό χιούμορ, το απίστευτο παιχνίδι με τις λέξεις, η ευφάνταστη και απρόβλεπτη πλοκή, η ιδιόμορφη αντίληψη της πραγματικότητας από την ηρωίδα, ο υποδόριος φόβος, που αυξάνει την απόλαυση της ανάγνωσης, η αποκάλυψη στο τέλος του βιβλίου ότι έχουμε να κάνουμε με όνειρο. Ούτε είναι μόνο η προσωπικότητα της τολμηρής και περίεργης Aλίκης, που δεν φοβάται να κάνει ερωτήσεις. Είναι όλα αυτά και κάτι πέρα από αυτά. Είναι ένα κείμενο που τα έχει όλα: φαντασία, έξαψη, γέλιο, φόβο, θάρρος. Είναι το καλειδοσκόπιο σκέψεων και συναισθημάτων που σε κατακλύζει όταν το διαβάζεις για πρώτη φορά και το ξαναδιαβάζεις, είτε είσαι παιδί είτε είσαι ενήλικας.

Όπως όλα τα μεγάλα κείμενα –οι αρχαίοι τραγικοί, ο Σαίξπηρ, οι Γάλλοι κλασικοί– διαβάζονται ξανά και ξανά, ενώ παραστάσεις ανεβαίνουν που βασίζονται σε αυτά, έτσι και η προσέγγιση των εικονογράφων στην ιστορία της πιο διάσημης Αλίκης του κόσμου είναι συνεχής και διαφορετική: από τον Τζον Τένιελ και την αγγελόμορφη Αλίκη του με τις ξανθές μπούκλες, στην πρώτη εικονογράφηση του βιβλίου το 1865, μέχρι το μελαγχολικό κοριτσάκι με τα ίσια καστανά μαλλιά και το κόκκινο κολάν, στην εικονογράφηση της Λίσμπεθ Τσβέργκερ το 1999. (Ίσως θα έπρεπε να κυκλοφορήσει και στην Ελλάδα αυτή η καθαρή, λιτή και μοντέρνα εικονογράφηση του παραμυθιού από την Τσβέργκερ). Οι ζωγραφιές των εικονογράφων εστιάζουν σε διαφορετικά κομμάτια της ιστορίας, γιατί ο καθένας βλέπει σε αυτό το παραμύθι τη δική του χώρα των θαυμάτων.

Δεκάδες μεταφράσεις και εικονογραφήσεις του βιβλίου κυκλοφορούν και στην ελληνική αγορά. Μάλιστα, στον κατάλογο πολλών εκδοτών κυκλοφορούν δύο και τρεις μεταφράσεις της Αλίκης με διαφορετικές εικονογραφήσεις. Πρόσφατο παράδειγμα, το βιβλίο που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πατάκη με την εικονογράφηση του Αυστραλού Ρόμπερτ Ίνγκπεν, τη στιγμή που ο ίδιος εκδότης είχε κυκλοφορήσει το 1998 και τα δύο βιβλία του Κάρρολ για την Αλίκη («Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» και «Μέσα απ’ τον καθρέφτη»), σε εικονογράφηση της Brigitte Smith. Πρωταθλητής των εκδόσεων της Αλίκης αναδεικνύονται οι εκδόσεις Παπαδόπουλος, με τρία βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά διαφορετικών ηλικιών.

Τα βιβλία για την Αλίκη που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα εικονογραφικών προσεγγίσεων και μεταφραστικών επιλογών, και δείχνουν το μόνιμο ενδιαφέρον των δημιουργών γι’ αυτό το βιβλίο.

Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων
Απόδοση Μελίνα Καρακώστα
Εικόν. Αν Ερμπό
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 2007
ΣΕΛ. 124, ΤΙΜΗ €24,00

Βιβλίο με εικονογράφηση που απευθύνεται στο ευρύ κοινό, τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Ολοσέλιδες ζωγραφικές, θεματικές ενότητες που παραπέμπουν στο ύφος γνωστών ζωγράφων, φιγούρες εν κινήσει που γλιστράνε από σελίδα σε σελίδα, μείξη διαφορετικών εικονογραφικών στυλ. Όλα αυτά συντελούν ώστε οι εικόνες του βιβλίου αυτού να στέκονται επάξια δίπλα στο μαγικό ταξίδι της φαντασίας του συγγραφέα.

Οι περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων

Για να ξεφυλλίσεις ένα ποπ-απ βιβλίο με τρισδιάστατες εικόνες, ίσως είναι καλύτερα να ξέρεις την ιστορία. Έτσι, παρακολουθείς τα παιχνίδια του καλλιτέχνη απερίσπαστος: τα ιπτάμενα τραπουλόχαρτα, τα πιατάκια και τα φλιτζανάκια του τσαγιού, την Αλίκη που μεγαλώνει απότομα και σφηνώνεται στο σπιτάκι. Όμως, ακόμα κι αν δεν ξέρεις τι συμβαίνει στο παραμύθι, οι τρισδιάστατες εικόνες σού διηγούνται τη δική τους ιστορία. Οι εικόνες του Ρόμπερτ Σαμπούντα είναι κλασικότροπες και θυμίζουν τις ζωγραφιές του Τζον Τένιελ.

Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων

Ένα βιβλίο με «πυκνή» εικονογράφηση και παλέτα χρωμάτων έντονη, φανταχτερή. Οι ζωγραφιές είναι ρεαλιστικές και αμυδρά τρομακτικές, τόσο ώστε να εξάπτεται η φαντασία μας. Τα πουλιά, για παράδειγμα, και ιδιαίτερα ο Γρύπας, είναι ζωντανά και σχεδόν απτά. Ιδιαίτερα γοητευτικά στοιχεία στη ζωγραφική απόδοση είναι οι διαδοχικές εικόνες του γάτου του Τσεσάιρ που σβήνει και χάνεται σιγά-σιγά, η μικρή ηρωίδα που μεγαλώνει και μικραίνει, ο διάδρομος με τις πολλές πόρτες, το τραπέζι με την παρέα που μαζεύεται για το απογευματινό τσάι.

Aργυρώ Πιπίνη