salmanrushdie250

Της Εύας Στάμου

Το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου μια τεράστια ανθρώπινη αλυσίδα που προκαλούσε την έκπληξη των περαστικών, πεζών και τροχοφόρων, περικύκλωσε την εκκλησία στην κεντρική πλατεία του Χάρβαρντ, όπου παρουσιάστηκε το πρόσφατο βιβλίο του Σαλμάν Ρασντί με τίτλο Joseph Anton: Α Memoir*.

Η παρουσίαση του Ρασντί στο Χάρβαρντ ήταν από τα πλέον διαφημισμένα γεγονότα της φθινοπωρινής σεζόν. Τα εισιτήρια για την εκδήλωση κόστιζαν τριανταπέντε δολάρια ενώ η συνηθισμένη τιμή για παρόμοιες εκδηλώσεις δεν ξεπερνά τα πέντε. Θέμα της πρωτότυπης αυτοβιογραφίας του Ρασντί είναι οι περιπέτειες του συγγραφέα τα δώδεκα χρόνια που διήρκεσε η καταδίωξή του από το Ισλαμικό καθεστώς της Τεχεράνης, που το 1989 τον καταδίκασε σε θάνατο για το βιβλίο του Σατανικοί Στίχοι.

Το κοινό - ένα κράμα φοιτητών, πανεπιστημιακών και βιβλιόφιλων που κατέφτασαν από όλα τα σημεία της Βοστόνης - υποδέχεται τον Ρασντί με ενθουσιασμό. Η συζήτηση με την Κινέζα συγγραφέα Gish Jen αρχίζει με αναφορές στην φήμη του ως ‘γυναικά’, ίσως για να σπάσει ο πάγος. Ο Ρασντί μοιάζει να ντρέπεται, αυτοσαρκάζεται και κάνει χιούμορ με το κοινό που ανταποκρίνεται θετικά.

Πολύ γρήγορα η συζήτηση περνάει στις περιπέτειες του, κατά τη διάρκεια του δωδεκάχρονου αποκλεισμού του. Τα περιστατικά που περιγράφει είναι από ενδιαφέροντα έως γαργαλιστικά. Αναφέρεται στην Σκότλαντ Γιάρντ, τις συζητήσεις του με άντρες των μυστικών υπηρεσιών της Βρετανίας, της Γαλλίας, και της Αμερικής, σε αστεία περιστατικά που συνέβησαν ανάμεσα στον ίδιο και τους αστυνομικούς που τον συνόδευαν σε κάθε του βήμα, στα ακραία μέτρα που αναγκαζόταν να λαμβάνει καθημερινά προκειμένου να προστατεύσει εκτός από τον εαυτό του, τον γιο, την οικογένεια, τους φίλους, και τους στενούς συνεργάτες του.

“Επέλεξα την τεχνική του τρίτου προσώπου”, λέει ο Ρασντί, “διότι αισθανόμουν ότι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση είναι ιδιαίτερα ναρκισιστική για ένα αυτοβιογραφικό κείμενο. Αν το κείμενο ήταν μυθοπλασία δεν θα είχα πρόβλημα να χρησιμοποιήσω το πρώτο πρόσωπο.” Και συνεχίζει: “Η νουβέλα μου αφορά συνηθισμένους ανθρώπους που βρέθηκαν σε ασυνήθιστες καταστάσεις. Τα ΜΜΕ ωραιοποίησαν το συμβάν μόνο και μόνο επειδή βρισκόμουν υπό την προστασία της μυστικής αστυνομίας αντί να τονίζουν την πρωτόγονη, μεσαιωνική, παράλογη επίθεση που δέχτηκα. Η ιστορία μου ήταν μια περιθωριακή ιστορία μέχρι που έγινε η ιστορία του μέσου ανθρώπου λόγω της επίθεσης στους Δίδυμους Πύργους. Μια ιστορία που απ’ έξω φαίνεται ενδιαφέρουσα, μα από μέσα είναι τρομαχτική και απόλυτα περιοριστική”.

rushdie-memoirΜε εξαίρεση μια σύντομη αναφορά στα υπέροχα φοιτητικά του χρόνια στο πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και στη φιλία του με τον Ε.Μ. Φόρστερ, η κουβέντα επικεντρώνεται στα γεγονότα από την περίοδο της φατά. Δεν γίνονται ιδιαίτερες αναφορές στη διαδικασία της συγγραφής και είναι πλέον φανερό ότι το κοινό αντιμετωπίζει τον Ρασντί περισσότερο σαν διασημότητα και λιγότερο ως τεχνίτη της γραφής.

Διαβάζοντας το βιβλίο θαυμάζω την αριστοτεχνική γλώσσα για την οποία είναι γνωστός ο Ρασντί, όμως οι τόσες λεπτομέρειες για τα προσωπικά του, τους φίλους, τους συνεργάτες από τον εκδοτικό χώρο, τις γυναίκες της ζωής του με κουράζουν. Έχω την εντύπωση ότι τα περιστατικά που αφηγείται αφορούν έναν στενό κύκλο ανθρώπων που ζουν στο κεντρικό Λονδίνο, κι ότι σε κάποιες περιπτώσεις κινούνται στο επίπεδο του κουτσομπολιού.

Οι παράγραφοι που αναφέρονται στην εφηβεία και τα δύσκολα μαθητικά χρόνια του συγγραφέα, τα σχόλιά του για τον ρατσισμό και την αίσθηση αποξένωσης που είναι επόμενο να βιώνει κάθε μετανάστης που έρχεται από τον τρίτο κόσμο στην Ευρώπη (ο Ρασντί έφτασε στη Βρετανία από τις Ινδίες σε ηλικία 14 ετών) είναι αυτά που αποζημιώνουν τον λάτρη της σύγχρονης πεζογραφίας.

Τα κεφάλαια, δηλαδή, όπου αντί για τις μακροσκελείς περιγραφές, επικρατεί η ενδοσκόπηση, έχουν μεγαλύτερη αξία για τον συστηματικό αναγνώστη της λογοτεχνίας που δεν αναζητά απλά “μια περιπέτεια για συνηθισμένους ανθρώπους σε ασυνήθιστες καταστάσεις”, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Ρασντί, αλλά που ενδιαφέρεται πραγματικά για το πώς διαμορφώθηκε η ταυτότητα του συγγραφέα μέσα στα χρόνια.

* Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Έλλης Συλογίδου. (ΣτΕ)

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τέλεια Ομορφιά

Τέλεια Ομορφιά

Της Εύας Στάμου

Η Τέλεια Ομορφιά είναι η πρόσφατη ταινία του Πάολο Σορεντίνο που εντυπωσίασε στο Φεστιβάλ των Καννών και έκανε εισπρακτικά ρεκόρ στη Γερμανία...

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Η Αφροδίτη με τη γούνα

Της Εύας Στάμου

Η πρόσφατη ταινία του Ρομάν Πολάνσκι, La Vénus à la Fourrure, που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών, είναι βασισμένη στη μεγάλη θεατρική επιτυχία του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιν...

Η ζωή της Αντέλ

Η ζωή της Αντέλ

Της Εύας Στάμου

Η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο και καθοριστικό τμήμα της προσωπικής μας ταυτότητας. Οι περισσότεροι αρχίζουμε να διερευνούμε τις ερωτικές προτιμήσεις και φαντασιώσεις μας κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ