franny-zooery

Της Ιωάννας Καρατζαφέρη

Πενήντα χρόνια, πέντε δεκαετίες, μισός αιώνας, όπως και να ορίσει κανείς το χρόνο που πέρασε, το ερώτημα είναι πώς τον διασχίσαμε, τι κρατήσαμε από αυτόν και τι δώσαμε. Τι εξοικονομήσαμε και τι σπαταλήσαμε. 

Τόσα είναι τα χρόνια από τότε που διάβασα, το 1962, για πρώτη φορά το βιβλίο «Φράνι & Ζούι» του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ. Αν θυμάμαι την ημερομηνία, είναι γιατί τον ίδιο χρόνο είχε κυκλοφορήσεις το πρώτο μου μυθιστόρημα, Επιπλωμένα Δωμάτια – δεν υπάρχει βέβαια συγκριτική διάθεση.

Όταν διάβασα, για πρώτη φορά, μόνο τον τίτλο, δεν ήμουν βέβαιη σε ποιο φύλο ανήκε το καθένα. Διάβασα το Ζούι ως Ζωή, επομένως το εξέλαβα ως γυναικείο. Πολλά από τα ξένα ονόματα, τότε, μου ήταν άγνωστα. Γνωστά ήταν του κινηματογράφου, λιγότερο του θεάτρου, που διαβάζαμε στον τύπο ή στις αφίσες και ταυτίζαμε με τους ήρωες του κινηματογράφου: Τζον, Ρόμπερτ, Βίκτωρ, Τάιρον, Μπέτι, Μωρίν, Σούζαν, τέτοια.

Στην ανάγνωση, η πιστοποίηση του φύλου γινόταν από τις προσωπικές ή κτητικές αντωνυμίες.

Δεν είχα διαβάσει στο περιοδικό, Νιού Γιόρκερ, το διήγημα, Φράνι, κι έτσι μου ήταν άγνωστη, όπως και ο συγγραφέας Τζ. Ντ. Σάλιντζερ. Σύντομα, βρέθηκα ανάμεσα σε συζητήσεις για το βιβλίο, απαρτιζόταν από το διήγημα, Φράνι, και τη νουβέλα Ζούι, που το θέμα του και η γραφή του είχαν δημιουργήσει από καιρό μεγάλη αίσθηση, συζητήσεις και κριτικές ανυπέρβλητου θαυμασμού και προβλέψεις για την πορεία ή την στροφή της λογοτεχνίας και της επίδρασής της ή επιρροής της.

Από την πρώτη μου ανάγνωση, εκτός από το διήγημα, δεν είχα καταλάβει και πολλά. Δεν ήταν θέμα οι άγνωστες λέξεις, αυτές υπάρχουν στα λεξικά, αλλά τι εννοούσαν.

Από την πρώτη μου ανάγνωση, εκτός από το διήγημα, δεν είχα καταλάβει και πολλά. Δεν ήταν θέμα οι άγνωστες λέξεις, αυτές υπάρχουν στα λεξικά, αλλά τι εννοούσαν.

Ύστερα από τα διαβάσματα του Χέμινγουεϊ, του Φιτζέραλντ, του Σίνκλερ και πολλών άλλων, ιδιαίτερα των συγγραφέων της Χαμένης Γενιάς, με την δράση τους, τις περιπλανήσεις τους, την εξωτερίκευση των ιδεών τους και τους κοινωνικούς προβληματισμούς όπως του Στάινμπεκ, του Κάλντγουελ, του Ντρέιζερ και άλλων, ο Σάλιντζερ με είχε παρασύρει σ’ έναν άλλο κύκλο: μάλλον οικογενειακό, περισσότερο κλειστό, με άλλες αναζητήσεις του πνεύματος ή του θείου, πέραν της Αμερικής, που θεωρείτο Αγγλοσαξωνική και Λευκή, και απέστρεφε το πρόσωπό της από άλλες θεωρίες, θρησκευτικές παραλλαγές ή μη μονοθεϊστικές, ασιατικές ή άγνωστων φυλών, περισσότερο ή λιγότερο τελετουργικές .

Μια ανάγνωση δεν ήταν αρκετή, τουλάχιστον για μένα. Το βιβλίο βρισκόταν εν αναμονή όχι μόνο στα ράφια, αλλά κυρίως στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου. Θα το ξαναδιάβαζα.

Είχα καταλάβει πως δεν αρκεί ο πλούτος των λέξεων σε αριθμό, αλλά ο πλούτος στις λέξεις που χρησιμοποιούνται.

Η δημιουργία της οικογένειας Γκλας δεν ήταν τυχαία, δεν είχε δημιουργηθεί για να ζήσει μόνο στο βιβλίο «Φράνι & Ζούι», που ήδη είχε γίνει πανεπιστημιακό ανάγνωσμα, θα είχε μέλλον.

Το ξαναδιάβασα και υιοθέτησα επίσης το μεγάλο ερωματικό του αναγνωστικού κοινού, ποιος ήταν τέλος πάντων ο συγγραφέας Τζ. Ντ. Σάλιντζερ, που δεν δίνει συνεντεύξεις, δεν φωτογραφίζεται, δεν κάνει δημόσιες ή κοινωνικές εμφανίσεις;

Τι ήταν; Ένας Μύθος; Ποιο ήταν το πραγματικό, φυσικό πρόσωπο;

Πριν δυο χρόνια το Μουσείο/Βιβλιοθήκη Μόργκαν, στην Πέμπτη Λεωφόρο, στο Μανχάταν ανήγγειλε την Έκθεση Σάλιντζερ. Την επισκέφθηκα, όπως χιλιάδες άλλοι, με μια λαχτάρα: Θα έβλεπα και θα διάβαζα περισσότερα από την προσωπική του ζωή. Όμως δεν υπήρχαν παρά ελάχιστα γραπτά ντοκουμέντα, σε μια προθήκη προφυλαγμένα από την εξωτερική ατμόσφαιρα, όπως κάποιες σύντομες επιστολές, μάλλον κοινές και συγκρατημένα φιλικές.

Τώρα διαβάζοντας το ίδιο βιβλίο, σε επανέκδοση, από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Αύγουστου Κορτώ, που χρησιμοποιεί την γλώσσα με τον δικό του τρόπο, επιβεβαιώνεται η σκέψη ότι τα βιβλία πρέπει να επανεκδίδονται γιατί πάντα υπάρχει μια καινούρια γενιά που διαβάζει.

Η λογοτεχνία έχει τη δική της διαδρομή παράλληλα με την γλώσσα.

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τζ.Ντ. Σάλιντζερ: μια τόσο ηχηρή απουσία

Τζ.Ντ. Σάλιντζερ: μια τόσο ηχηρή απουσία

Μικρές σκηνές από τα έργα και τις ημέρες των αδελφών Γκλας και άλλες ιστορίες…

Της Νέλλης Βουτσινά

H ηχηρ...

Tα μυστικά χειρόγραφα του Σάλιντζερ: άνθρακες ή θησαυρός;

Tα μυστικά χειρόγραφα του Σάλιντζερ: άνθρακες ή θησαυρός;

Της Ελπίδας Πασαμιχάλη

Η υπόθεση θυμίζει λίγο την ιστορία του χαμένου δισκοπότηρου, καθώς λίγες μόλις μέρες μετά το θάνατο του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ, αναζωπυρώνονται και πάλι οι φήμες για «μυστικά χειρόγραφα»

...
«Όνειρα γλυκά, μάπες!»

«Όνειρα γλυκά, μάπες!»

  Ένα μυθιστόρημα για έναν έφηβο που καθρεφτίζει όλες τις ηλικίες, που ταράζει τα νερά της γνωστής γραφής για εφήβους. Tου Δημήτρη Αθηνάκη

Αυτό το βιβλίο μ’ ακολουθεί παντού. Λειτουργεί μάλλον ασυνείδητα. Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...
«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Ελιάνας Χουρμουζιάδου

Ζητήσαμε από πεζογράφους, ποιητές, μεταφραστές και επιμελητές να μας στείλουν μια καλοκαιρινή φωτογραφία από το προσωπικό τους αρχείο και να την πλαισιώσουν με μια ανάμνηση. Σήμερα, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Εικονογράφηση: Πάρις Κούτσικος - par...

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ταινία Jojo Rabbi...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ