Για την παράσταση «Ο πίνακας» του Ernesto Caballero στο θέατρο Ψυρρή, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Πανάδη, «θέτει με τη σειρά του στον πυρήνα της δράσης τον περιβόητο πίνακα Las Meninas (1656) που φιλοτέχνησε τέσσερα χρόνια προτού πεθάνει ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος Diego Velázquez».

Γράφει ο Γιώργος Π. Πεφάνης

Είναι μακρύς ο κατάλογος των θεατρικών έργων που θέτουν στο επίκεντρό τους έναν πίνακα ζωγραφικής, ο οποίος συνήθως δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα αντικείμενο τέχνης, αλλά ως ένα πεδίο της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Πολύ συχνά δε λειτουργεί και ως δραματουργικός καταλύτης, είτε ως προς τη διαγραφή των χαρακτήρων είτε ως προς την εκτύλιξη της δράσης. Θα δώσω τρία παραδείγματα.

Α. Στο Art της Yasmina Reza (1994), ο πανάκριβος ολόλευκος πίνακας παραπέμπει μεν στον βαθμό μηδέν της αναπαράστασης στη ζωγραφική έκφραση, σε ένα επιπολάζον σημαίνον χωρίς σημαινόμενο, (το mana λ.χ. για τον Claude Lévi-Strauss ή το empty signifier του Ernesto Laclau [1]), γίνεται όμως και ο κεντρικός συμπλέκτης διαφορετικών συγκρούσεων μεταξύ των προσώπων.

Β. Σε μια διαφορετική οπτική, όπου η αναπαράσταση της ιστορίας παίζει τον ρόλο του κιβδηλοποιού της, ο Howard Barker στο έργο του Scenes from an Execution (1984) σχολιάζει τις σχέσεις τέχνης και εξουσίας, αναφερόμενος σε έναν πίνακα που πρέπει να εξυμνήσει το μεγαλείο της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, αλλά η ζωγράφος που αναλαμβάνει τη δημιουργία του ζωγραφίζει την φρίκη του πολέμου.

Γ. Στην ελληνική δραματουργία ξεχωρίζει η Μέδουσα του Θωμά Μοσχόπουλου [2] που στηρίζεται στον αριστουργηματικό πίνακα Le Radeau de la Méduse (1818-1819) του Théodore Géricault, καθώς και στα ιστορικά γεγονότα που περιστοιχίζουν τη δημιουργία του. Ένα σημαντικό τμήμα του έργου και της παράστασης είναι αφιερωμένο στην κατανόηση και ερμηνεία του πίνακα και της εποχής του, αλλά και της δικής μας εποχής των ναυαγίων, ατομικών και συλλογικών.

Ο Πίνακας του Ernesto Caballero θέτει με τη σειρά του στον πυρήνα της δράσης τον περιβόητο πίνακα Las Meninas (1656) που φιλοτέχνησε τέσσερα χρόνια προτού πεθάνει ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος Diego Velázquez. Δίκοπο μαχαίρι αυτό το εγχείρημα: ένας τέτοιος πίνακας μπορεί να προσφέρει στο έργο δημοφιλία, αλλά μπορεί επίσης να του κλέψει την προσοχή του αναγνώστη. Λόγω του ειδικού του βάρους στην ιστορία της ευρωπαϊκής ζωγραφικής, αλλά και των ατέρμονων συζητήσεων που έχει προκαλέσει, ο πίνακας μπορεί να δεσμεύσει τη σκέψη του αναγνώστη και να εγκλωβίσει το βλέμμα του θεατή. Στη δεύτερη περίπτωση ο κίνδυνος είναι ακόμα μεγαλύτερος, καθώς το αριστούργημα του Velázquez απαιτεί μεγάλο σκηνικό χώρο και εξίσου μακρύ σκηνικό χρόνο παρουσίασής του. Αυτή η σκηνική απαίτηση μας υποχρεώνει να σκεφτούμε προσεκτικά τον πίνακα, εάν θέλουμε να καταλάβουμε και την παράσταση.

Η συνθήκη αυτή ενός σκηνικού αντικειμένου να πρωταγωνιστεί στην κειμενική και στη σκηνική δράση επιτείνεται χάρη στο ίδιο το περιεχόμενο του πίνακα: ένας ζωγράφος (που είναι ο ίδιος ο Velázquez) κοιτάζοντας προς τους θεατές, ζωγραφίζει κάτι που οι θεατές δεν βλέπουν. 

Η συνθήκη αυτή ενός σκηνικού αντικειμένου να πρωταγωνιστεί στην κειμενική και στη σκηνική δράση επιτείνεται χάρη στο ίδιο το περιεχόμενο του πίνακα: ένας ζωγράφος (που είναι ο ίδιος ο Velázquez) κοιτάζοντας προς τους θεατές, ζωγραφίζει κάτι που οι θεατές δεν βλέπουν. Η μη ορατότητα είναι διπλή, καθώς δεν βλέπουν ούτε αυτό που ζωγραφίζεται πάνω στον εικονιζόμενο μουσαμά, αλλά ούτε και το οιονεί αληθινό μοντέλο του ζωγραφιζόμενου σκίτσου. Αυτό το τελευταίο μπορεί να γίνει, έστω και δύσκολα, αντιληπτό μέσω της αντανάκλασής του σε έναν καθρέφτη, που βρίσκεται στο βάθος και πίσω από την πλάτη του εικονιζόμενου ζωγράφου και είναι, λένε οι σχολιαστές, το βασιλικό ζευγάρι του Φίλιππου Δ’ και της συζύγου του Μαριάννας, το οποίο υποτίθεται ότι βρίσκεται στημένο μπροστά στα μάτια του εικονιζόμενου ζωγράφου, δηλαδή έξω από το κάδρο του πίνακα (το «εκτός πεδίου» ή «off-screen space» στη θεωρία του κινηματογράφου) [3], εκεί όπου στέκουν και οι θεατές.

Διπλή είναι και η κίνηση του επισκέπτη στο πίσω δεξιό μέρος του πίνακα, καθώς μπορεί να μπαίνει, αλλά και να βγαίνει από τη μεγάλη αίθουσα, αφήνοντας μία ακόμα εκκρεμή σημασία.

Διπλή μη ορατότητα λοιπόν. Αξίζει να επιμείνουμε στην τακτική αυτή του διπλού. Διπλά είναι και τα βλέμματα του εικονιζόμενου ζωγράφου και των εκάστοτε θεατών του, αφού ο παρατηρών και οι παρατηρούμενοι εναλλάσσονται συνεχώς, αντιστρέφοντας τους ρόλους τους επ’ άπειρον. Διπλή είναι η παρουσία του βασιλικού ζεύγους, τη μια φορά εξ αντανακλάσεως στον καθρέφτη και την άλλη ως απούσα παρουσία μέσα από το βλέμμα του εικονιζόμενου ζωγράφου. Διπλή είναι και η κίνηση του επισκέπτη στο πίσω δεξιό μέρος του πίνακα, καθώς μπορεί να μπαίνει, αλλά και να βγαίνει από τη μεγάλη αίθουσα, αφήνοντας μία ακόμα εκκρεμή σημασία.

Όλες αυτές οι διττότητες, αλλά και άλλες που συνδέονται με αυτές (που θα αναφέρω στη συνέχεια), μας θυμίζουν ότι έχουμε να κάνουμε με τον πίνακα ενός πίνακα, με το θέαμα ενός θεάματος (καθώς «στο σύνολό του ο πίνακας κοιτάζει μια σκηνή, για την οποία ο ίδιος είναι με τη σειρά του μια σκηνή») και όλες μαζί συνθέτουν, όπως λέει ο Foucault, «ένα ολόκληρο περίπλοκο δίκτυο από αβεβαιότητες, ανταλλαγές και υπεκφυγές». [4] Παρά το γεγονός, λοιπόν, που μας θυμίζει ο André Bazin, ότι κατά κανόνα ο πίνακας ζωγραφικής είναι κεντρομόλος, σε αντίθεση με την κινηματογραφική κάμερα (ή τη θεατρική σκηνή, θα προσέθετα) που είναι φυγόκεντρη, οι αβεβαιότητες αμφισβητούν τη σταθερότητα του κέντρου, οι ανταλλαγές το πολλαπλασιάζουν και οι υπεκφυγές προκαλούν νέες ερμηνείες του. Αυτές δεν περιορίζονται στο περιεχόμενο της αναπαράστασης, αλλά ανοίγονται και στους πολλαπλούς τρόπους πρόσληψης του πίνακα. [5]

Αυτό ακριβώς επιδιώκει ο Πίνακας του Ernesto Caballero που αποδίδει στο Las Meninas σχεδόν αυτόνομη σκηνική παρουσία, αφού τον θέτει στη σκηνή του Μουσείου του Prado, όπου και εστιάζει τη δράση του έργου του. Ο συγγραφέας μεταφέρει τον πίνακα από τον δικό του χώρο της ζωγραφικής σχέσης στον δυνητικό χώρο της θεατρικής γραφής και ο σκηνοθέτης Μιχάλης Πανάδης στον δικό του χώρο της θεατρικής σχέσης με ένα ζωντανό κοινό. Υποτίθεται ότι στη διαδικασία αυτήν η «στατική» ζωγραφική εικόνα θα μετουσιωθεί πρώτα σε μια κειμενική αφήγηση και εν τέλει σε εντοπισμένη και εγχρονισμένη δράση. Αλλά γίνεται κάτι περισσότερο από αυτό. Καθώς διατηρείται η τακτική του διπλού, επεκτείνονται οι δομές του αρχικού πίνακα (έτσι ώστε λ.χ. ο εικονιζόμενος ζωγράφος να κοιτάζει τον αναγνώστη του Πίνακα, τον σκηνοθέτη και εμάς τους θεατές), αλλά και πολλαπλασιάζονται, με αποτέλεσμα να νιώθει κανείς σε στιγμές της παράστασης ότι αυτό που σχεδιάζει ο ζωγράφος του Velázquez δεν είναι το βασιλικό ζεύγος, αλλά είτε ολόκληρη εικόνα του πίνακα (σε έναν ολικό εγκιβωτισμό, ακόμα και σε μια mise en abîme, [6] όπου το La Meninas αυτοεπικεντρώνεται και επαναλαμβάνεται συνεχώς) είτε όλη η σκηνή της παράστασης μαζί με εμάς τους θεατές της. Ιδού λοιπόν και άλλη μία τακτική του διπλού, η πιο εντυπωσιακή: από τη μία, η θεατροπόιηση ενός ζωγραφικού πίνακα, όπου το La Meninas ενσωματώνεται στο κείμενο και στην παράσταση του Πίνακα˙ και από την άλλη, η ενσωμάτωση της παράστασης στο δυνητικό θέμα του La Meninas.

Η αναπαράσταση γι’ αυτόν δεν μιμείται στεγνά το πρωτότυπο, δεν το διπλασιάζει, αλλά ούτε το αναιρεί. Το διπλό δεν αντιγράφει απλώς το «πραγματικό», αλλά ούτε το υποσκάπτει.

Ο Caballero έγραψε ένα έργο που στερείται βεβαίως ψυχολογικού βάθους, καθώς δεν τον ενδιαφέρει τόσο η επεξεργασία των τριών χαρακτήρων του, όσο η ανάδειξη της διττότητας του βλέμματος σε σχέση με τις ζωγραφικές αναπαραστάσεις. Η αναπαράσταση γι’ αυτόν δεν μιμείται στεγνά το πρωτότυπο, δεν το διπλασιάζει, αλλά ούτε το αναιρεί. Το διπλό δεν αντιγράφει απλώς το «πραγματικό», αλλά ούτε το υποσκάπτει. Στο κείμενό του, που απέδωσε όπως πάντα με λεπτότητα, ακρίβεια και ευαισθησία η Μαρία Χατζηεμμανουήλ, θα βρούμε πολλές νύξεις στη θεωρία της καλλιτεχνικής αναπαράστασης, στη δύναμη της τέχνης που μπορεί να σώσει τον κόσμο (Herbert Read) ή να καταστήσει αθάνατη τη ζωή του ανθρώπινοy γένους (Oscar Wild) ή ακόμα στην «αύρα» του έργου τέχνης (Walter Benjamin), ακριβώς γιατί θέλει να διασώσει την αυθεντικότητα των έργων τέχνης από τον κατακλυσμό των ψευδεπίγραφων ομοιωμάτων και των αντεστραμμένων ειδώλων.

Όλη αυτή η προσπάθεια σε ένα περιβάλλον αποτυχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατάρρευσης της ισπανικής οικονομίας, έρχεται σε αντίθεση με την προσπάθεια της κυβέρνησης συνασπισμού «Εμπρός Λαέ» να απεμπολήσει την αυθεντικότητα χάριν της οικονομικής ανάσας, να παραχωρήσει τον εμβληματικό για τον ισπανικό πολιτισμό πίνακα σε κάποιους Άραβες επιχειρηματίες με στόχο τη δημοσιονομική ελάφρυνση και να αντισταθμίσει την απουσία του από το μουσείο με ένα πιστό του αντίγραφο. Η καθαίρεση των πολιτιστικών ειδώλων αντισταθμίζεται από την κατασκευή νέων ειδώλων-αντιγράφων, αλλά και νέων αντιγραφέων που έρχονται να πάρουν τη θέση των παλαιών δημιουργών-δασκάλων στην καρδιά του κοινού.

Η σκηνοθεσία του Πανάδη παρακολουθεί προσεκτικά τα βήματα του έργου, αλλά τονίζει τις κωμικές στιγμές και τις ειρωνικές αιχμές του: τη μεταμόρφωση της μοναχής Άνχελα σε influencer, στη μετακίνηση από τη θαυμαστή αντιγραφική της δεινότητα σε ένα ρηξικέλευθο ζωγραφικό ταλέντο. Η Γιούλη Τσαγκαράκη ενσαρκώνει αυτήν τη μετακίνηση με εκφραστική αδρότητα, σαν να μην ενδιαφέρουν τόσο οι εσωτερικές μεταπτώσεις, όσο το αποτέλεσμα της αλλαγής. Ενώ είναι πειστική όταν είναι διστακτική και δειλά υποχωρητική, όταν βγάζει το ράσο και ενδίδει στη διαδικτυακή αίγλη περιορίζεται σε περιγράμματα και συνοψίσεις.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον αμφίσημο φύλακα του μουσείου. Ο Άγγελος Ανδριόπουλος σέβεται την κλιμάκωση που απαιτεί ο ρόλος του, παρεμβαίνει ήπια και διακριτικά τις κατάλληλες στιγμές και σταδιακά ανεβάζει την έντασή του. Ο σκηνοθέτης, φοβούμενος μάλλον ότι θα χαθεί η δυναμική του αινιγματικού αυτού χαρακτήρα, απέφυγε να πυκνώσει τον λόγο που ο Caballero ανέθεσε σε αυτόν που είναι ο τελευταίος εκπρόσωπος των ανθρωπιστικών επιστημών και να συμπτύξει την παρατακτικότητα σε υποβλητικές σκέψεις.

Ο λόγος της εξουσίας εκφέρεται από τη διευθύντρια του μουσείου και την Ιωάννα Παππά σε τόνους πότε ενός στυγνού πραγματισμού, πότε μιας ήπιας ωφελιμιστικής ανοχής. Υπάρχει μια στιγμή αμφιταλάντευσης που φαίνεται να ραγίζει η άτεγκτη λογική της, όμως επανέρχεται γρήγορα, ανακτώντας πρόσκαιρα τον έλεγχο. Η σχεδόν νευρωτική συμπεριφορά, οι αμυντικές παύσεις και οι σπασμωδικές κινήσεις της μαρτυρούν το άγχος της ισχύος, τον εκνευρισμό από την παρέκκλιση από τον κανονισμό, αυτήν την παλινωδία μιας κυριαρχικής προσωπικότητας που βρίσκεται σε αδιέξοδο όταν συναντά την αφελή αθωότητα της μοναχής. Δεν είναι τυχαίο ότι το διευθυντικό της βλέμμα δεν αντιλαμβάνεται ποτέ τη φασματική παρουσία του φύλακα: δεν μπορεί να συλλάβει το ιδεατό, το διαφεύγον νόημα, το ηθικό αντίβαρο που κυοφορείται στη στάση της ζωγράφου, γι’ αυτό και οι σύντομες αντιπαραθέσεις των δύο γυναικών δίνουν παλμό στη σκηνική δράση.

Σκηνοθέτης και σκηνογράφος υιοθετούν εύστοχα εδώ και προεκτείνουν από το κείμενο του Caballero την τακτική του διπλού, όπως συμβαίνει επίσης με το πρόσωπο της υπουργού: αυτό δεν θα το δούμε στη σκηνή, όπως δεν βλέπουμε και στη σκηνή του πίνακα σχεδόν καθόλου τα πρόσωπα του βασιλικού ζεύγους.

Στον «δύσκολο» χώρο του θεάτρου Ψυρρή η Ζωή Μολυβδά Φαμέλη έφτιαξε ένα λειτουργικό σκηνικό, με δεσπόζοντα στο κέντρο τον πίνακα του Velázquez να πρωταγωνιστεί στις περισσότερες σκηνές, ενδιάμεσους και βοηθητικούς χώρους και έναν ακόμη κεντρικό, όπου τοποθετείται ο υπό «κατασκευή» πίνακας. Αυτόν επίσης δεν θα δούμε ποτέ, όπως δεν βλέπουμε και τον εγκιβωτισμένο πίνακα στο έργο του Velázquez. Σκηνοθέτης και σκηνογράφος υιοθετούν εύστοχα εδώ και προεκτείνουν από το κείμενο του Caballero την τακτική του διπλού, όπως συμβαίνει επίσης με το πρόσωπο της υπουργού: αυτό δεν θα το δούμε στη σκηνή, όπως δεν βλέπουμε και στη σκηνή του πίνακα σχεδόν καθόλου τα πρόσωπα του βασιλικού ζεύγους. Η εξουσία είναι παρούσα, κυριαρχική, αλλά αόρατη. Η ενδυματολογία της Αλέγιας Παπαγεωργίου φροντίζει να σχολιάσει τις αλλαγές στη διάθεση κυρίως των δύο γυναικών, ενώ οι μουσικές επιλογές του σκηνοθέτη διαμορφώνουν ατμόσφαιρες και στικτικά περάσματα από τη μία φάση της σκηνικής δράσης στην άλλη.

Το έργο του Caballero θα μπορούσε να παρουσιαστεί όχι απλώς ως μία θεατρική τομή στον εκφυλισμό του ιστορικού πρωτοτύπου ή και στη φαλκίδευση των αριστουργημάτων της τέχνης που επιφέρει η σύγχρονη κουλτούρα της αγοραίας συναλλαγής, όπως έγινε στην παράσταση, αλλά και ως ένα ειρωνικό σχόλιο για την κρίση της αναπαράστασης, για την τεχνολογική ειδωλολατρία των κενών σημείων του μεταμοντέρνου νεοφιλελευθερισμού που καταβροχθίζει το πραγματικό χάριν του ομοιώματος, της ψηφιακής εικόνας και επικοινωνίας. Έτσι, η καθολική μοναχή μοιάζει παραβατική, αλλά δεν είναι, αφού παραβιάζει τελικά τον ζωγραφικό Κανόνα για να ενδώσει πολύ εύκολα σε έναν άλλον.

* Ο Γιώργος Π. Πεφάνης είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας και Θεωρίας του Θεάτρου και του Δράματος στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, στο ΕΚΠΑ, και Πρόεδρος του Τμήματος (2022-2026).

1. Claude Lévi-Strauss: «Εισαγωγή», στο Marcel Mauss: Κοινωνιολογία και ανθρωπολογία, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2004, σσ. 65-71 και Ernesto Laclau: On Populist Reason, Verso, London & New York 2005, σσ. 104-106 κ.α. (ελλ. μετ. Η λαϊκιστική λογική, Εκκρεμές, Αθήνα 2006).
2. Θωμάς Μοσχόπουλος: Μέδουσα. Σχέδια και αυτοσχεδιασμοί για σχεδίες και ναυάγια, Κάπα Εκδοτική, Αθήνα 2023. Η τρίωρη παράσταση της Μέδουσας δόθηκε για πέντε μέρες στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, Πειραιώς 260 –Χώρος Δ΄, από τις 13-17 Ιουνίου 2011. Για μια εκτενή ανάλυση του έργου και της παράστασής του βλ. Γιώργος Π. Πεφάνης: Θιασώτες και φιλόσοφοι. Σκιαγράφηση μιας θεατροφιλοσοφίας, Παπαζήσης, Αθήνα 2016, σσ. 121-164.
3. «Hors Champs» στην ορολογία του André Bazin: Qu'est-ce que le cinéma?, Paris, Éditions du Cerf, 1985, σ. 188 και «χώρος εκτός οθόνης» στην ορολογία του Noël Burch: Theory of Film Practice, Princeton University Press, Princeton, N.J. 1981 (11969), σσ. 17-31.
4. Michel Foucault: Οι λέξεις και τα πράγματα, Γνώση, Αθήνα 1986, σσ. 41, 29.
5. Svetlana Alpers: «Interpretation without Representation, or, The Viewing of Las Meninas» Representations 1, 1983, σσ. 30–42.
6. Για τον όρο αυτόν βλ. Γιώργος Π. Πεφάνης: Το θέατρο και τα σύμβολα. Διαδικασίες συμβόλισης του δραματικού λόγου, Παπαζήσης, Αθήνα 2012 (11999), σσ. 332-333, με τη σχετική βιβλιογραφία.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η διαθήκη του καθηγητή»: Παράσταση βασισμένη στο διήγημα του  Δημήτρη Χατζή – Σε σκηνοθεσία Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου

«Η διαθήκη του καθηγητή»: Παράσταση βασισμένη στο διήγημα του Δημήτρη Χατζή – Σε σκηνοθεσία Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου

Από τις 19 Νοεμβρίου έως τις 18 Δεκεμβρίου, η παράσταση «Η διαθήκη του καθηγητή», βασισμένη στο ομότιτλο διήγημα του Δημήτρη Χατζή, σε σκηνοθεσία Ασπασίας-Μαρίας Αλεξίου, θα παίζεται στο θέατρο «Κάμιρος». © Σωτήρης Βασιλείου

Επιμέλεια: Book Press

...
«Γίγαντας» του Μαρκ Ρόζενμπλατ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα (κριτική θεάτρου) – Ο Ρόαλντ Νταλ πέρα από τη μαγεία των παραμυθιών

«Γίγαντας» του Μαρκ Ρόζενμπλατ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα (κριτική θεάτρου) – Ο Ρόαλντ Νταλ πέρα από τη μαγεία των παραμυθιών

Για την παράσταση «Γίγαντας» του Μαρκ Ρόζενμπλατ, σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκεύα, στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων είδα τον «Γίγαντα», το συγγραφικό ντεμπούτο του Μαρκ Ρόζε...

«Η μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη (κριτική θεάτρου) – Αυτοκαταστροφικοί ήρωες και τα αδιέξοδά τους

«Η μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη (κριτική θεάτρου) – Αυτοκαταστροφικοί ήρωες και τα αδιέξοδά τους

Για την παράσταση «Η μοναξιά της Δύσης», του Μάρτιν ΜακΝτόνα (Martin McDonagh), σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη, στο Θέατρο «Επί Κολωνώ».

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Είδα, στο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ