Η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου (ΕΝΕΛΒΙ) με επιστολή προς τους «Έλληνες πνευματικούς δημιουργούς» ενημερώνει για τις θέσεις της ως προς την Ενιαία Τιμή Βιβλίου και τους καλεί να ενώσουν τη φωνή τους στην προσπάθεια επαναφοράς της. Το πλήρες κείμενο της επιστολής:
«Αγαπητοί μας φίλοι και συνεργάτες,
Με το κείμενο αυτό δίνουμε έμφαση στο ότι ο αγώνας για την επαναφορά της Ενιαίας Τιμής Βιβλίου αποτελεί όρο ύπαρξης πρώτα για εσάς, τους πνευματικούς δημιουργούς, κατόπιν για τα βιβλιοπωλεία, που αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο διάθεσης των έργων σας και, τέλος, για εμάς τους εκδότες των έργων σας.
Με το ειδικό βάρος που διαθέτετε, σας καλούμε να μπείτε μπροστά στον αγώνα που δίνουμε για την επαναφορά της.
Τι είναι η Ενιαία Τιμή Βιβλίου και πώς λειτουργεί:
Είναι ο νόμος που δεν επιτρέπει σε κανέναν να πουλά ένα βιβλίο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα με έκπτωση μεγαλύτερη του 10% της τιμής που ορίζει ο εκδότης του βιβλίου. Θεσπίστηκε στην Ελλάδα την δεκαετία του 1990 και συντέλεσε στην άνθηση των βιβλιοπωλείων και των εκδόσεων ποιότητας.
Με τον ισχύοντα νόμο ισχύει προστασία για την πρώτη μόνον έκδοση ενός βιβλίου, και μάλιστα μόνο λογοτεχνικού ή παιδικού. Όμως ποτέ κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πότε τελειώνει αυτή η έκδοση, με αποτέλεσμα να παραβιάζεται ακόμη κι αυτή η ελάχιστη προστασία, χωρίς συνέπειες για όποιον παραβιάζει το νόμο.
Με τον προηγούμενο νόμο, που καταργήθηκε, η Ενιαία Τιμή ίσχυε για 2 έτη μετά την τελευταία ανατύπωση ενός βιβλίου. Αν ένα βιβλίο συνέχιζε να ανατυπώνεται και να πουλάει, πρακτικά προστατευόταν για πάντα.
Σκοπός της Ενιαίας Τιμής Βιβλίου:
Ο νόμος για την ενιαία τιμή του βιβλίου, που ισχύει στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης, έχει σκοπό να στηρίξει τον πλουραλισμό και την πολυφωνία στις εκδόσεις, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα έκδοσης και κυκλοφορίας υψηλής ποιότητας βιβλίων, καθώς και ειδικών βιβλίων.
Αυτό επιτυγχάνεται καθώς καταργεί τον ανταγωνισμό μεταξύ των βιβλιοπωλείων σε επίπεδο τιμών και έτσι:
- διασφαλίζει επαρκή κέρδη στα βιβλιοπωλεία ώστε να έχουν την οικονομική δυνατότητα να διαθέτουν χώρους στα καταστήματά τους προβάλλοντας νέους συγγραφείς, πειραματικά ή εναλλακτικά έργα και κατηγορίες βιβλίων που, αν και συμβάλλουν στην κουλτούρα του βιβλίου και επομένως του πολιτισμού, συνήθως δεν συγκαταλέγονται στα ευπώλητα, όπως συμβαίνει και με την ποίηση, το δοκίμιο, την απαιτητική πεζογραφία κ.ο.κ.
- διασφαλίζει τον ευγενή ανταγωνισμό, καθώς τα βιβλιοπωλεία, προκειμένου να κερδίσουν πελατεία, αντί να «σκοτώνουν» τις τιμές υποχρεώνονται να επενδύουν σε υπηρεσίες προς την πελατεία τους (πληρέστερη ποικιλία τίτλων, εξειδικευμένο προσωπικό, οργάνωση εκδηλώσεων, κ.ο.κ.)
- κρατά χαμηλά τις ονομαστικές τιμές του εκδότη, αφού η τιμή δεν είναι αυτή που εγγυάται ή επηρεάζει την ποιότητα του περιεχομένου.
Παράλληλα, η ενιαία τιμή αποτελεί βασικό εργαλείο για την απρόσκοπτη εφαρμογή και τον πλήρη σεβασμό του θεσμικού πλαισίου για την πνευματική ιδιοκτησία.
Γιατί σας αφορά άμεσα:
Η μη ύπαρξη Ενιαίας Τιμής σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο επιτρέπει στους εκδότες να ορίζουν πολύ υψηλή ονομαστική τιμή στα βιβλία τους. Σε αυτή την τιμή προσφέρουν τεράστια έκπτωση (έως και 70%) προς ορισμένους εμπόρους βιβλίων, όπως τα σούπερ μάρκετ και τα ιντερνετικά πολυκαταστήματα. (Μην ξεχνάτε ότι σε αυτές τις χώρες δεν «ευδοκιμούν» τα βιβλιοπωλεία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν 900 και στις Ηνωμένες Πολιτείες 950, όταν η Γαλλία έχει 4.500 και η Γερμανία 5.500). Και αυτοί με τη σειρά τους προσφέρουν τεράστιες εκπτώσεις στο κοινό, το οποίο αγοράζει με την ψευδαίσθηση ότι πέτυχε εξαιρετική τιμή…
Σε αυτές λοιπόν τις «ελεύθερες» αγορές δεν ισχύει ούτε ελάχιστο υποχρεωτικό ποσοστό πνευματικών δικαιωμάτων, όπως γίνεται στην Ελλάδα, ούτε υποχρεωτική εφαρμογή του ποσοστού στη λιανική τιμή. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, όταν σε αυτές τις αγορές η ονομαστική τιμή του βιβλίου χρησιμοποιείται μόνο και μόνο για να επιδειχθεί η πολύ υψηλή έκπτωση;
Είναι βέβαιο ότι, από το 2015 έως σήμερα, έχει υποχωρήσει ραγδαία η έκδοση σημαντικών βιβλίων, καθώς οι συγγραφείς που απευθύνονται σε μια επιλεκτική ομάδα αναγνωστών δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να βρουν εκδότη ο οποίος θα αναλάβει τον οικονομικό κίνδυνο του δυνητικά μικρού αναγνωστικού κοινού. Σε συνδυασμό με την οικονομική στενότητα, η απάλειψη της ενιαίας τιμής συντελεί στον μαρασμό ενός ολόκληρου δυναμικού κλάδου.
Είναι εξίσου βέβαιο ότι τα μικρότερα και ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία, προκειμένου να επιβιώσουν, έχουν μειώσει τον χώρο που αφιερώνουν στο βιβλίο.
Οι εκδότες σήμερα, λόγω του έντονου ανταγωνισμού στις τιμές και του περιορισμού των σημείων πώλησης του βιβλίου, προσανατολίζονται όλο και πιο πολύ στην έκδοση αποκλειστικά ευπώλητων τίτλων.
Τι ισχύει στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε.
Η εξαιρετική σπουδαιότητα της Ενιαίας Τιμής Βιβλίου για την Ευρώπη φάνηκε όταν, με απαίτηση της ευρωπαϊκής πλευράς, εξαιρέθηκε ρητά από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP). Καθόλου τυχαία άλλωστε η Γερμανία, η Γαλλία, η Αυστρία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, η Σλοβενία, η Νορβηγία, η Ιαπωνία, ο Λίβανος, το Μεξικό, η Αργεντινή, η Νότια Κορέα και πρόσφατα το Βέλγιο, έχουν υιοθετήσει και υπερασπίζονται την Ενιαία Τιμή Βιβλίου (Fixed Book Price). Για τις χώρες αυτές το βιβλίο δεν είναι ένα ακόμα αγαθό, αλλά ο σημαντικότερος παράγοντας της διατήρησης και της διαμόρφωσης του πολιτισμού.
Για όλους αυτούς τους λόγους, ο αγώνας για την επαναφορά του νόμου για την ενιαία τιμή βιβλίου πρέπει να κορυφωθεί, με τους συγγραφείς και τα μικρά ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία στο προσκήνιο.
Εσείς έχετε το ειδικό βάρος που θα μπορούσε να επηρεάσει την κυβέρνηση.»
