Επιλέξαμε 12 έργα που ανεβαίνουν σε σκηνές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης το αμέσως επόμενο διάστημα.
Του Γιώργου Μητρόπουλου
Ο χώρος της λογοτεχνίας αποτελούσε ανέκαθεν απαραίτητη δεξαμενή άντλησης κειμένων, για το θέατρο. Η σχέση αυτή έχει γίνει στενότερη και πολύ θερμότερη τα τελευταία χρόνια. Είναι μια σαφής τάση, που αποτυπώνεται όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον δυτικό κόσμο. Το θέατρο καταπιάνεται με διάσημα αλλά και λιγότερο γνωστά έργα, προσφέροντάς τους μια καινούργια ζωή, μια νέα πορεία στο σανίδι. Η σκηνική μεταφορά μυθιστορημάτων, διηγημάτων και νουβελών αυξάνεται ετησίως, καλύπτοντας εν μέρει την έλλειψη νέας δραματουργίας, αλλά και την ανάγκη παρουσίασης έργων που μιλούν κατευθείαν στην καρδιά του θεατή.
Το κοινό αγκαλιάζει τις παραστάσεις, γιατί θέλει να δει τους ήρωες των αγαπημένων του μυθιστορημάτων να ζωντανεύουν μπροστά του
Είναι βέβαιο επίσης ότι τα λογοτεχνικά κείμενα προσφέρουν στους σκηνοθέτες μια απόλυτη ελευθερία κινήσεων, μεταγραφών, εφαρμογής νέων τεχνικών, χωρίς να λείπουν όμως κι αυτοί που θεωρούν ότι οι θεατρικές διασκευές δεν μπορούν να μεταφέρουν τη γλώσσα του συγγραφέα, τη δύναμη του λόγου, αλλά και τις πολυσύνθετες σχέσεις των λογοτεχνικών χαρακτήρων στην σκηνή. Η συζήτηση μεγάλη και τα επιχειρήματα κάθε φορά ποικίλουν, ανάλογα με το θεατρικό ανέβασμα και την τύχη που έχει επιφυλάξει ο σκηνοθέτης-δραματουργός-διασκευαστής στο κάθε κείμενο.
Είναι αδιαμφισβήτητο πάντως ότι το κοινό αγκαλιάζει πολλές από αυτές τις παραστάσεις, γιατί θέλει να δει τους ήρωες των αγαπημένων του μυθιστορημάτων να ζωντανεύουν μπροστά του. Θέλει να βλέπει όλο αυτόν τον κόσμο να παίρνει σάρκα και οστά, πέρα από τις σελίδες ενός βιβλίου και τη φαντασία του. Αυτό λοιπόν αντανακλάται και στη θεατρική παραγωγή των τελευταίων ετών.
Ήδη από την αρχή της φετινής σεζόν, μετρούμε πάνω από τριάντα παραστάσεις που στηρίζονται σε λογοτεχνικά έργα. Το επόμενο τρίμηνο μας περιμένουν αρκετές ακόμη. Επιλέξαμε δώδεκα που θεωρούμε ότι θα έχουν ενδιαφέρον, είτε λόγω συντελεστών είτε επειδή θα μας δώσουν την ευκαιρία να δούμε γνωστά αλλά και άγνωστα λογοτεχνικά κείμενα στο θέατρο.
Από το χαρτί στο σανίδι: 12 λογοτεχνικά έργα ανεβαίνουν στην σκηνή
Ο Νικολάι Γκόγκολ και η Μύτη (εκδ. Ερατώ) του αποτελούν την νέα πηγή έμπνευσης της Σοφίας Πάσχου και της ομάδας Patari Porject, που μας χάρισαν πέρσι το καταπληκτικό «Πιάνω παπούτσι πάνω στο πιάνο», που συνεχίζεται και φέτος. Η μύτη του Κοβαλιώφ αποφασίζει να ξεκολλήσει από το πρόσωπό του κι εκείνος ξεκινά έναν απεγνωσμένο αγώνα για να τη βρει. Πρόκειται για μια βουτιά σε έναν κόσμο παράλογο, όπου όλες οι ισορροπίες ανατρέπονται. Το ίδιο θα συμβεί και στην παράσταση, που απευθύνεται σε ενήλικους: οι θεατές θα είναι πάνω στην σκηνή και οι ηθοποιοί στα καθίσματα.
Με τους: Θεοδόση Κώνστα, Θάνο Λέκκα, Ηλία Μουλά, Κίττυ Παϊταζόγλου, Εριφύλη Στεφανίδου, Αλέξανδρο Χρυσανθόπουλο. (Από 30 Ιανουαρίου)
Ο Θοδωρής Αμπαζής χρησιμοποιεί εξαιρετικά τη μουσική και τη χορικότητα ως βασικά του όπλα στον τρόπο που προσεγγίζει τα λογοτεχνικά αλλά και τα θεατρικά κείμενα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα «Οι Έμποροι των Εθνών» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη που άφησε εποχή. Σειρά παίρνουν τώρα οι Δαιμονισμένοι (εκδ. Γκοβόστη) του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι. Δώδεκα ηθοποιοί, πέντε μουσικοί και μια λυρική τραγουδίστρια συνδιαλέγονται επί σκηνής και δημιουργούν ένα ψηφιδωτό διαφορετικών τεχνών, ερμηνεύοντας ένα θεατρικό ορατόριο. Στο πιο πολιτικό έργο του, ο Ντοστογιέφσκι πλάθει μια μοναδική ανθρώπινη τοιχογραφία σε εποχή κρίσης, φωτίζει μια κοινωνία σε μετάβαση.
Πρωταγωνιστούν: Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Τζωρτζίνα Δαλιάνη, Μαρία Ζορμπά, Δημήτρης Ήμελλος, Ειρήνη Καράγιαννη, Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη, Κώστας Κορωναίος, Νέστορας Κοψιδάς, Καλιρρόη Μυριαγκού, Γιάννης Νιάρρος, Θέμης Πάνου, Δανάη Σαριδάκη, Αντιγόνη Φρυδά. (Από 2 Φεβρουαρίου)
ΝΙΚΗ – Θέατρον, Ελληνικός Κόσμος
Είναι ένα από τα ελληνικά μυθιστορήματα που ξεχώρισαν την τελευταία πενταετία. Η Νίκη (εκδ. Πατάκη) του Χρήστου Χωμενίδη ξεκινά τώρα τη θεατρική της διαδρομή, χάρις στον Σταμάτη Φασουλή. Είναι η ιστορία της Νίκης Αρμάου, μιας γυναίκας που αποφάσισε να ζήσει τη ζωή της ακριβώς όπως ήθελε. Είναι η ιστορία της Ελλάδας και του τι συνέβη σ' αυτόν τον τόπο, από την Μικρασιατική Καταστροφή μέχρι το 2008. Η κεντρική ηρωίδα δεν είναι άλλη από τη μητέρα του συγγραφέα Νίκη Νεφελούδη, η οποία ήταν κόρη του προπολεμικού ηγέτη της Αριστεράς, Βασίλη Νεφελούδη. Τη θεατρική διασκευή έχουν κάνει ο Σταμάτης Φασουλής με τον Γιώργο Λύρα.
Ερμηνεύουν: Φιλαρέτη Κομνηνού, Στέλιος Μάινας, Ευγενία Δημητροπούλου, Γωγώ Μπρέμπου, Ευαγγελία Μουμούρη, Σοφία Φαραζή, Μάξιμος Μουμούρης, Αλέξανδρος Καλπακίδης και η Μίρκα Παπακωνσταντίνου. (Από 9 Φεβρουαρίου)
ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΑ ΥΨΗ - Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Ο Γιάννης Καλαβριανός διασκευάζει και σκηνοθετεί στο ΚΘΒΕ το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Έμιλι Μπροντέ Ανεμοδαρμένα Ύψη (εκδ. Άγρα), το οποίο ανεβαίνει για πρώτη φορά στη χώρα μας. Τα «Ανεμοδαρμένα Ύψη» είναι μια έπαυλη στο Γιορκσάιρ, όπου διαδραματίζεται η υπόθεση του έργου, στα τέλη του 18ου αιώνα. Είναι η ιστορία δύο οικογενειών και του ανεκπλήρωτου έρωτα της Κάθριν και του Χίθκλιφ, που θα οδηγήσει τελικά τους πάντες στην καταστροφή.
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους ο Γιώργος Γλάστρας και η Μαριάνθη Παντελοπούλου. Παίζουν επίσης: Γιώργος Κολοβός, Έφη Σταμούλη κ.α. (Από 11 Φεβρουαρίου)
ΑΦΕΝΤΗΣ ΚΑΙ ΔΟΥΛΟΣ – Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου
Το έργο του Κόμη Λεβ Νικολάγιεβιτς Τολστόι, ή απλώς Λέων Τολστόι, φαίνεται ότι αποτελεί σταθερή πηγή έμπνευσης για το θέατρο. Οι Γιώργος Νανούρης και Δημήτρης Λιγνάδης ενώνουν τις δυνάμεις τους για να μας παρουσιάσουν τη θρησκευτικών συνδηλώσεων νουβέλα του ρώσου συγγραφέα Αφέντης και δούλος (εκδ. Παραπέντε) που γράφτηκε το 1895 και ήταν το πρώτο κείμενο που δημοσίευσε εννιά χρόνια μετά την «Άννα Καρένινα». Βρισκόμαστε στη Ρωσία, το 1870. Ένας αφέντης και ο δούλος του προχωρούν μέσα στην παγωμένη νύχτα και σύντομα αποκλείονται από σφοδρή χιονοθύελλα. Η πορεία τους έχει απρόσμενη κατάληξη: Στερότυπα και ταξικές διαφορές ανατρέπονται σε μια περιπέτεια που τελικά αλλάζει μια και καλή τη ζωή τους.
Τη σκηνοθεσία και τη διασκευή υπογράφει ο Γιώργος Νανούρης, ενώ τη μουσική ο Λόλεκ. (Φεβρουάριος)
Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΣΚΟΤΟΥΣ – Σύγχρονο Θέατρο
Το 1880, ένας μουζίκος ομολόγησε δημόσια, στο γάμο της πρόγονής του, πως είχε κάνει παιδί μαζί της, το σκότωσε αμέσως μετά και ύστερα προσπάθησε να σκοτώσει και το δικό του εξάχρονο κοριτσάκι. Λίγα χρόνια αργότερα, με αφορμή αυτό το ανατριχιαστικό έγκλημα, ο Λέων Τολστόι γράφει τη Δύναμη του Σκότους, που φωτίζει τη ζοφερή και σκοτεινή ανθρώπινη φύση. Η Ελένη Σκότη με την ομάδα Νάμα μας παρουσιάζουν αυτό το κείμενο, που έχει αρκετά κοινά στοιχεία με τον «Μάκβεθ» και την «Κόλαση» του Δάντη.
Με τους: Αγορίτσα Οικονόμου, Γιώργο Παπαγεωργίου, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Χρήστο Σαπουντζή, Θανάση Χαλκις, Αθηνά Αλεξοπούλου, Μιχαήλ Γιαννικάκης, Αθανασία Κουρκάκη, Μαρία Προϊστάκη, Βαλέρια Δημητριάδου. (Από 12 Φεβρουαρίου)
ΓΚΙΑΚ – Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
Μετά την εξαιρετική παράσταση του Θανάση Δόβρη στο θέατρο Skrow, που κράτησε για δύο σεζόν είναι η σειρά της Γεωργίας Μαυραγάνη να καταπιαστεί με τα διηγήματα του Δημοσθένη Παπαμάρκου υπό τον τίτλο Γκιάκ (εκδ. Αντίποδες), που αγάπησαν κοινό και κριτικοί. Η σκηνοθέτιδα που μας έδωσε πέρσι μια καθηλωτική σκηνική ανάγνωση του βιβλίου του Ρόμπερτ Μούζιλ «Οι αναστατώσεις του οικότροφου Τέρλες», θα στήσει τώρα ένα τραπέζι γάμου κάπου στα χωριά της Λοκρίδας για να ξετυλίξουν οι συνδαιτυμόνες τις γεμάτες αίμα ιστορίες των χαρακτήρων του βιβλίου, οι οποίοι έζησαν τη Μικρασιατική καταστροφή.
Με τους: Ιωάννα Δεμερτζίδου, Εμμανουήλ Κοντός, Νίκος Κουσούλης, Εμμανουέλα Μαγκώνη, Δημήτρης Μορφακίδης, Μιχάλης Σιώνας, Άννυ Τσολακίδου. (Από 18 Φεβρουαρίου)
ΚΑΘΩΣ ΨΥΧΟΡΡΑΓΩ – Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»
Χρησιμοποιώντας τη μετάφραση του Μένη Κουμανταρέα, αλλά και τη διασκευή που έκανε τώρα η Χλόη Κολύρη, η Σοφία Φιλιππίδου παρουσιάζει ένα από τα αριστουργήματα της αμερικανικής λογοτεχνίας του 20ου αιώνα, το μυθιστόρημα Καθώς Ψυχορραγώ (εκδ. Κέδρος) του Ουίλιαμ Φώκνερ. Σ' αυτή την αποκαλυπτική τοιχογραφία του αμερικανικού νότου, ο Φώκνερ εστιάζει στην οικογένεια Μπάντρεν. Ο πρωτότοκος γιος κατασκευάζει το κιβούρι της, ετοιμοθάνατης ακόμα, μητέρας του. Ο πατέρας μαζί με τα παιδιά του ετοιμάζονται να το μεταφέρουν με την άμαξα, από το βαμβακόσπιτο στην άλλη άκρη της φανταστικής επαρχίας Γιοκναπατάουφα μέσα στο κατακαλόκαιρο.
Πρωταγωνιστούν: Σοφία Φιλιππίδου, Κώστας Βασαρδάνης, Μιχάλης Καλιότσος κ.α. (Από 20 Φεβρουαρίου)
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ – Θέατρο Σημείο
Το μυθιστόρημα-ποταμό του Μαρσέλ Προυστ Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (εκδ. Εστία) αναλαμβάνει να μας παρουσιάσει ο Νίκος Διαμαντής, βασιζόμενος στην διασκευή που έχει κάνει για τον κινηματογράφο ο Χάρολντ Πίντερ. Οι 3000 σελίδες του λογοτεχνικού έργου, που σημάδεψε τον 20ο αιώνα, μετουσιώνονται από τον βρετανό συγγραφέα σε ένα κολάζ με διαφορετικές εικόνες, αυτόνομες αναμνήσεις, ουσιαστικά στιγμιότυπα της αφήγησης. Η παράσταση είναι ακατάλληλη για ανηλίκους.
Πρωταγωνιστούν οι: Κωνσταντίνα Αργυροπούλου, Σταύρος Γιαννακόπουλος, Σπέρη Κανατά, Αγγελίνα Κλαυδιανού, Κωνσταντίνος Μαρούγκας, Μάκης Μπογέας, Ιωάννα Τσακίρη. (Από Φεβρουάριο)
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ – Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση
Από τον «Νεκρό» του Μπατάιγ στην Αυτοκράτειρα (εκδ. Νεφέλη) του Δούκα Καπάνταη. Ο σκηνοθέτης Βασίλης Νούλας και οι Nova Melancholia, στη δεύτερη εμφάνισή τους στην Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση μας εισάγουν στον ιδιότυπο κόσμο του συγγραφέα, εστιάζοντας στο κεφάλαιο «Τα χρόνια της αθωότητας» του βιβλίου. Η ομάδα στήνει μια performance μεταφέροντάς μας στο μέλλον, όπου ο κόσμος κατοικείται από τα πιο βίαια και διεστραμμένα όντα που έχουν υπάρξει ποτέ. Ένα βιβλίο, μια παράσταση όπου η επιστημονική φαντασία συναντά τον σαδομαζοχισμό.
Κείμενο/Σκηνοθεσία: Δούκας Καπάνταης, δραματουργική επιμέλεια: Μανώλης Τσίπος. Με τους: Κώστα Κουτσολέλο, Βίκυ Κυριακουλάκου, Αλέξια Σαραντοπούλου και Δέσποινα Χατζηπαυλίδου. (Από 11 Μαρτίου)
ΑΚΥΒΕΡΝΗΤΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ – Θέατρο Τέχνης
Εθνικό Θέατρο και Θέατρο Τέχνης συνεργάζονται για πρώτη φορά με στόχο την παρουσίαση της τριλογίας του Στρατή Τσίρκα. Μια ενιαία ομάδα ηθοποιών συμμετέχει στο διετές αυτό εγχείρημα, που μεταφέρει σκηνικά ένα από τα εμβληματικότερα έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Θα παρουσιαστεί σε τρεις φάσεις, μοιράζοντας τη διαδρομή του ανάμεσα στα δύο θέατρα. Τον Μάρτιο το ενδιαφέρον αυτό πείραμα ξεκινά από το Θέατρο Τέχνης με την Λέσχη (εκδ. Κέδρος) σε σκηνοθεσία και διασκευή Έφης Θεοδώρου. Το πρώτο μέρος της τριλογίας διαδραματίζεται στην Ιερουσαλήμ και καλύπτει το χρονικό διάστημα από το 1942 έως το 1943. Κεντρικός ήρωας είναι ο Μάνος Σιμωνίδης, ένας τριαντάρης αριστερός διανοούμενος που έρχεται μετά το αλβανικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή, και συνδέεται με τις παράνομες αντιφασιστικές οργανώσεις. Τον πλαισιώνουν πολλά άλλα πρόσωπα, τα οποία συνθέτουν μια πινακοθήκη της ανθρωπότητας και των παθών της.
Πρωταγωνιστούν: Θανάσης Βλαβιανός, Θανάσης Δήμου, Ανθή Ευστρατιάδου, Γιώργος Κριθάρας, Κατερίνα Λυπηρίδου, Μανώλης Μαυροματάκης, Γιώτα Μηλίτση, Ηλέκτρα Νικολούζου, Δημήτρης Πασσάς, Μάνος Στεφανάκης. (Από 17 Μαρτίου)
ΘΕΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ – Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση
Η Αργυρώ Χιώτη και οι Vasistas έχουν ετοιμάσει για μας ένα πνευματικό road trip σε ένα από τα αριστουργήματα της δυτικής λογοτεχνίας, τη Θεία Κωμωδία (εκδ. Τυπωθήτω/Δαραδανός) του Ντάντε Αλιγκέρι. Παρουσιάζουν το φανταστικό ταξίδι του Δάντη στο βασίλειο των νεκρών, μέσα από τρεις σταθμούς: Κόλαση, Καθαρτήριο και Παράδεισος. Το αφηγηματικό ποίημα που συμπυκνώνει τον μεσαιωνικό κόσμο, μεταφέρεται στο σήμερα, χωρίς να χάνει όμως καμιά από τις φιλοσοφικές – υπαρξιακές του διαστάσεις. Στη δραματουργία συμπράττει ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Στη μουσική οι Μάρκελλος Χρυσικόπουλος και Jan Van de Engel.
Ερμηνεύουν: Γιώργος Γάλλος, Ευθύμης Θέου, Ελένη Βεργέτη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αντώνης Αντωνόπουλος, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη, Φιντέλ Ταλαμπούκας κ.α. (Από 22 Απριλίου)
