Βραβείο ποίησης Μπάρμπαρα Φίλντς Σιώτης 2026 στον Ουκρανό ποιητή Ίλια Καμίνσκι

Στην τελετή λήξης του 12ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, ανακοινώθηκε το βραβείο ποίησης στη μνήμη της Μπάρμπαρα Φίλντς-Σιώτης.

 «Εμείς (συγχωρέστε μας) / ζήσαμε ευτυχισμένα κατά τη διάρκεια του πολέμου» 

Το βραβείο στον σπουδαίο ποιητή Ίλια Καμίνσκι (Ilya Kaminsky) απένειμε ο πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού Νίκος Μπακουνάκης, ο οποίος και ανέγνωσε το σκεπτικό της βράβευσης, όπως το κατέγραψε η ποιήτρια και ήδη κάτοχος του ίδιου βραβείο Αλίσια Στώλινγκς (Α.E. Stallings):

«Η Μπάρμπαρα Φιλντς Σιώτης μνημονεύεται για την ένθερμη υποστήριξή της στον πολιτισμό και τις τέχνες στην Αθήνα, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα ένιωθε τεράστια χαρά για τον φετινό νικητή του βραβείου που φέρει το όνομά της, τον Ιλία Καμίνσκι.

Ο Ίλια, γεννημένος το 1977 στην Οδησσό —τότε τμήμα της Σοβιετικής Ουκρανίας—, μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε εφηβική ηλικία. Έγραφε ήδη ποίηση στη μητρική του γλώσσα προτού μετακομίσει στις ΗΠΑ, όπου κλήθηκε να προσαρμοστεί όχι μόνο σε μια νέα χώρα και κουλτούρα, αλλά και σε ένα νέο αλφάβητο και μια νέα γλώσσα. Αν και αντιμετώπιζε προβλήματα ακοής λόγω μιας παιδικής ασθένειας, διέθετε το χάρισμα του ποιητικού αυτιού· έτσι, η διαδικασία εκμάθησης και κατάκτησης μιας γλώσσας μέσα από τους σπλαχνικούς ρυθμούς και τις εύγλωττες χειρονομίες της δεν ήταν κάτι ξένο γι' αυτόν.

 Η ποίηση δεν είναι διαφυγή, ούτε μια εύκολη διέξοδος όπως η μηχανική απόγνωση —όπως μας υπενθυμίζει ο Kaminsky— αλλά, αντίθετα, αποτελεί μια πράξη αντίστασης, παρόμοια με την άσκηση της χαράς

Οι δύο ποιητικές συλλογές που έχει εκδώσει μέχρι σήμερα, το Χορεύοντας στην Οδησσό (2004) και το Κωφή δημοκρατία (2019), αποτελούν σημαντικά αμερικανικά έργα που αποτυπώνουν τη μεταναστευτική εμπειρία μέσα από αναμνήσεις και νοσταλγία, ενώ ταυτόχρονα υποβάλλουν την αμερικανική ισχύ σε μια κριτική αυτοεξέτασης — μια οπτική που διαθέτει στην πιο οξεία της μορφή ο πολιτογραφημένος πολίτης. Το Κωφή δημοκρατία, ειδικότερα, είναι ένα έργο μοναδικό στο είδος του: ένα αφηγηματικό δράμα συντεθειμένο από ποιήματα που συγκροτούν έναν χορό ατομικών φωνών, με θέμα μια οικογένεια εν μέσω ενός πολέμου που διεξάγεται κάπου αλλού (ίσως στην κατεχόμενη Ουκρανία), αλλά και εδώ, σε μια κατεχόμενη επαρχία της καρδιάς. Η ποίηση του Καμίνσκι διακρίνεται από έναν λυρισμό που δεν απολογείται απέναντι στην αδυσώπητη ιστορία και την κυνική πολιτική που την πυροδοτεί. «Εμείς (συγχωρέστε μας) / ζήσαμε ευτυχισμένα κατά τη διάρκεια του πολέμου», μας υπενθυμίζει ο Καμίνσκι, με λόγια που ενώνουν τον ποιητή και το κοινό σε έναν κύκλο συνενοχής, ο οποίος όμως ταυτόχρονα διαρρηγνύεται από το αίσθημα της ενσυναίσθησης.

Ο Καμίνσκι συνεχίζει να επισκέπτεται την Ουκρανία και να διοργανώνει εργαστήρια ποίησης για νέους εκεί, ενώ ως ποιητής βρίσκεται στο απόγειο της δημιουργικότητάς του, γράφοντας νέα έργα —για παράδειγμα, για βόμβες και κουρεία— σχετικά με το πώς η ζωή και η αγάπη επιμένουν μέσα από ανατρεπτικές πράξεις καθημερινής επιβίωσης απέναντι στον πόλεμο. Πρόκειται για μια ποίηση που πιστεύει στη σπουδαιότητα της τέχνης — όχι μιας τέχνης που επιδιώκει να προκαλέσει άμεσα κάποιο γεγονός, αλλά μιας τέχνης που θρέφει την ανθρώπινη ψυχή. Η ποίηση δεν είναι διαφυγή, ούτε μια εύκολη διέξοδος όπως η μηχανική απόγνωση —όπως μας υπενθυμίζει ο Kaminsky— αλλά, αντίθετα, αποτελεί μια πράξη αντίστασης, παρόμοια με την άσκηση της χαράς: την επίμονη τέχνη του να παραμένεις άνθρωπος σε καιρούς συντετριμμένους και συντριπτικούς.

Αποτελεί για εμάς ύψιστη τιμή και προνόμιο να απονείμουμε το φετινό βραβείο Μπάρμπαρα Φίλντς Σιώτης στον χαρισματικό ποιητή και ανθρωπιστή Ίλια Καμίνσκι.»

• Διαβάστε επίσης: «Ποιήματα για θρυμματισμένους καιρούς»: Ξεκινάει το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών – Το πρόγραμμα

Το βραβείο Barbara Fields-Siotis, που έχουν θεσμοθετήσει ο Ντίνος Σιώτης και ο Κύκλος Ποιητών, απονέμεται κάθε χρόνο την τελευταία ημέρα του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών σε Έλληνα ή ξένο ποιητή και περιλαμβάνει και χρηματικό έπαθλο 2.000 ευρώ. Μέχρι τώρα έχουν βραβευτεί οι ποιητές/ποιήτριες Ζέφη Δαράκη (2019), Bei Dao (2020), Αναστάσης Βιστωνίτης (2021), Dana Gioia (2022), Γιώργος Μπλάνας (2023), Alicia E. Stallings (2024), Ηλίας Κεφάλας (2025) και φέτος ο Ilya Kaminski.