«Η πατρική μορφή: σε κρίση ή σε εξέλιξη;» – Συμπόσιο της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Η πατρική μορφή αποτελεί το αντικείμενο του 19ου Συμποσίου που οργανώνει η Ελληνική Εταιρεία Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα (Ευγενίδειο Ίδρυμα - Πλανητάριο) από τις 26 μέχρι και τις 28 Σεπτεμβρίου 2025. Ο τίτλος του είναι: «Η πατρική μορφή: σε κρίση ή σε εξέλιξη;»

Η προβληματική του Συμποσίου θα μπορούσε να συνοψιστεί ως εξής: Στη φροϋδική σύλληψη του ψυχισμού, με επίκεντρο το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, η μορφή του πατέρα κατέχει κομβική θέση για τη θεμελίωση του Νόμου, των θεσμών και του πολιτισμού. Η εξέλιξη της ψυχαναλυτικής θεωρίας και η εμβάθυνση στις απαρχές του ψυχισμού έφεραν στο προσκήνιο τη μητρική μορφή, επαναπροσδιορίζοντας βαθμιαία τη θέση του πατέρα και αναδεικνύοντας νέες συλλήψεις, όπως τη λειτουργία του ως τρίτου στη δυάδα μητέρας-βρέφους και τη σημασία της συμβολικής παρουσίας του στο νου της μητέρας. Τα παραπάνω τροφοδότησαν γόνιμες ιδέες για τη λειτουργία του πλαισίου της ψυχαναλυτικής θεραπείας και τη λειτουργία της αναλύτριας/ του αναλυτή μέσα σε αυτό.

Το Συμπόσιο επιδιώκει να αποτελέσει ένα χώρο διαλόγου και εμβάθυνσης σε ζητήματα που αναδύονται και ερωτήματα που τίθενται σχετικά με την πατρική μορφή σήμερα στην ψυχανάλυση και ευρύτερα στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Σήμερα ωστόσο, η πατρική μορφή είναι το επίκεντρο ερωτημάτων για την ψυχανάλυση και την κοινωνία: οι μετασχηματισμοί των οικογενειακών δομών, η αμφισβήτηση της ήδη φθαρμένης, παραδοσιακής εικόνας του πατέρα-φορέα της εξουσίας, αλλά και το αντίστροφό της, τα θορυβώδη δείγματα νοσταλγίας για τον άνομο, αυταρχικό πατέρα στη μεγάλη κοινωνική ομάδα, καθιστούν επιτακτική την προσπάθεια για τον προσδιορισμό της τωρινής θέσης του πατέρα, καθώς και για τη χαρτογράφηση σημείων σύζευξης και σημείων διάκρισης ανάμεσα στον πατέρα ως πραγματικό πρόσωπο και τον πατέρα ως συμβολική αρχή.

Το Συμπόσιο επιδιώκει να αποτελέσει ένα χώρο διαλόγου και εμβάθυνσης σε ζητήματα που αναδύονται και ερωτήματα που τίθενται σχετικά με την πατρική μορφή σήμερα στην ψυχανάλυση και ευρύτερα στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Επιστημονικό Πρόγραμμα

Το Συμπόσιο πραγματοποιείται με την Αιγίδα της International Federation of Psychoanalytic Societies και της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και με τη συνεργασία της Βορειοελλαδικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Παιδιού και Εφήβου. Προσκεκλημένοι ομιλητές είναι ο Αμερικανός ψυχαναλυτής Michael J. Diamond που θα μιλήσει με θέμα «Πραγματική πατρότητα, συμβολικοί πατέρες και πατρική λειτουργία στη θεωρία και την πρακτική. Μια σύγχρονη ψυχαναλυτική προσέγγιση», καθώς και ο Βρετανός ψυχαναλυτής και πανεπιστημιακός Karl Figlio με θέμα: «Ο πατέρας της επανορθωτικής αρρενωπότητας».

Στο Συμπόσιο συμμετέχουν με ομιλίες τους διακεκριμένοι Έλληνες ψυχαναλυτές μέλη της ΕΕΨΨ και άλλων ψυχαναλυτικών εταιρειών: Ε. Ασλανίδης, Γρ. Βασλαματζής,. Ειρ. Βλαχάκη, Κ. Εμμανουηλίδης, Δ. Κυριαζής, Γρ. Μανιαδάκης, Ε. Σουμάκη, Β. Φαλάρας, Γ. Χαλκιά, Γ. Χατζησταυράκης, Π. Χατζητάσκος, Α. Βαδόλας, Ι. Διττόπουλος, Σ. Κανταρτζής, Ι. Κλεώπας, Ε. Λάγιου- Λιγνού, Β. Μαλισόβα, Ε. Ξανθοπούλου, Θ. Χατζόπουλος, καθώς και επιστήμονες από τα πεδία της Ιστορίας - Δ. Βασιλειάδου, Β. Καραμανωλάκης, της πολιτικής φιλοσοφίας - Ν. Σεβαστάκης, και της κριτικής της λογοτεχνίας - Ε. Κοτζιά.

Ενδεικτικές θεματικές του Συμποσίου: Μορφές πατέρων στον μακρό χρόνο της Ιστορίας. Η εξάχνωση του πατέρα; / Ο πατέρας: αντικείμενο και τρίτος / Ελλείμματα στην πατρική λειτουργία και συνέπειες στη δόμηση του ψυχισμού / Ένας πατέρας προς απαρτίωση/ Ψυχανάλυση και Τέχνη: Το παράδειγμα του Francis Bacon και ο ρόλος του πατέρα / Η πατρική μορφή και ο ψυχικός κόσμος των γυναικών: από την κλινική πράξη στο αρχαίο δράμα / Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου; Μια συζήτηση για την αυτομυθοπλασία/ Προσεγγίζοντας την πατρική μορφή στην κοινωνία και την πολιτική.