Της Αρχοντούλας Διαβάτη
Δεύτερο Γυμνάσιο θηλέων, Ζαχαρία Παπαντωνίου και Χρηστοβασίλη γωνία. Μπαφιασμένες στο εξάωρο, στο μάθημα των Λατινικών- κείμενο, ερμηνεία και σχόλια- νυσταγμένες και πεινασμένες και το κουδούνι αργούσε να χτυπήσει. «Κύριε, θα μας πείτε για το ΥΓΡΟΝ ΠΥΡ;»
Αναδυόταν μια κοριτσίστικη φωνή και δεν αργούσαν κι άλλες πολλές φωνές να να υψωθούν στο χώρο- «Αχ, ναι, κύριε, πέστε μας…»- ενορχηστρωμένες από μια σαρωτική έμπνευση. Αθώος, μισο-κολακευμένος και μισο-ϋποψιασμένος εκείνος, άρχιζε χωρίς πολλές τσιριμόνιες την... εμπρηστική του διήγηση για το μυστικό όπλο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, με πυρφόρους δρόμωνες που θέρμαιναν την ουσία, εκτοξευμένη από καταπέλτες –ενώ οι χάρτινες σαΐτες της ανηλεούς καζούρας άρχιζαν να εκτοξεύονται κι αυτές απ’όλες τις σειρές των θρανίων. Τα κορίτσια όρθια ζητωκραύγαζαν ενώ εκείνος συνεπαρμένος διοχέτευε με τη φαντασία του το μυστικό υγρό σε πεπιεσμένους σίφωνες, πιτσιλώντας εν τη ρύμη του λόγου με σάλια εδώ κι εκεί τα πρώτα θρανία, πλησιάζοντας όλο και πιο κοντά στην κορύφωση της απόκρουσης των Αράβων πολιορκητών της Κωνσταντινουπόλεως, έξαλλος, με χειρονομίες υψηλές, απηχώντας το μεγαλειώδες του εγχειρήματος. Το κουδούνι έβαζε το δικό του χαρμόσυνο τέλος στην ιλαρή αγωνία της τάξης και του καθηγητή μας των Λατινικών.
Ουφ, διάλειμμα
Στα πολυσινεμά δεν έχει διάλειμμα. Καθηλώνεσαι με τις διαφημίσεις στην αρχή – εφιαλτικά δυνατός ήχος -διάχυτη μυρωδιά και όχι μόνο από πορκόρν- χωρίς καμιά δυνατότητα για κουβέντα, τσιγάρο ή τουαλέτα ανάμεσα. Υπάρχουν ακόμα ευτυχώς οι τελευταίοι των Μοϊκανών, το Μακεδονικόν, το Βακούρα και το Φαργκάνη, που δεν παραδόθηκαν στην άκριτη επιλογή ταινιών και μπορείς ακόμα να συναντάς τυχαία εκεί κάποιους φίλους. Υπάρχει κυρίως το ΟΛΥΜΠΙΟ, ξεχωριστό σινεμά που εδώ και αρκετά χρόνια στεγάζει- μετά το Κρατικό θέατρο και τον μυθικό του εξώστη - το Φεστιβάλ κινηματογράφου, εδώ και καιρό, nel mezzo del cammin- πενηντατρία σωστά φέτος και παρόλη την κρίση χωρίς να έχει μαραζώσει, ισχνότερο αλλά όχι ακριβώς συρρικνωμένο, με ζωντάνια και πνευματικότητα, σε κοινωνική και πολιτική εγρήγορση, με το δώρο της ταινιοθήκης φέτος στα εκατό χρόνια της Θεσσαλονικιώτικης επετείου, το αφιέρωμα στον Θόδωρο Αγγελόπουλο, ένας καθρέφτης να δεις ποιος είσαι μέσα στον κόσμο, να στοχαστείς, να επικοινωνήσεις, να δράσεις.
O καπιταλισμός είναι ένα σκυλί που όσο το πετροβολάς, όλο και πιο μακριά τρέχει. Αυτά είπε ο Γαβράς στο σύντομο λόγο του όταν τον κάλεσαν στη σκηνή στο Ολύμπιον, πριν από την προβολή της νέας του ταινίας, To Κεφάλαιο. «Κάνουμε αυτό που κάναμε πάντα – παίρνουμε από τους φτωχούς και δίνουμε στις τράπεζες...», συνόψισε ανενδοίαστα ο Μάρκ Τουρνέιγ, ο εκπρόσωπος του κεφαλαίου στην ταινία!
Άνω κάτω μία η οδός και αυτή οδηγεί στο Ολύμπιο, στον Παύλο Ζάννα και στις αποθήκες του λιμανιού –στα κινηματογραφικά αδέρφια τους- η Φρίντα Λιάππα και την Τόνια Μαρκετάκη, τον Σταύρο Τορνέ και τον Τζων Κασσαβέτη. Αναμονές στα εκδοτήρια της γυάλινης παράγκας, προβλέψεις και υπογραμμίσεις με μαρκαδόρο, σχόλια, χοτ ντογκ και καφέ στον πρώτο όροφο, λίστα αναμονής στην τουαλέτα , και άνθρωποι νέοι οι πιο πολλοί που θέλουν να δουν πολλές ταινίες, να κάνουν απόσβεση της κάρτας που αγόρασαν. Αφιερώματα στον Ντρέζεν και τον Μουντζίου, ξεχωριστά αγαπημένοι κι οι δυο τους, αλλά και Γκομπαντί και Καουρισμάκι, Ανοιχτοί ορίζοντες, Ματιές στα Βαλκάνια και διεθνές διαγωνιστικό.
Κατεβαίνοντας την Αριστοτέλους στην Τσιμισκή, μια ανάπηρη καχεκτική γυναίκα επιδεικνύει με φιλαρέσκεια ένα λειψό πόδι -κόκκινη κοκέτικη καλτσοδέτα- στριμωγμένο σε ένα ξύλινο δεκανίκι παλιάς κοπής. Πολλοί μιλούν για ζητιάνους εισαγωγής.
Στην πλατεία διάσπαρτοι οι μικροπωλητές ενώ ένα χοντρό κορίτσι με πέτσινο μπουφάν διασχίζει πυρετικά πάνω κάτω το χώρο καρφώνοντας έναν αθέατο συνομιλητή με αλλόκοτες φωνές. «Το μουνί της μάνας σου, το μουνί της μάνας σου», όλο και πιο δυνατά. Κοιτάει προκλητικά στα μάτια τους περαστικούς κι αυτοί κοιτάνε στο πλάι και βιάζονται να προσπεράσουν. Όταν είναι λίγο μακριά της γυρνάν με την ησυχία τους.
Νέοι με φωτογραφικές μηχανές επί το έργον δεν χορταίνουν τη φωτογένεια της πλατείας με το μεγάλο πέταλο του Εμπράρ στο κεφάλι της, το ηλιοβασίλεμα και τον Θερμαϊκό.
Με την παλιά φίλη δίπλα δίπλα βλέπουμε ένα απόγευμα την ξεχωριστή ταινία του Ντρέζεν- διαχείριση οικογενειακής κρίσης που χτυπάει κατακέφαλα μια οικογένεια όταν αρρωσταίνει από καρκίνο στον εγκέφαλο ο νεαρός πατέρας. Ζούμε μαζί σαν θεατές αυτό το δράμα, εκείνη για δεύτερη φορά μια και η ζωή της έδωσε χρόνια πριν ένα ολόιδιο χτύπημα. «Μετά αγαπάς πιο πολύ τη ζωή, αλλά βάζεις τα πράγματα στη σωστή τους θέση», με πλουτίζει ο λόγος της. Βλέπω μόνη μου σε μεταμεσονύκτια προβολή τη ρώσικη ταινία Ζωή, γοητευμένη, τρομοκρατημένη συγχρόνως και πάλι γοητευμένη ως το τέλος. Ο πόνος και η θλίψη της χαμοζωής – πίνακες υψηλής αισθητικής.
Βγάζω μηδενικό εισιτήριο και μπαίνω στην ταινία Νοτιοδυτικά, εντυπωσιασμένη από το σχόλιο στην έκδοση του φεστιβάλ. Κυκλικότητα της ζωής, σύγκλιση παρελθόντος, παρόντος μέλλοντος, τα τραύματα, η επούλωση και η αγάπη. Μου θυμίζει τα τέσσερα κουαρτέτα του Έλιοτ, αλλά δεν με κερδίζει παρά μόνο για την αισθητική της. Καλύτερη τύχη είχα με την ταινία Η πέτρα της υπομονής, με τον σεφερικό τίτλο.
Στον πόλεμο του Αφγανιστάν μια νέα γυναίκα μιλάει στον ανάπηρο άντρα της σαν να’ταν αυτός η πέτρα της περσικής μυθολογίας, εξομολογείται τα πάθη της και η υπόθεση εξελίσσεται με όλο και μεγαλύτερες απροσδόκητες ανατροπές σε ένα σωρό πεδία. Βγαίνουμε χαμογελαστοί από την ταινία, με Επίλογο την ομώνυμη βραβευμένη ταινία από το Ισραήλ, ένα αισθαντικό πορτρέτο μιας γενιάς που φεύγει. Ο Μπερλ και η Χαγιούτα, με αξιοπρέπεια και τρυφερότητα ζουν τη μαυρόασπρη στερημένη ζωή τους πιστεύοντας ακόμα σε αξίες που κανείς δεν τις θέλει πια, όπως τα βιβλία του, που αποφασίζει να πουλήσει από ανάγκη ο Μπερλ!
