Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού σινεμά: Η «Εύα» της Μαρίας Πλυτά στις Κάννες

Τη Δευτέρα 18 Μαϊου, το Φεστιβάλ των Καννών παρουσιάζει σε παγκόσμια πρεμιέρα, την αποκατεστημένη ταινία «Εύα» (1953) της Μαρίας Πλυτά, της πρώτης σκηνοθέτριας στην ιστορία του ελληνικού σινεμά. Η προβολή, στο πλαίσιο του επίσημου προγράμματος του Cannes Classics, θα γίνει στις 4 μ.μ. στη Salle Bunuel.

H δεύτερη προβολή της αποκατεστημένης ταινίας θα πραγματοποιηθεί στο διεθνώς αναγνωρισμένο φεστιβάλ της Μπολόνια Il Cinema Ritrovato την Τρίτη 23 Ιουνίου (2 μ.μ., Jolly Τheatre) και θα επαναληφθεί το επόμενο πρωί (9 μ.μ.).

Η ελληνική πρεμιέρα θα γίνει στην Αθήνα, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στις αρχές φθινοπώρου. 

Η αποκατάσταση της ταινίας

Η αποκατάσταση της ταινίας πραγματοποιήθηκε από το World Cinema Project του The Film Foundation και την Cineteca di Bologna στo εργαστήριo L’ Immagine Ritrovata και στο Εργαστήριο Ψηφιακής Αποκατάστασης Ταινιών της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, σε συνεργασία με την Alatas Films και την καθηγήτρια του ΑΠΘ Μπέτυ-Δέσποινα Κακλαμανίδου, σε επιμέλεια της οποίας κυκλοφόρησε πρόσφατα ο τόμος Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου. 17 ταινίες, 17 αναγνώσεις (εκδ. Κλειδάριθμος).

Το έργο πραγματοποιήθηκε χάρη στην υποστήριξη του Hobson/Lucas Family Foundation.

Το εργαστήριο της Ταινιοθήκης ανέλαβε την ψηφιακή σάρωση σε 4Κ του αρνητικού της εικόνας και του ήχου και το εργαστήριο L’Immagine Ritrovata ανέλαβε την ψηφιακή αποκατάσταση, διόρθωση χρώματος και τελικό DCP.

Η προβολή της «Εύας» στο τμήμα Cannes Classics, όπου φιλοξενούνται αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου σε νέες, αποκατεστημένες κόπιες, είναι σημαδιακή καθώς πρόκειται για την πρώτη ελληνική ταινία που προβάλλεται αποκατεστημένη στην ιστορία του συγκεκριμένου τμήματος των Καννών. Η ταινία, πριν από την αποκατάστασή της, είχε προβληθεί στο πλαίσιο ενός spotlight στο έργο της Μαρίας Πλυτά, που είχε διοργανώσει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τον Νοέμβριο του 2022, ενώ τον Ιούνιο του 2025 παίχτηκε στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης της Ελλάδος «Ο Μίκης Θεοδωράκης στη μεγάλη οθόνη».

Η «Εύα» παρακολουθεί μια παντρεμένη γυναίκα, η οποία στη διάρκεια των θερινών της διακοπών γνωρίζει έναν νεαρό και ζει μαζί του μια εφήμερη ερωτική σχέση, προκαλώντας την οργή του συζύγου της και τα επικριτικά σχόλια της μικρής κοινωνίας του νησιού. Το σενάριο είναι του Ανδρέα Λαμπρινού, η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη (στην πρώτη συνθετική του δουλειά στον κινηματογράφο), ενώ στην ταινία πρωταγωνιστούν η Νίνα Σγουρίδου, ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Μάνος Κατράκης, η Αλίκη Γεωργούλη και ο Ντίνος Ηλιόπουλος.

Ποια ήταν η Μαρία Πλυτά

Η Μαρία Πλυτά, η πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1915 και πέθανε το 2006. Αρχικά ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, ενώ στο τέλος της δεκαετίας του ’40 έκανε τα πρώτα της βήματα στην κινηματογραφική παραγωγή, δουλεύοντας σε ταινίες του Αλέκου Σακελλάριου και του Γιώργου Τζαβέλλα. Το 1950 κάνει το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με την ταινία «Τ’ αρραβωνιάσματα», μία από τις πιο αξιόλογες ελληνικές ηθογραφικές ταινίες της εποχής, με σκηνικά του Γιάννη Τσαρούχη. Με 17 ταινίες στο ενεργητικό της, η Μαρία Πλυτά θα αναγνωριστεί ως μία πρωτοπόρα σκηνοθέτρια και διαμορφώτρια της ελληνικής κινηματογραφίας.

Η Μαρία Πλυτά, πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια.

Το ταξίδι της αποκατάστασης αποτελεί πρωτοβουλία της κ. Κακλαμανίδου και κομμάτι μιας συστηματικής ερευνητικής προσπάθειας για το έργο της Μαρίας Πλυτά από το 2021 και συμβαδίζει παράλληλα με το τρέχον ερευνητικό πρόγραμμα «Plyta’s Unknown Cinema» (PUC, 2025-2028), με χρηματοδότηση από το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας), το οποίο διευθύνει η ίδια. Μάλιστα, στη διάρκεια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών θα πραγματοποιηθούν γυρίσματα και συνεντεύξεις με προσωπικότητες και στελέχη διεθνών κινηματογραφικών θεσμών για τις ανάγκες ενός ντοκιμαντέρ.

«Η επιλογή της Εύας από το Cannes Classics αποτελεί την οριστική δικαίωση για τη Μαρία Πλυτά, μια σπουδαία δημιουργό που παρέμεινε για δεκαετίες στη σκιά της ιστοριογραφίας. Με το έργο αυτό, θεραπεύουμε μια μακρόχρονη έμφυλη ιστοριογραφική διάκριση και εντάσσουμε οργανικά τη Μαρία Πλυτά στον Κανόνα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου» σημειώνει η κ. Κακλαμανίδου.

Το εργαστήριο της Ταινιοθήκης

Το Εργαστήριο της ΤτΕ έχει ήδη παρουσιάσει μια σειρά από εξαιρετικές αποκαταστάσεις ελληνικών ταινιών σε συνεργασία με το διεθνούς φήμης εργαστήριο L’Immagine Ritrovata στην Μπολόνια, και έχει συμβάλει στην παρουσίαση άγνωστων ελληνικών αριστουργημάτων στο διεθνές κοινό.

Εκτός από το «Χάππυ Νταίη» (1976) του Παντελή Βούλγαρη και το «Πικρό ψωμί» (1951) του Γρηγόρη Γρηγορίου, στις ψηφιακές αποκαταστάσεις του Εργαστηρίου συγκαταλέγονται πολλές ακόμα σημαντικές ταινίες που αποκαταστάθηκαν όσο ήταν ακόμα υπό δημιουργία: «Οι Απάχηδες των Αθηνών» (Δ. Γαζιάδης, 1930), «Ψαράδες και ψαρέματα» (Λ. Λοϊσιος, 1961), «Πρόσωπο με πρόσωπο» (Ρ. Μανθούλης, 1966), και οι τρεις ταινίες μικρού μήκους της Φρίντας Λιάππα «Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις» (1977), «Απεταξάμην» (1980) και «Μετά 40 μέρες» (1972).

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος επιστρατεύει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της ώστε να «ξαναζωντανέψει» ταινίες ορόσημα του ελληνικού κινηματογράφου, βγάζοντάς τα από το χρονοντούλαπο της ιστορίας.