Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Ο εικαστικός Αλέξανδρος Ψυχούλης απαντά σε 25 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Περί φυτών αφηγήματα του Γιάννη Μανέτα.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Το χέρι μου πήγε σ' αυτό μέσα σ' ένα βιβλιοπωλείο.
/Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Όταν δουλεύω πάνω σε κάτι ψάχνω βιβλιογραφία κι επιλέγω. Όταν χαζολογάω στις προθήκες των βιβλιοπωλείων εμπιστεύομαι τους προβοκατόρικους τίτλους και τα εξώφυλλα. Εννοείται πως ρίχνω ένα γρήγορο διάβασμα στο οπισθόφυλλο και ένα τυχαίο απόσπασμα για το δείγμα γραφής.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Είναι ο λόγος που έχω τσάντα.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Ναι, το να διαβάζω σε καφενεία είναι το καλύτερό μου.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Πολυθρονάτη προς ξαπλωτή.
/Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Δεν τα εγκαταλείπω. Είναι ένα βάρος που δεν αγκομαχώ να μεταφέρω.
/Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Ζω σε τρία σπίτια λόγω δουλειάς. Έχω επινοήσει έναν κανόνα. Το βιβλίο πρέπει να μένει στο σπίτι που το τελείωσα, και πάντα θυμάμαι πού τελείωσα ένα βιβλίο, άρα και πού βρίσκεται. Είναι ένας τρόπος αρχειοθέτησης. Ο όγκος μοιράζεται και είναι πιο εύκολο να ψάξεις.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τα κάνω όλα αυτά, έχω προσωπικούς τρόπους τσακίσματος και διπλοτσακίσματος των άνω ή των κάτω γωνιών. Κάθε τσάκισμα σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό. Αν προσθέσεις και την δοκιμασία της τσάντας στο τέλος μοιάζουν πολύ ταλαιπωρημένα. Διακατέχομαι από την εμμονή ότι τα βιβλία είναι ευτυχισμένα όταν ταλαιπωρούνται στα χέρια των αναγνωστών τους, ότι θέλουν να δείχνουν διαβασμένα.
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Συνήθως κολλάω στον αφηγηματικό τρόπο ενός συγγραφέα και δεν μπορώ να διαβάσω παρά μόνο τα δικά του βιβλία. Εξαντλώ ό,τι έχει γράψει και μετά πρέπει να κάνω μια παύση.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Συμβαίνει μερικές φορές. Έχω προσπαθήσει τρεις φορές να τελειώσω τον Οδυσσέα του Τζόυς. Απέτυχα.
Έχω προσωπικούς τρόπους τσακίσματος και διπλοτσακίσματος των άνω ή των κάτω γωνιών. Κάθε τσάκισμα σηματοδοτεί κάτι διαφορετικό. Αν προσθέσεις και την δοκιμασία της τσάντας στο τέλος [τα βιβλία] μοιάζουν πολύ ταλαιπωρημένα. Διακατέχομαι από την εμμονή ότι τα βιβλία είναι ευτυχισμένα όταν ταλαιπωρούνται στα χέρια των αναγνωστών τους, ότι θέλουν να δείχνουν διαβασμένα.
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Ποτέ.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Δεν έχω πετάξει ποτέ τίποτα σε άνθρωπο.
/Στα σκουπίδια;
Ναι, όταν βρίσκω ένα βιβλίο που μου φαίνεται σκουπίδι, το βάζω στην ανακύκλωση. Είναι καλό να δίνεις μια δεύτερη ευκαιρία στο χαρτί.
/Κάνετε δώρο βιβλία;
Τόσο συχνά που έχω καταντήσει αναμενόμενος.
/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Δεν θα συμμετείχα ποτέ σε καμιά λέσχη. Οι λέσχες με φρικάρουν.
/Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Υπάρχει ένα βιβλίο που το έχω δανείσει τρεις φορές και το έχω αγοράσει τέσσερεις.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Κανένα. Όταν ήμουν παιδί δεν είχα ούτε αγαπημένο βιβλίο, ούτε αγαπημένο χρώμα, ούτε αγαπημένη ομάδα. Τα δύο τελευταία ισχύουν ακόμα.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Σε καμία, γι' αυτό προσπαθώ να ζήσω μια δικιά μου.
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Με την Μαργαρίτα Καραπάνου. Τουλάχιστον το ήθελα πολύ κάποτε, τότε που ζούσε.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Πρόκειται για το φαινόμενο που ονομάζεται «ο άγγελος της βιβλιοθήκης». Στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει τίποτε το μεταφυσικό. Βρίσκουμε σ' ένα βιβλίο κάτι που μας δίνει μια νέα προοπτική γι' αυτό που σκεφτόμασταν έντονα. Οι εμμονές μας δημιουργούν παραγωγικούς συσχετισμούς. Το ίδιο βιβλίο σε άλλη στιγμή μπορεί απλά να το προσπερνούσαμε.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Για κανένα.
/Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Το Διασχίζοντας τον Ατλαντικό της Ιωάννας Λαλιώτου.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Καθώς η ερώτηση νομιμοποιεί την υποκειμενικότητα, θα απαντούσα πως καλό βιβλίο είναι εκείνο που με κάνει να νομίζω πως είμαι κι εγώ καλός συγγραφέας.
Info
Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης γεννήθηκε στο Βόλο το 1966 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Είναι εικαστικός και καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το 1997 του απονέμεται το βραβείο Benesse για το έργο του Black Box με το οποίο συμμετέχει στην 47η Biennale της Βενετίας. Έχει πραγματοποιήσει 22 ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 90 ομαδικές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
