Για την εμφάνιση των Godspeed You! Black Emperor στο Gazi Music Hall, στο πλαίσιο του Luciferian Towers Tour.
Του Μάνου Μπονάνου
Το να περιγράψεις με λέξεις την εμπειρία ενός live των Godspeed You! Black Emperor, μίας μπάντας που κατά γενική ομολογία θεωρείται μία από τις σημαντικότερες και επιδραστικότερες της post rock μουσικής, δεν είναι καθόλου εύκολο. Η μουσική κολεκτίβα από τον Καναδά, που ιδρύθηκε το 1994 στο Μόντρεαλ και μας έχει χαρίσει έξι στούντιο άλμπουμ, αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα από τα πιο αξιοσημείωτα καλλιτεχνικά φαινόμενα της εποχής μας, και αυτό γιατί θεωρώ πως το αποτέλεσμα που καταλήγει να βιώνει κάποιος που εκτίθεται –και δεν παίρνω πίσω το ρήμα– στον συνδυασμό της μουσικής και των εικόνων τους (στις λιγοστές λέξεις, εν είδει χειμαρρώδων μονολόγων, θα αναφερθώ παρακάτω) είναι επικοινωνιακά εναργέστερο και επαρκέστερο από οποιοδήποτε αποτέλεσμα θα μπορούσε να παραχθεί χρησιμοποιώντας το ατελές μας γλωσσικό σύστημα.
Επειδή όμως κινδυνεύω να εισχωρήσω σε ακαταλαβίστικα θεωρητικά χωράφια, ας εξηγήσω τον συλλογισμό μου:
Εκεί που οι λέξεις αποτυγχάνουν
Αντίθετα με το πνεύμα της εποχής και κόντρα στη στείρα ατομικότητα, τραβάει από μπροστά σου τον καθρέφτη, απελευθερώνοντας το βλέμμα σου, αφήνοντάς το να περιπλανηθεί στον ανοιχτό ορίζοντα, στα σύννεφα, στην αλήθεια και τη σοφία των εξωτερικών χώρων ως πεδίου έκφρασης όχι μόνο του άχρονου χαρακτήρα του κόσμου αλλά και του συλλογικού μας συνειδητού και ασυνείδητου.
Οι Godspeed You! Black Emperor επενδύουν στις εμφανίσεις τους τη μουσική με εικόνες και βίντεο, επαναλαμβανόμενες λούπες που, λειτουργώντας παράλληλα και συμπληρωτικά με τον ήχο, αφηγούνται την ιστορία του κάθε τραγουδιού. Γκρεμισμένα σπίτια, χαλάσματα, πολυώροφοι σκελετοί ανολοκλήρωτων πανύψηλων κτιρίων και κολοσσιαίων συγκροτημάτων, σιδηροδρομικές γραμμές στην άκρη γκρεμών που καταλήγουν στη θάλασσα, ένα αεροπλάνο που πέφτει, απέραντες έρημες εκτάσεις με αγριόχορτα και αγριολούλουδα, γιγάντιοι πυλώνες μεταφοράς του ηλεκτρικού ρεύματος, κεραίες, καλώδια, μια κατάφωτη βιομηχανική περιοχή, φουγάρα σε σχήμα γυναικείου κορμιού που καπνίζουν, φωτιές από δαυλούς, φωτιές στον αέρα, φωτιές στον δρόμο, διαδηλώσεις, δυνάμεις καταστολής, μάνικες που εκτοξεύουν νερό εναντίον διαδηλωτών, ξυλοδαρμοί, συγκρούσεις, οδοφράγματα, πλακάτ, οι τιμές των διάφορων κομματιών χοιρινού στο χρηματιστήριο φαγητού. Εικόνες αποσπασματικές, δίχως συνοχή, δίχως αρχή, μέση και τέλος, ασυνεχείς, δίχως εμφανή νοήματα, που συνοδεύονται από τον ακατάπαυστο θόρυβο της σύγχρονης ζωής –σας θυμίζει κάτι;– όπως εκφράζεται από τις θορυβώδεις κιθαριστικές παραμορφώσεις της μουσικής, ένας θόρυβος που δεν σταματά ούτε για χάρη της πιο διακριτικής και γλυκιάς μελωδίας – αλλά αντιθέτως την ενσωματώνει. Μιας μουσικής που καταφέρνει με το αργό της χτίσιμο, τη συντριβή κάθε ρυθμικής κανονικότητας, την επαναληπτικότητα, τις παύσεις, τη χρήση των πιο απρόσμενων καθημερινών –τις περισσότερες φορές μηχανικών– ήχων, να αφουγκραστεί και να αναπαράξει τους αδιασάλευτους ρυθμούς της φύσης και του περιβάλλοντος, της ζωής έξω από τον άνθρωπο, και να τους αντιπαραβάλει με τους φρενήρεις ρυθμούς της ανθρώπινης σκέψης και βούλησης, εντέλει της σύγχρονης ανθρώπινης ζωής, όπως εκφράζονται στις εκρηκτικές μουσικές κορυφώσεις. Εξού και τα ερείπια, η εγκατάλειψη, τα απρόσωπα μεταλλικά μέρη, η μοναχικότητα, τα παράταιρα αποτυπώματα του ανθρώπου πάνω στο πρόσωπο της γης, ως αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας, της διασάλευσης των ζωτικών ρυθμών των δυο τους.
 |
Αυτογνωσία από τα έξω προς τα μέσα
Το βλέμμα της κάμερας των Godspeed You! Black Emperor δεν σε προκαλεί να κοιτάξεις προς τα μέσα. Αντίθετα με το πνεύμα της εποχής και κόντρα στη στείρα ατομικότητα, τραβάει από μπροστά σου τον καθρέφτη, απελευθερώνοντας το βλέμμα σου, αφήνοντάς το να περιπλανηθεί στον ανοιχτό ορίζοντα, στα σύννεφα, στην αλήθεια και τη σοφία των εξωτερικών χώρων ως πεδίου έκφρασης όχι μόνο του άχρονου χαρακτήρα του κόσμου αλλά και του συλλογικού μας συνειδητού και ασυνείδητου. Αυτή τους η επιλογή έχει, πιστεύω, άμεση σχέση με τις δηλωμένες πολιτικές πεποιθήσεις ορισμένων μελών της μπάντας που εμπνέονται από αναρχικά ιδέωδη, πεποιθήσεις που έχουν εκφραστεί σε ελάχιστα, αλλά εκπληκτικά εκτελεσμένα κομμάτια που περιλαμβάνουν ηχογραφήσεις μονολόγων ή συνεντεύξεων που περιγράφουν πολιτικές στάσεις (βλ. BBF3). Μια κίνηση οπτικής εξωτερίκευσης, λοιπόν, που σε καμία περίπτωση όμως δεν υπονομεύει, αλλά αντίθετα προωθεί την εσωτερίκευση της μουσικής και ενισχύει τη δύναμη του συγκινησιακού της φορτίου.
Μια άλλη, καλύτερη γλώσσα
Κάπου στα μέσα της συναυλίας των Godspeed You! Black Emperor στο Gazi Music Hall, σκέφτηκα τον Carl Sagan και τους χρυσούς δίσκους που ταξιδεύουν πάνω στα Voyager, μεταφέροντας εικόνες, ήχους και πληροφορίες για τη ζωή στον πλανήτη Γη. Σκέφτηκα πως αυτό που ακούω και βλέπω θα αποτελούσε σίγουρα την καλύτερη περιγραφή που θα μπορούσα να δώσω εγώ, αν κάποιος μου ζητούσε να περιγράψω την εμπειρία του να είσαι άνθρωπος. Και το γράφω αυτό ειλικρινά, εξακολουθώντας να είμαι ερωτευμένος με τις λέξεις αλλά παλεύοντας να μη χάσω την πίστη μου σε αυτές.
* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.
Setlist της συναυλίας των Godspeed You! Black Emperor στις 29 Απριλίου 2018 στο Gazi Music Hall: Hope Drone, Mladic, Bosses Hung, Fam/Famine, Undoing a Luciferian Towers, Dead Metheny, The Sad Mafioso, Moya.
