«Ο λόγος και ο τόπος»: Μεγάλη έκθεση του Δημήτρη Σεβαστάκη στην Αίγινα

Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, συνεχίζοντας το εικαστικό της πρόγραμμα και σε συνέχεια των προγραμματισμένων της αφιερωμάτων σε σημαντικούς εκπροσώπους των εικαστικών τεχνών που συνδέονται με το νησί, υποδέχεται το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου στις 19:00 τον Δημήτρη Σεβαστάκη, διακεκριμένο ζωγράφο, καθηγητή, συγγραφέα και διανοούμενο, με διηνεκή αναφορά στο έργο του στη γενέθλια Σάμο, τον πλησιόχωρο στο ατελιέ του Υμηττό αλλά και στην Αίγινα, όπου, ωσεί μνημονεύοντας τον αγαπημένο του δάσκαλο Γιάννη Μόραλη, επίσης ζει και δημιουργεί.

Η έκθεση που πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, τελεί σε διοργάνωση του Δήμου Αίγινας και υπό την αιγίδα του 17ου Aegina Fistiki Fest. Η παρούσα, ιδιαίτερα σημαντική για την Αίγινα και τη Δημοτική της Πινακοθήκη διοργάνωση και τιμητική συνεργασία, συμπίπτει με τον εορτασμό των τριών χρόνων από την έναρξη λειτουργίας της Δημοτικής Πινακοθήκης της Αίγινας τον Σεπτέμβριο του 2023.

Περισσότερα από 60 έργα, λάδια, ακρυλικά, παστέλ, τέμπερες αλλά και σχέδια με μολύβι -τοπία και πρόσωπα-, πολλά από τα οποία εκτίθενται για πρώτη φορά έχοντας δημιουργηθεί με αφορμή τη μεταφορά της έκθεσης στην Αίγινα παρουσιάζονται στην έκθεση. Ο τίτλος της έκθεσης συμπυκνώνει υπαινικτικά όλα όσα απασχολούν τον ζωγράφο.

Οι δύο ενότητες: «Ο Λόγος» και «Ο Τόπος» 

Η πρώτη ενότητα, «Ο Λόγος», συμπεριλαμβάνει φανταστικούς, αποκλίνοντες λογοτεχνικούς «εκτός ορίων» ήρωες – πορτραίτα ομοίων διαστάσεων δημιουργημένα κυρίως με ακρυλικά χρώματα που επιτρέπουν την αμεσότητα και εμπνευσμένα από παραβάτες, δράστες, συχνά, βαρύτατων εγκλημάτων που η παγκόσμια λογοτεχνία έχει χρησιμοποιήσει τα «έργα τους» για να μελετήσει τον φόνο, την τιμωρία, την ίαση, τη μετάνοια, την εμμονική επανάληψη, αν και σχεδόν ποτέ αυτοί, οι ακούσιοι συνδημιουργοί, δεν υπήρξαν οι λήπτες της λογοτεχνικής τους αντήχησης. Συμπεριλαμβάνει επίσης τους αναγνώστες, ή, «παραλήπτες» του «κειμένου», πορτραίτα καμωμένα με λάδι οικείων, φίλων και αυτοπροσωπογραφίες, πορτραίτα ανασύστασης άλλων ζωγράφων όπου ο ζωγράφος κάνοντάς τα ξαναγίνεται σπουδαστής. Τέλος, σχέδια λογοτεχνών και άλλων δημιουργών με μολύβια, γραφίτη και μελάνι που μέσω της ζωγραφικής ιδιότητάς τους προσεγγίζουν κάπως τα κείμενα εκείνα που καθορίζουν τις αναζητήσεις του ζωγράφου, τρέπονται δηλαδή σε ιδιόχειρες συμβιώσεις με εκείνα.

«Η Στέλλα μου», 2015, τέμπερα σε χαρτί, 24x32 εκ.

Η δεύτερη ενότητα «Ο Τόπος», εστιάζει σε δυο διαφορετικές μα συγκλίνουσες οδούς: από τη μια η ζωγραφική στο τοπίο (και όχι ζωγραφική τοπίου, υπογραμμίζει ο ζωγράφος). Η ζωγραφική «επί τόπου» δηλαδή, στη Σάμο, τον Υμηττό και την Αίγινα, «μια σπάνια πλέον δοκιμασία», που πραγματώνεται σε μικρές κυρίως διαστάσεις με παστέλ λαδιού, εν μέρει καθοδηγητική και εν μέρει απελευθερωτική που οδηγεί στη μνήμη μέσω του βλέμματος. Κι από την άλλη τα τοπία σιωπής, τα μεγαλύτερης διάστασης έργα που δημιουργούνται μέσα στο εργαστήριο, παράλληλα με τις μελέτες στην ύπαιθρο και σε εναλλαγή με τα πορτραίτα, καθώς το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Πρόκειται για έργα άλλοτε συμβολικά που εμπίπτουν στην αποταμιευμένη μυθολογία του ζωγράφου (έργα όπου τη σιωπή του ουλτραμαρίν διασχίζουν οι λύκοι, η Σελήνη και τα πλοία που ταξιδεύουν τη νύχτα) και άλλοτε για έργα «εργαστηρίου» με παραλλαγές κυριολεκτικής αστικής θέασης και κρυμμένες αριθμολογημένες τριλογίες. Στο σύνολό τους, πρόκειται για έργα προσωπικών τόπων, ή ίσως πρόκειται για «τεχνικές αντίστασης», για μια απόπειρα «να έρθει πίσω ό,τι έφυγε».

Σημείωμα του δημιουργού 

Με αφορμή τη διοργάνωση της έκθεσής του στη Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, ο Δημήτρης Σεβαστάκης σημειώνει:

«Η Αίγινα δεν είναι μελαγχολικός τόπος. Μπορείς να ονειρευτείς αίθρια, τεθλασμένα και άναρχα. Να γεφυρώσεις αντιφάσεις, να θυμηθείς, να επιμείνεις. Αυτή η νοηματική ευρυχωρία του νησιού, μου εξασφαλίζει μια συνέχεια με την μεγάλη έκθεσή μου «Ο Λόγος και ο Τόπος» του 2025-2026, στην Εθνική Βιβλιοθήκη/ Ίδρυμα Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος και συγχρόνως, εισηγείται, μια απείθεια, μια ασυνέχεια. Νέα έργα παρεισφρέουν και ανανεώνουν το εκθεσιακό περιεχόμενο. Σχέδια διανοουμένων που σχετίζονται με την Αίγινα, τοπία με παστέλ λαδιού από την αγαπημένη μου, μεσημβρινή Παλαιοχώρα ή το δάσος της Αφαίας. Σκηνές από τους κολπίσκους προς τη Βαγία ή το δοκιμαστικό και καχύποπτο κολύμπι της κόρης μου, όταν ήταν μικρή, στις ειρηνικές παραλίες κάτω στου Ν. Καζαντζάκη. Το οικογενειακό απόδειπνο στο φεγγάρι, στη βεράντα μας, χωρίς να φυσάει βοριάς. Η Αίγινα είναι τόπος διπλής μνήμης. Θυμάμαι τα ξενύχτια με τον δάσκαλό μου Γιάννη Μόραλη, πληθωρικό και απελευθερωμένο στο σπίτι του Νίκου Νικολάου ή στο εργαστήρι του, με τα τελευταία προσχέδια που έδειχνε, (ο δάσκαλός μου, πάντα με τη δειλία μαθητή). Αλλά θυμάμαι και την αγωνία να βρω το φως που διαφεύγει από την οδοιπορία στον δύσκολο χρόνο…».

«Τα Ισόγεια των Λέξεων», λάδι σε μουσαμά, 80x100 εκ.

Σημείωμα του Σταύρου Ζουμπουλάκη 

Με αφορμή την έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος σημειώνει:

«Ο Δημήτρης Σεβαστάκης (γενν. 1960), γόνος λόγιας οικογένειας, πρωτότοκος γιος του συγγραφέα και βουλευτή Αλέξη Σεβαστάκη και της μορφωμένης και πολύγλωσσης Καίτης Μανταφούνη-Σεβαστάκη, μεγάλωσε με βιβλία, ονόματα και πρόσωπα συγγραφέων, διαβάσματα και συζητήσεις -και αντιδρώντας σε όλα αυτά. Η κύρια αντίδρασή του υπήρξε ίσως η επιλογή του να εκφραστεί χωρίς λόγια, με τη ζωγραφική. Πάντως η πατρική κληρονομιά της γραφής και της πολιτικής πράξης ήταν πάντα εκεί, ισχυρά παρούσα, και ο Δημήτρης Σεβαστάκης δεν την αποποιήθηκε. Το στοίχημά του το έβαλε ασφαλώς στη ζωγραφική, αλλά παράλληλα διαβάζει, γράφει πολύ και τακτικά, σε θέματα κυρίως πολιτικά, διδάσκει στο Πολυτεχνείο, και διετέλεσε και βουλευτής. Αυτή η θητεία στη γραφή ή η σαγήνη που του ασκεί η γραφή φαίνεται και στους τίτλους που δίνει στα έργα του. Ο Σεβαστάκης είναι λόγιος ζωγράφος. Δεν με ξενίζει καθόλου επομένως που η πρώτη ενότητα της έκθεσης έχει τίτλο «Ο λόγος» και συγκροτείται με κύριο άξονα τη λογοτεχνία: συγγραφείς, αναγνώστες και φανταστικοί λογοτεχνικοί ήρωες. Όλα αυτά τα πρόσωπα ζουν και δημιουργούν σε κάποιον τόπο το καθένα, στην έκθεση όμως, στη δεύτερη ενότητά της, ο τόπος είναι αποκλειστικά του ζωγράφου, ο γενέθλιος τόπος της Σάμου ή ο πλησιόχωρος στο ατελιέ του ζωγράφου Υμηττός. Ζωγραφικά τοπία ελλειπτικά και υπαινικτικά (με παστέλ τα μικρότερα και με λάδι τα μεγαλύτερα), μα όλα τους φωτεινά και ευφρόσυνα…».

Με αφορμή την πραγματοποίηση της έκθεσης στη Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, η Ίρις Κρητικού, επιμελήτρια της έκθεσης σημειώνει:

«Στα σχεδιάσματα των αναγνωστών και συνοδοιπόρων του Δημήτρη Σεβαστάκη, αναγνώρισα και τη δική μου καλή μοίρα των πολύτιμων συναντήσεων με τα μοιράσματα Λόγου στην Αθήνα αλλά και στις βεγγέρες της Αίγινας, κατά τα θερινά βράδια της εφηβείας μου. Στις πανσέληνες μπλε νύχτες του άτοπου μύθου και στα διπλής μνήμης επιτόπια τοπία της Σάμου, του Υμηττού και ιδίως της Αίγινας, με τα τις αδρές ραχοκοκαλιές του βουνού και της θάλασσας που μπορούσα από μακριά να αποκαλέσω, βρήκα και τη δική μου συνέχεια του Τόπου. Πρόκειται για έργα υποσυνείδητα βιωμένα και ενσυνείδητα συμβολικά, έργα που εμπίπτουν στην αποταμιευμένη μυθολογία, τη βιωμένη αλήθεια και το φαντασιακό ακριβό απόσταγμα του ζωγράφου. Τη σύγκλιση ετούτη Λόγου και Τόπου, τη νοηματοδότηση των πραγμάτων που επιφέρει η στιβαρή παρουσία κειμένου, ας μεταλάβουν με τη σειρά τους οι θεατές της έκθεσης».

Την έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας θα πλαισιώσει σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, ξεναγήσεων και εργαστηρίων για παιδιά που θα ανακοινωθούν στο πλαίσιο λειτουργίας της έκθεσης.

Ταυτότητα έκθεσης

«Δημήτρης Σεβαστάκης: Ο λόγος και ο τόπος»
Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας / Παλαιάς Χώρας 6, Αίγινα

Εγκαίνια: Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026 στις 19:00
Διάρκεια έκθεσης: 12.9 – 22.11.26

Σε συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος 
Διοργάνωση: Δήμος Αίγινας
Υπό την Αιγίδα: 17o Aegina Fistiki Fest
Επιμέλεια: Ίρις Κρητικού
Συντονισμός για τη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας: Νίκος Πτερούδης - Μαριλένα Γιαννούλη - Ίρις Κρητικού
Υποδοχή κοινού – εκπαιδευτικά εργαστήρια: Μαρία Λιώλη
Γραφιστικός σχεδιασμός: Φωτεινή Κάτσα
Μεταφορές & ανάρτηση έργων: Νίκος Παπαγιάννης
Ημέρες & ώρες Λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης & Τετάρτης 10:30-13:30 & 19:00-21:00.
Είσοδος ελεύθερη.

Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας

Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας, εγκαινίασε τη λειτουργία της τον Σεπτέμβριο του 2023, έχοντας βρει ιδανική στέγη σε ισόγειο ενιαίο χώρο (πρώην κτήριο ΟΤΕ, σε εύκολα προσβάσιμο σημείο της πόλης, κοντά στον διατηρητέο Πύργο Μαρκέλλου). Ανακαινισμένη λιτά αλλά εξαιρετικά λειτουργικά με αποκλειστικό στόχο την εκθεσιακή χρήση, με ελεύθερη είσοδο στους πολίτες αλλά και τους πυκνούς επισκέπτες του νησιού, εγκαινίασε τη λειτουργία της με στόχο την σταδιακή απόκτηση μιας ικανής μόνιμης συλλογής που συμβολικά θα εκπροσωπεί τη σημαίνουσα εικαστική ιστορία του νησιού. Στον ίδιο χώρο, φιλοξενούνται σημαντικές περιοδικές εκθέσεις, συμβατές με το περιεχόμενο και τη λειτουργία του, ενώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι τακτές ξεναγήσεις για παιδιά και ενήλικες που διενεργούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αποτελούν επίσης σημαντική προτεραιότητα.