Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Η ηθοποιός και σκηνοθέτιδα Σοφία Φιλιππίδου απαντά σε 25 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
/Ποιo βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Διαβάζω το Καθώς Ψυχορραγώ του Ουίλλιαμ Φώκνερ σε μετάφραση Μένη Κουμανταρέα.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Το αγόρασα απο βιβλιοπωλείο μετά από παρότρυνση της φίλης μου ψυχαναλύτριας και μεταφράστριας Χλόης Κολύρη.
/Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Κάποτε συμβουλεύομαι τις στήλες των εφημερίδων, που παρουσιάζουν νέες εκδόσεις, άλλοτε αγοράζω βιβλία που γνωρίζω λογω της καλής τους φήμης, παλιά παρακαλούσα ευγενικά "φίλους" διανοούμενους να μου κάνουν λίστες βιβλίων που έπρεπε να διαβασω με μια θεματική ας πούμε... Αλλά πολλές φορές αγοράζω βιβλία απο ένστικτο... διαβάζοντας το οπισθόφυλλο και ρίχνοντας μια ματιά στο περιεχόμενο.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Όχι γιατί κυκλοφορώ συνήθως με ταξί (παλιά οδηγούσα πάντα) και κάνω κοντινές αποστάσεις, αλλά έχω πάντα βιβλία μαζί μου όταν ταξιδεύω με το τρένο... και πάντα όταν πάω κάπου για δουλειά και πρέπει να μείνω σε ξενοδοχείο.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Στο μετρό αν είμαι όρθια προσέχω μάλλον την τσάντα μου. Σε καφέ συνήθως πηγαίνω για να δώσω κάποια συνέντευξη ή για δουλειές και σε εξωτερικούς χώρους κάθομαι σπάνια.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Μου αρέσει να διαβάζω στο κρεβάτι καθισμένη, όμως με μαξιλάρια στην πλάτη και στο κάθισμα του τρένου ή του αεροπλάνου.
/Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Τα φυλάω ναι, όλα εννοείται. Τα στοιβάζω το ένα πάνω στο άλλο ανά θεματική. Τώρα πια δεν έχω άλλο χώρο στην βιβλιοθήκη. Αυτά που αγαπάω πολύ τα έχω κοντά μου, μερικά δίπλα μου και άλλα πάνω στο κρεβάτι μου. Έχω "κολώνες" με βιβλία παντού, σ' όλο το σπίτι, ακόμη και στο πάτωμα.
/Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Αρκετά καλά, αν και μερικά βιβλία πλέον δεν είναι προσβάσιμα. Ξέρω δηλαδή τι είναι πού. Μερικές φορές όμως χάνομαι. Είναι πολύπλοκο γιατί ζω σε πολύ μικρό χώρο.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Προσέχω μόνο τις πολύτιμες και ακριβές εκδόσεις τέχνης. Τα άλλα τα τσακίζω, τα πιέζω να ανοίγουν καλύτερα κατά την ανάγνωση. Γράφω επάνω, τραβάω γραμμές κάτω από φράσεις, παραγράφους και από λέξεις, ζωγραφίζω αστεράκια δίπλα. Γενικώς τα "παιδεύω". Ένα δικό μου διαβασμένο βιβλίο που έχω μελετήσει "φουσκώνει" από τη χρήση. Υπάρχουν και κάποια άθικτα. Αυτά είναι βιβλία που τα προσπέρασα.
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Κόλλησα, ναι, με τον Μόμπι Ντικ που άρχισα στην Αθήνα και συνέχισα στο τρένο προς Θεσσαλονίκη χωρίς διακοπή. Κι όταν διάβαζα την περιγραφή μιας φουρτούνας, φτάνοντας στην Θεσσαλονίκη είχα ναυτία. Άκουσα την ανακοίνωση της άφιξης και εγώ ήμουν μέσα στη βάρκα σε απίστευτη ένταση και ζούσα σε μεγάλη αναταραχή το κυνήγι της φάλαινας μαζί με τον Χέρμαν Μέλβιλ! Ασύλληπτη εμπειρία...
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Τα αφήνω στις πρώτες δέκα σελίδες και το κάνω πολύ συχνά πλέον, συνήθως με βιβλία που φτάνουν στα χέρια μου από δω κι από κει, αλλά δυστυχώς και με βιβλία που αγόρασα η ίδια από λάθος. Κάποια πάλι τα διαβάζω αποσπασματικά ή διαγώνια για να έχω μια ιδέα.
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Δεν ξαναδιαβάζω βιβλία που με απογοήτευσαν στην πρώτη ανάγνωση, όπως το Δεύτερο φύλο, ας πούμε, της Σιμον Ντε Μποβουάρ.
Ταξιδεύω μέσα στα καλά βιβλία όταν τα διαβάζω και μετά βγαίνω και έχω μέσα μου την ουσία τους, όχι φράσεις, όχι παραγράφους. Δεν αποστηθίζω τίποτα και δεν συμπαθώ όσους μιλούν με τσιτάτα απο βιβλία.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Όχι, δεν πετάω βιβλία και πιάτα, είμαι φιλήσυχος άνθρωπος.
/Στα σκουπίδια;
Όχι ακριβώς, έχω όμως βιβλία πολλά πάνω σε ένα μπαούλο έξω από το σπίτι που σκέφτομαι αν αξίζει τον κόπο να τα χαρίσω κάπου. Δεν μπορώ πάντως να τα πετάξω.
/Κάνετε δώρο βιβλία;
Πολύ συχνά, όχι όμως σε ξένους, μόνο σε αθρώπους που ξέρω τα ενδιαφέροντά τους για να μην πέσω έξω.
/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Γιατί όχι, δεν είναι κακή ιδέα αλλά θέλει χρόνο και είναι πολυτέλεια, αλλά από την άλλη, είναι τόσο διαφορετικές οι γνώμες και οι απόψεις γύρω από τα βιβλία, που νομίζω είναι άβολο. Θα προτιμούσα να ακούω κάποιον που εκτιμώ να μιλάει για ένα βιβλίο που γνωρίζω και έχω διαβάσει.
/Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Ναι, μερικές φορές και θύμωσα. Έκτοτε δεν δανείζω ποτέ και σε κανέναν, γιατί κανείς δεν μου έχει επιστρέψει ποτέ βιβλία που δάνεισα.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Βιβλίο αγαπημένο δεν είχα αν και μου έφερνε ο μπαμπάς μου και διάβαζα. Όλα μου κάναν εντύπωση αλλά το αγαπημένο μου κόμικ ήταν Η μικρή Λουλού.
/Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Έχω από την παιδική μου ηλικία φυλάξει και έχω φέρει από τη Θεσσαλονίκη τον Ευγένιο Ονέγκιν του Πούσκιν, που μου έφερε μια μέρα ο μπαμπάς μου όταν ήμουν στο κρεβάτι με πυρετό. Φαίνεται ο πατέρας μου με έβλεπε σαν την ηρωίδα Τατιάνα του μεγάλου συγγραφέα.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Σε καμία. Δεν θέλω να ζω μέσα στις ιστορίες μόνιμα. Ταξιδεύω μέσα στα καλά βιβλία όταν τα διαβάζω και μετά βγαίνω και έχω μέσα μου την ουσία τους, όχι φράσεις, όχι παραγράφους. Δεν αποστηθίζω τίποτα και δεν συμπαθώ όσους μιλούν με τσιτάτα απο βιβλία.
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Αααα αυτό είναι μια προκλητική ερώτηση... Με πολλούς, με πάρα πολλούς, υποθέτω θα ήταν μια συναρπαστική εμπειρία, αλλά μπορεί και μια μεγάλη απογοήτευση, δεν είμαι σίγουρη. Καλύτερα να τους έχω στο μυαλό μου όπως τους φαντάζομαι.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Ναι, ίσως γιατί όταν είμαστε προσηλωμένοι, νομίζω, σ' ένα σχέδιο ή σε μια ιδέα ή σε έναν άνθρωπο από έρωτα, ας πούμε, η καρδιά, η ψυχή, τα μάτια μας, πέφτουν πάνω σ' αυτό που χρειάζομαστε, για να φτιάξουμε ή να ολοκληρώσουμε το έργο μας.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Όλα τα καλά βιβλία με βοήθησαν να γίνω καλύτερη ή με παρηγόρησαν και με βοήθησαν να "καθαρίσω" μεσα μου, με συντρόφευσαν. Αλλά εκείνο που με προβλημάτισε και που προσπάθησα να το λύσω σαν αλγευρική εξίσωση ήταν οι Βάκχες του Ευριπίδη και σαν γεωμετρία η Έντα Γκάμπλερ του Ίψεν. Νομίζω πως έχω μια ερμηνεία-λύση και για τα δύο, που δεν με βοήθησε να αλλάξω τη ζωή μου, αλλά τον τρόπο σκέψης μου.
/Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Το Περί φιλοσόφων και τρελών (μτφρ. Χλόη Κολύρη, εκδ. Μελάνι) των Richard Askay και Jensen Farquhar.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Το βιβλίο εκείνο που σε παίρνει απαλά από το χέρι, σε βάζει σ' ένα δωμάτιο, σ' ένα μονοπάτι, σ' ένα φαλαινοθηρικό, σ' ένα δάσος, σ' ένα λαβύρινθο. Κάπου στο μικρό ή μεγάλο σύμπαν της ανθρώπινης περιπέτειας και μετά σ' αφήνει μόνο σου να βρεις την έξοδο. Ή ίσως εκείνο το βιβλίο που θέτει ερωτήματα ή προβλήματα προς λύση.
Info
Η Σοφία Φιλιππίδου είναι ηθοποιός και σκηνοθέτης. Το πρώτο της βιβλίο, Με μια σκάλα στο φεγγάρι, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Αυτή την εποχή σκηνοθετεί και παίζει στην παράσταση Καρφίτσες στα γόνατα, της Ρούλας Γεωργακοπούλου.
