Διαβάζοντας με τη Μίνα Αδαμάκη

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Το Κατά μόνας του Αντρές Νέουμαν.
/Πού το βρήκατε;
Από βιβλιοπαρουσίαση εφημερίδας. Μου φάνηκε ενδιαφέρον και το αγόρασα.
/Πώς επιλέγετε ποιο βιβλίο θα διαβάσετε;
Κυρίως από συζητήσεις με φίλους που εμπιστεύομαι το αναγνωστικό τους γούστο και τη γνώση τους. Αλλά ενημερώνομαι και από σχετικά έντυπα για βιβλία, όπου εκεί, αν δεν έχω άλλες πληροφορίες, αφήνομαι στο ένστικτό μου. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο τίτλος και μόνο ενός βιβλίου μπορεί να με βάλει σε πειρασμό! Όχι πολλές (ευτυχώς...).
/Κάνετε δώρα βιβλία;
Όταν ένα βιβλίο μ' ενθουσιάσει μιλάω συνέχεια γι' αυτό και πριν ακόμη το τελειώσω και, με την πρώτη ευκαιρία, σπεύδω να το χαρίσω σε φίλους και γνωστούς. Είναι σα να δημιουργούμε μια μικρή κοινότητα όπου μοιραζόμαστε κοινές εμπειρίες.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Σπάνια. Εκτός κι αν μεταφέρω κάποιο ή κάποια βιβλία για τη δουλειά μου.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Δεν μπορώ να διαβάσω βιβλία παρά μόνο στην ησυχία του σπιτιού μου ή κάποιου άλλου κλειστού οικείου χώρου. Τα εξωτερικά ερεθίσματα αποσπούν την προσοχή μου σε τέτοιο βαθμό που δεν μου επιτρέπουν να συγκεντρωθώ. Μόνο εφημερίδες ή περιοδικά ίσως. Θαυμάζω όσους μπορούν να απολαύσουν ένα καλό βιβλίο οπουδήποτε έξω. Απλώς να καθίσουν κάπου και ν' ανοίξουν το βιβλίο τους. Τους ζηλεύω. Είναι σα να στερούμαι μια ιδιαίτερη απόλαυση!
/Σε ποια θέση ή στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Συνήθως μου αρέσει να διαβάζω με τα πόδια πάνω στον καναπέ μου, γερμένη πίσω, σε μια στάση χαλαρή.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Παλιότερα τα βιβλία που αγαπούσα τα κατέστρεφα σχεδόν! Δεν υπήρχε σελίδα που να μην είχε υπογραμμισμένες φράσεις, παραγράφους ολόκληρες, σημειώσεις. Ήταν αδύνατον να βγάλει άκρη κανείς αν άνοιγε ένα βιβλίο μου, ούτε εγώ η ίδια δεν μπορούσα! Τώρα έχω φτάσει στο άλλο άκρο: έχω αποκτήσει μια συστολή απέναντι στο βιβλίο που διαβάζω, δεν θέλω να το ταλαιπωρώ, να το κακοποιώ με τις δικές μου αυθαίρετες ερμηνείες κι έτσι είμαι αρκετά προσεχτική. Ίσως όμως αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς μου να μην έχει να κάνει τόσο με την προστασία του ίδιου του βιβλίου όσο με την δική μου απέναντι στον όποιο πιθανό "λαθραναγνώστη" που μαζί με το βιβλίο θα διαβάσει και τις δικές μου σκέψεις...
/Αφήνετε βιβλία στη μέση; Πόσο συχνά;
Κάποια βιβλία είναι αλήθεια ότι αναγκάστηκα να τα αφήσω στη μέση γιατί μου ήταν αδύνατο να συνεχίσω, είχα χάσει κάθε ενδιαφέρον. Ευτυχώς αυτό δεν μου συνέβη πολλές φορές.
/Αφού τα διαβάσετε τα φυλάτε σε βιβλιοθήκη και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε ή δεν σας νοιάζει πια τι θα γίνουν;
Τα βιβλία μ' ακολουθούν όπου πάω, δεν τ' αφήνω ποτέ στην τύχη τους. Αποτελούν μέρος της ζωής μου, έχουμε κοινή ιστορία.
/Έχετε οργανωμένη τη βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Το θέμα του χώρου είναι πάντα μεγάλο πρόβλημα όσον αφορά τα βιβλία. Μέχρι το καλοκαίρι επικρατούσε ένα χάος στην βιβλιοθήκη μου όπου για να βρω αυτό που ήθελα έπρεπε να τα κατεβάσω όλα κάτω, ήταν σε διπλές σειρές, δεν έβρισκα τίποτε! Τώρα έχω καταφέρει να βάλω μια σχετική... τάξη.
/Έχετε πετάξει στα σκουπίδια βιβλία που δεν σας αρέσουν;
Όχι, δεν μου πάει να τα πετάξω στα σκουπίδια, απλώς τα δίνω όπου βρω, σε οργανώσεις, σε συλλόγους, σε όποιον ενδιαφέρεται.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Δεν έχω πετάξει ποτέ τίποτε, πόσο μάλλον βιβλίο.
/Ορισμένοι δεν αντέχουν να δανείζουν τα βιβλία τους. Εσείς;
Για κάποιο λόγο που δεν μπορώ να εξηγήσω δυσκολεύομαι να δανείζω βιβλία, είναι σαν ν' αποχωρίζομαι κάτι πολύ προσωπικό. Έχω, κατά κάποιο τρόπο, μια αίσθηση αμετάκλητου.
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με ένα βιβλίο; Τι σας συνέβη;
Πολλές φορές έχω απορροφηθεί από την ανάγνωση ενός βιβλίου, αλλά αυτό που λέμε «κόλλημα» μου συνέβη στην κυριολεξία μόνο με τον Ντοστογέφσκυ όταν τον πρωτοδιάβασα σε πολύ νεαρή ηλικία, 14 έως 15 ετών, όπου δεν κοιμόμουνα, δεν έτρωγα, δεν μπορούσαν να με ξεκολλήσουν από το βιβλίο. Ήταν διακοπές Χριστουγέννων, θυμάμαι, κι εγώ εξαφανιζόμουνα, κρυβόμουνα κάπου να μην με βρούνε και διάβαζα χωρίς να μπορώ να σταματήσω, μου κοβόταν η ανάσα, ήμουν μαγεμένη. Πέρασαν χρόνια ώσπου να τολμήσω να ξαναπιάσω στα χέρια μου αυτά τα βιβλία, φοβόμουνα πως θα μπορούσε να διαλυθεί το μάγεμα, πως μπορεί να ήταν αποτέλεσμα της νεότητάς μου. Όταν τα ξαναδιάβασα, ως ενήλικας πια, ήμουν σίγουρη πως για μένα ήταν και είναι ο μεγαλύτερος συγγραφέας παγκοσμίως. Μιλάω για όλα του τα μυθιστορήματα εξίσου, γιατί για μένα είναι αξεχώριστα.

Κάθε βιβλίο, ανάλογα με την ηλικία που ήμουνα, μου άλλαζε την οπτική μου γωνία, τη θέαση του κόσμου. Η καταλυτική όμως εμπειρία, αυτή που μου έδειξε το δρόμο, ήταν η συνάντησή μου με τον Ντοστογιέφσκι. Μου άλλαξε τη ζωή!

/Συζητάτε με άλλους για τα βιβλία που διαβάζετε;
Και να ήθελα δεν θα μπορούσα να κρατηθώ. Είναι τέτοια η ταραχή που μου προξενεί ένα καλό βιβλίο που η ανάγκη να επικοινωνήσω ό,τι αισθάνομαι είναι πιεστική. Αντίθετα όταν ένα βιβλίο μου είναι αδιάφορο ξεχνάω και να το αναφέρω.
/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης, να συζητάτε δηλαδή με άλλους γύρω από βιβλία που σας αφορούν και σας αρέσουν;
Δεν μπορώ να πω πως μια ομαδική συζήτηση μου είναι ιδιαίτερα ελκυστική, εκτός κι αν συμβεί τυχαία. Οι κουβέντες για βιβλία έχουν για μένα πιο παρεϊστικο και κάπως προσωπικό χαρακτήρα.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Εγώ έχω ζήσει την τόσο γοητευτική εμπειρία των «κλασσικών εικονογραφημένων» κι έτσι, έχοντας έρθει σε επαφή με όλη σχεδόν την κλασσική λογοτεχνία, μου είναι δύσκολο να διαλέξω. Ίσως θα μπορούσα, παρ' όλα αυτά να ξεχωρίσω τον «Όλιβερ Τουίστ».
/Θα θέλατε να ζείτε μέσα μια ιστορία που έχετε διαβάσει; Ποια είναι αυτή;
Συνήθως, όταν ένα βιβλίο με συνεπαίρνει, ζω μέσα σ' αυτό, ταυτίζομαι με κάποιον από τους ήρωες ή και περισσότερους, κι έτσι μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω μια συγκεκριμένη ιστορία για ν' απαντήσω στην ερώτησή σας.
/Τι είναι αυτό που συνήθως σας συνεπαίρνει σε ένα βιβλίο;
Αυτό που με συνεπαίρνει σ' ένα βιβλίο είναι ο τρόπος που διατυπώνει αυτό που θα 'θελα να πω εγώ η ίδια αλλά δεν έχω τις λέξεις, δεν έχω τον τρόπο, αισθάνομαι μουγκή... Αυτό με τρελαίνει. Ζηλεύω αυτή την ικανότητα που έχουν κάποιοι συγγραφείς να εισχωρούν τόσο βαθιά στην ανθρώπινη κατάσταση, να δίνουν λόγο στο άφατο.
/Ορισμένοι λένε ότι τα βιβλία μας βρίσκουν τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε, αναλόγως τι μας απασχολεί και τι ψάχνουμε βαθύτερα. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία και με ποιο βιβλίο;
Έχω την εντύπωση πως, τα πρώτα κυρίως χρόνια των αναγνωστικών μου αναζητήσεων, τα βιβλία με βρήκανε εκείνα. Από κάποιο σημείο κι έπειτα τα βρήκα εγώ!
/Υπάρχει κάποιο βιβλίο για το οποίο μπορείτε να πείτε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Κάθε βιβλίο, ανάλογα με την ηλικία που ήμουνα, μου άλλαζε την οπτική μου γωνία, τη θέαση του κόσμου. Η καταλυτική όμως εμπειρία, αυτή που μου έδειξε το δρόμο, ήταν η συνάντησή μου με τον Ντοστογιέφσκι και, ναι, μπορώ να πω ότι μου άλλαξε τη ζωή!
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Σε νεαρή ηλικία θα είχα ίσως κάμποσους συγγραφείς που θα ήθελα να δειπνήσω μαζί τους. Με τα χρόνια όμως κατάλαβα πως αυτό που συνεγείρει το φαντασιακό μας είναι τα ίδια τα βιβλία τους κι ότι ένα δείπνο μαζί τους ενέχει τον κίνδυνο της απομάγευσης...
/Υπάρχει κάποιο βιβλίο αυτή την εποχή που το προτείνετε ενθέρμως;
Το Νυχτερινό τρένο για τη Λισαβόνα του Πασκάλ Μερσιέ (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ελβετού φιλοσόφου Πέτερ Μπιέρι). Μέσα από ένα ταξίδι στην Ευρώπη παρακολουθούμε το οδοιπορικό στις ίδιες τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ήρωα. Ένα βιβλίο με εντυπωσιακό φιλοσοφικό βάθος και αληθινή αυτογνωσία, δεν μπορείς να το αφήσεις απ' τα χέρια σου, σου κόβει την ανάσα και νοιώθεις την ανάγκη να επανέλθεις ξανά και ξανά σ' αυτό. Εγώ το έχω δίπλα μου συνεχώς...
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου, με δυο λόγια;
Αυτό που σου επιβάλλεται μ' έναν τρόπο αμετάκλητο!

Info
Η Μίνα Αδαμάκη είναι ηθοποιός.