Για τη συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.
Της Χρύσας Στρογγύλη
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, τη Δευτέρα 27 Ιουνίου, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Στέφανου Τσιαλή πραγματοποίησε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού την πρώτη από τις τρεις προγραμματισμένες συναυλίες της.
Η Κ.Ο.Α. φάνηκε να απολαμβάνει την εκτέλεσή του, ενώ ο νεαρός συνθέτης φάνηκε εξοικειωμένος με την τέχνη της ενορχήστρωσης συμφωνικής ορχήστρας.
Η συναυλία ξεκίνησε με το έργο «Αποφώνησις» του Ορέστη Παπαϊωάννου. Ο 23χρονος συνθέτης έδωσε αυτόν τον τίτλο επειδή, όπως λέει ο ίδιος, ήταν το τελευταίο του πριν τελειώσει τις σπουδές του στο ΑΠΘ. Ένα χρόνο πριν είχε κερδίσει το πρώτο βραβείο στην Πράγα της Τσεχίας, στον Διεθνή Διαγωνισμό για Νέους Συνθέτες «Ντβόρζακ», μαζί με δυο ειδικά βραβεία: καλύτερου έργου «αυστηρού στιλ» και καλύτερου έργου τονικής μουσικής. Το έργο δεν ξεχώριζε τόσο για την πρωτοτυπία του όσο για την ποικιλία των συναισθημάτων που απέπνεε, για τις έντονες χρωματικές του αντιθέσεις και για τις εναλλαγές στα tempi. Η Κ.Ο.Α. φάνηκε να απολαμβάνει την εκτέλεσή του, ενώ ο νεαρός συνθέτης φάνηκε εξοικειωμένος με την τέχνη της ενορχήστρωσης συμφωνικής ορχήστρας. Όπως ο ίδιος δηλώνει, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του στο ΑΠΘ θα συνεχίσει στο εξωτερικό και υπόσχεται να επιστρέψει στη χώρα του για περαιτέρω καλλιτεχνική δράση: να λοιπόν μια ελπιδοφόρα φωνή για τη μουσική δημιουργία στην Ελλάδα.
Αποκάλυψη της βραδιάς -παρά το γεγονός ότι έχει εμφανιστεί επανειλημμένως στο ελληνικό ακροατήριο- ήταν ο γαλλοκαναδός πιανίστας Αλέν Λεφέβρ, που εκτέλεσε το 2ο κοντσέρτο για πιάνο του Σεργκέι Ραχμάνινοφ (1873 – 1943), του τελευταίου ίσως μεγάλου συνθέτη του Ρομαντισμού. Το ασύλληπτης ευαισθησίας έργο του απέδωσε με συγκινητικό τρόπο ο ταλαντούχος πιανίστας, επιστρατεύοντας συναίσθημα και πάθος. Όταν ο Ραχμάνινοφ έγραφε το έργο αυτό έβγαινε από μια μεγάλη φάση κατάθλιψης. Το δεύτερο κονσέρτο του θα γινόταν ένα από τα δημοφιλέστερα έργα που έχουν γραφτεί ποτέ για πιάνο και ορχήστρα.
Ο καλλιτέχνης συγκίνησε το κοινό, γιατί ένιωθε και ο ίδιος τη συγκίνηση, συνεπήρε τους ακροατές γιατί ένιωθε και ο ίδιος συνεπαρμένος. Αγγίζοντας εντονότατες συναισθηματικές χορδές, ανταποκρίθηκε στο encore που του ζήτησε το ελληνικό κοινό.
Ταγμένος στην υπηρεσία της αγνής μουσικότητας, ο Λεφέβρ ξεχώρισε για την ικανότητά του να εκτελεί τα υψηλής δεξιοτεχνίας μέρη του κοντσέρτου με άνεση, πάθος και έντονη θεατρικότητα. Πεποίθηση του μεγάλου ερμηνευτή είναι ότι ο Ραχμάνινοφ απαιτεί ώριμη και δυναμική ορχήστρα. Ωστόσο η ερμηνεία του προέταξε τη βαρύτητα του πιάνου και ενδεχομένως τον ενέπνεε η ατμόσφαιρα του ρωμαϊκού θεάτρου, στο οποίο εμφανιζόταν για πρώτη φορά. Όπως ο ίδιος ομολογεί: «Οι λέξεις δεν μπορούν να περιγράψουν το συναίσθημα που με διακατέχει όταν ξέρω ότι θα παίξω στο αρχαίο θέατρο του Ηρωδείου. Όμως η μουσική μπορεί… Η μαρτυρία μου θα έρθει μέσω του μαγευτικού Piano Concerto No.2 του Ραχμάνινοφ, ενός από τα αγαπημένα μου». Ο καλλιτέχνης συγκίνησε το κοινό, γιατί ένιωθε και ο ίδιος τη συγκίνηση, συνεπήρε τους ακροατές γιατί ένιωθε και ο ίδιος συνεπαρμένος. Αγγίζοντας εντονότατες συναισθηματικές χορδές, ανταποκρίθηκε στο encore που του ζήτησε το ελληνικό κοινό. Ο Λεφέβρ αγαπά την Ελλάδα, παραθερίζει στη Σάμο πολλά χρόνια, έχει παραθέσει συναυλία για αποκατάσταση των ζημιών μετά από καταστροφικές πυρκαγιές στο νησί και δεν παρέλειψε να μιλήσει μετά το τέλος του κοντσέρτου στους ακροατές εκφράζοντας την αγάπη του για τη χώρα μας και αποκαλύπτοντας πως: «Ως ανταπόδοση στην αγάπη του ελληνικού κοινού που με έχει καλωσορίσει από το 1997, θα προσφέρω ως δώρο από καρδιάς την τελευταία μου σύνθεση με τίτλο "Sas Agapo"». Έπαιξε ένα εντυπωσιακό encore που αποτελείτο από ποικίλες ρυθμικές και μελωδικές παραλλαγές, φτάνοντας σε εντυπωσιακές ταχύτητες.
Το δεύτερο μέρος (Adagio), που αποδόθηκε με ιδιαίτερη ευχέρεια από την ορχήστρα, πέτυχε την αναμενόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ εγχόρδων και πνευστών, έστω κι αν υπήρχαν σημεία έλλειψης συντονισμού.
Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών παρουσίασε την 6η Συμφωνία του τσέχου συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ (1841 – 1904), έργο που συνδυάζει την γερμανική ρομαντική φόρμα (είναι εμφανείς οι επιρροές από τον Μπετόβεν) με έντονα εθνικά χρώματα. Μπορεί να μην φτάνει σε έμπνευση τη Συμφωνία του Νέου Κόσμου, όμως τα ποιοτικά στοιχεία του έργου είναι αξιοσημείωτα. Το πρώτο μέρος (Allegro ma non tanto) ξεκινά διακριτικά και ζεστά και εκδιπλώνεται με χάρη, χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις ή εντάσεις. Το δεύτερο μέρος (Adagio), που αποδόθηκε με ιδιαίτερη ευχέρεια από την ορχήστρα, πέτυχε την αναμενόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ εγχόρδων και πνευστών, έστω κι αν υπήρχαν σημεία έλλειψης συντονισμού. Χάρη στο δυναμικό και θυελλώδες τρίτο μέρος (Scherzo, Presto) η κάπως άτονη ορχήστρα ξαναβρήκε τη ζωντάνια και το πάθος της, ενώ στο τέταρτο μέρος (Allegro con spiritο, Finale) η έντονη αντίστιξη σε κάποια σημεία εκτελέστηκε αμήχανα από ρυθμικής άποψης.
Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών έχει βάλει τον πήχυ ψηλά στα μουσικά πράγματα της χώρας μας και θα παρουσιαστεί άλλες δυο φορές στο Ηρώδειο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών: στις 5 Ιουλίου, υπό τη διεύθυνση του κορυφαίου Ευρωπαίου μαέστρου κινηματογραφικής μουσικής Φρανκ Στρόμπελ, ερμηνεύοντας τις πιο αγαπημένες μελωδίας του Νίνο Ρότα, ενώ σε βίντεο-οθόνη θα προβάλλονται τα αντίστοιχα αποσπάσματα από τις ταινίες του Φελλίνι. Και την 1η Αυγούστου υπό τη μουσική διεύθυνση του διάσημου αρχιμουσικού και πιανίστα Βλαντιμίρ Ασκενάζυ, με σολίστ στο κοντσέρτο για κλαρινέτο του Μότσαρτ τον γιο του, Ντιμίτρι Ασκενάζυ.
Ευχάριστη εξέλιξη στα μουσικά πράγματα της χώρας είναι και η έναρξη της λειτουργίας της Ακαδημίας Νέων Μουσικών. Δεκαοκτώ νέοι μουσικοί –τουλάχιστον Ανωτέρας Σχολής– θα λάβουν μαθήματα από κορυφαίους αρχιμουσικούς και έμπειρους διδασκάλους της ΚΟΑ. Γενικά, η ορχήστρα προβαίνει σε ενέργειες που θα ενισχύσουν τη διεθνή εικόνα της μέσα από εμφανίσεις σε καταξιωμένα φεστιβάλ και σημαντικές αίθουσες αλλά και μέσα από τη δισκογραφική της επανάκαμψη.
* Η ΧΡΥΣΑ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ είναι μουσικός και εκπαιδευτικός.
