Το 2025 είναι η χρονιά των πολλών επετείων για την πόλη της Θεσσαλονίκης: 100 χρόνια από την ίδρυση του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, 25 χρόνια Μέγαρο Μουσικής και 25 χρόνια Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών.
Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας
Την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου, λοιπόν, στις 7 το απόγευμα, ήταν η ιδανική ευκαιρία να εγκαινιαστεί από το Τελλόγλειο Ίδρυμα μία μοναδική και άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση-συνύπαρξη έργων τέχνης από δύο σημαντικούς φορείς πολιτισμού της πόλης, της Μακεδονικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας «ΤΕΧΝΗ» και της Μικρής Πινακοθήκης «Διαγώνιος» του Ντίνου Χριστιανόπουλου. Δύο πολιτιστικοί πυλώνες που έλαμψαν για αρκετές δεκαετίες στην πόλη, έχοντας μεταξύ τους, αρκετές αισθητικού και ιδεολογικού τύπου διαφορές και αντιθέσεις.
Η ΤΕΧΝΗ (μεταξύ των μελών της οι Μωρίς Σαλτιέλ, Γιάννης Τριανταφυλλίδης, Μανόλης Ανδρόνικος, Λίνος Πολίτης, Δημήτρης Φατούρος, Χρύσανθος Χρήστου) άνοιξε τον δρόμο σε πολλά μέτωπα από τη δεκαετία του 1950 σε σχέση με τη μουσική, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τη διεκδίκηση της ίδρυσης και την υποστήριξη θεσμών (Κρατική Ορχήστρα Ελλάδος, Πινακοθήκη, Σχολή Καλών και εφαρμοσμένων Τεχνών, Φεστιβάλ Κινηματογράφου) και πραγματοποίησε ένα πλούσιο πρόγραμμα που περιλάμβανε εκδόσεις, συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής, διαλέξεις, ανοιχτές συζητήσεις, παραστάσεις, προβολές κτλ., στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα. Η σύνδεση με το Πανεπιστήμιο ήταν μια καθοριστική διάσταση της ΤΕΧΝΗΣ μαζί με τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα της και την παρουσία πρωτοπόρων Ελλήνων, Κυπρίων και ξένων δημιουργών.
Η δραστηριότητα της Μικρής Πινακοθήκης «Διαγώνιος» του Ντ. Χριστιανόπουλου (με καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες τους Νίκο-Γαβριήλ Πεντζίκη, Κάρολο Τσίζεκ, Γιώργο Λαζόγκα, Πάνο Παπανάκο, Στέλιο Μαυρομάτη κ. ά), η οποία τοποθετείται χρονολογικά αργότερα (1974-1993), επικεντρώθηκε κυρίως σε ντόπιους καλλιτέχνες και είχε μια στοχευμένη και σημαντική δράση στην ευρύτερη πνευματική ζωή της πόλης.
Στην έκθεση αυτή, που τιτλοφορείται «ΤΕΧΝΗ-ΔΙΑΓΩΝΙΟΣ, και το Μουσείο που δεν έγινε», εκτίθενται περισσότερα από 600 έργα και τεκμήρια 200 και πλέον δημιουργών. Τα έργα αυτά είναι αφ’ ενός μέρος της συλλογής της ΤΕΧΝΗΣ, αφ’ ετέρου της δωρεάς του Ντ. Χριστιανόπουλου, της συλλογής Περικλή και Ανδρέα Σφυρίδη και άλλων καλλιτεχνών της «Διαγωνίου». Έχουμε, πλέον, την «ειρηνική» συνύπαρξη δύο πολιτισμικών τάσεων της Θεσσαλονίκης, της εσωστρεφούς τάσης της «Διαγωνίου», που έδωσε έμφαση στην εντοπιότητα, προβάλλοντας κυρίως έργα Βορειοελλαδιτών καλλιτεχνών, όμως με γνώμονα και πυξίδα αυστηρές ποιοτικές επιλογές, και από την άλλη μεριά, της εξωστρέφειας και της διεθνιστικής αντίληψης της ΤΕΧΝΗΣ, καλλιτέχνες, ωστόσο, της οποίας συνεργάστηκαν και με τη «Διαγώνιο».
Η γενική διευθύντρια Τελλογλείου, κα Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, στην ομιλία της τόνισε πως στόχος της έκθεσης δεν είναι να αποτελέσει αυτή μνημόσυνο, αλλά να γίνει γνωστό το έργο πολύ σημαντικών δημιουργών, ενώ συμπλήρωσε πως αυτή η καλλιτεχνική συνύπαρξη θίγει ζητήματα όπως εξωστρέφεια-εσωστρέφεια στην τέχνη, εντοπιότητα-διεθνισμός αλλά και έννοιες όπως η συμπερίληψη, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, το παρελθόν της πόλης κτλ.
Μερικοί ακόμη ομιλητές των εγκαινίων (από τους πολλούς της βραδιάς), ο υφυπουργός πολιτισμού κ. Φωτήλας, ο υφυπουργός εσωτερικών για θέματα Μακεδονίας και Θράκης κ. Γκιουλέκας, ο πρόεδρος του «Τελλογλείου» καθηγητής Ανέστης Κάλφας και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Αγγελούδης.
Η έκθεση, που τελεί υπό την αιγίδα της Προεδρίας της δημοκρατίας και διεξάγεται στο πλαίσιο των 60ων Δημητρίων (άλλη μια στρογγυλεμένη επέτειος για την πόλη) θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Φεβρουαρίου 2026. Των εγκαινίων της έκθεσης θα ακολουθήσουν σε τακτές ημερομηνίες και καθ’ όλη τη διάρκειά της, άλλες εκδηλώσεις-ομιλίες αναφορικά με τη συνύπαρξη ΤΕΧΝΗΣ και «Διαγωνίου».
Ωράριο λειτουργίας εκθεσιακού χώρου:
Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή 9.00-14.00
Τετάρτη 9.00-14.00 και 17.00-21.00
＊Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο η συλλογή διηγημάτων «Ένα δικό του δωμάτιο» (εκδ. Ρώμη).
