Θέατρο (ένατος τόμος)

Ήδη συμπληρώθηκαν τρία χρόνια αφότου "έφυγε" από κοντά μας ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, κι όμως είναι σαν να μην έλειψε ούτε μία μέρα.
Τα έργα του, παρά την παγκόσμια οικονομική αφαίμαξη και την έντονη κοινωνική κρίση που μαστίζει όλη την Ευρώπη, γεμίζουν τα θέατρα στην Αθήνα και στην επαρχία.
Ομιλίες και αφιερώματα διοργανώνονται για τη ζωή και το έργο του σε διάφορα σημεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Ο λόγος δεν είναι μόνο για την απώλεια του ανθρώπου. Κατά μια τραγική ειρωνεία η θεματολογία και ο κοινωνικός προβληματισμός των θεατρικών του έργων, κυρίως αυτών της πρώτης περιόδου "με διακριτά κυρίαρχα δράματα το δράμα του ανέργου, του φτωχού και του άστεγου", όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο ίδιος, είναι δυστυχώς και σήμερα επίκαιρα.
Το γεγονός αυτό αποδεικνύει πόσο διεισδυτική είναι η ματιά του όταν εξετάζει τόσο τους άγραφους νόμους του περιβάλλοντος όσο και την ψυχογραφία των ηρώων του.
Ο Καμπανέλλης άφησε πίσω του πλούσιο έργο. Το Αρχείο Ιάκωβου Καμπανέλλη, χάρη στη φροντίδα της κόρης του Κατερίνας, έχει συγκεντρωθεί και βρίσκεται στο στάδιο της τελικής του διαμόρφωσης.
Εδώ και ένα χρόνο έχει αναρτηθεί η ιστοσελίδα "www.kambanellis.gr", ως γνήσιος οδηγός και υπεύθυνο βοήθημα στους αναγνώστες του, ενώ η Ανώτερη Δραματική Σχολή Θεάτρου του Δήμου Αγίας Βαρβάρας, η πρώτη εν Ελλάδι Δημοτική Δραματική Σχολή, φέρει το όνομά του.
Το σημαντικότερο απ' όλα όμως είναι ότι το καλοκαίρι του 2012 ανακαλύφθηκαν μέσα σε κούτες μια σειρά άγνωστα θεατρικά έργα και σενάρια που μαζί με σκόρπια εδώ κι εκεί δοκίμια (ομιλίες και άρθρα) θα αποτελέσουν, μαζί βεβαίως με τη συγκεντρωτική συλλογή των ποιημάτων-τραγουδιών του, το υλικό που θα δει το φως της δημοσιότητας στο άμεσο μέλλον. Όλα τους είναι απόδειξη της μακράς, ακάματης εργατικότητας και της αστείρευτης έμπνευσής του.
Στη συνέχεια της έκδοσης των τόμων "Θέατρο" παρουσιάζονται εδώ, στον Θ' τόμο, τα έργα "Η γειτονιά των αγγέλων", "Η αποικία των τιμωρημένων", διασκευή για το θέατρο από το ομώνυμο διήγημα του Φρ. Κάφκα, και "Οι δύσκολες νύχτες του κυρίου Θωμά".
Απ' αυτά μόνον το πρώτο παρέμενε ανέκδοτο. Ο ίδιος το θεωρούσε χαμένο, η έρευνα ωστόσο στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη "Λίλιαν Βουδούρη" το 2012, μετά από υπόδειξη του καθηγητή Θεατρολογίας κ. Γ. Πεφάνη, τον οποίο κι ευχαριστούμε, αποκάλυψε την ύπαρξή του.
Με τη "Γειτονιά των αγγέλων" ο Καμπανέλλης θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι επιχειρεί να δώσει τη δική του απάντηση στον απόηχο παραστάσεων μιούζικαλ όπως το West Side Story, χρησιμοποιώντας μια πλοκή, έναν λόγο που απαιτούν ισότιμα και τη μουσική επί σκηνής.
Το δεύτερο έργο είχε κυκλοφορήσει μαζί με το μονόπρακτο "Αυτός και το πανταλόνι του" το 1970 και το τρίτο είχε τυπωθεί με τίτλο "Δύσκολες νύχτες" Ιάκωβος Καμπανέλλης Άρθουρ Μίλλερ στο πρόγραμμα παραστάσεων του Θεάτρου των Εξαρχείων το 2005.
Τυπογραφικά λάθη και αβλεψίες των εκδομένων έργων αλλά και του δακτυλογραφημένου κειμένου της Γειτονιάς των αγγέλων αποκαταστάθηκαν σιωπηρά. Κατά τα λοιπά, στην έκδοση έχουν συμπεριληφθεί πληροφορίες παραστάσεων (διανομές ρόλων και συντελεστές), αναδημοσιεύονται κάποιες κριτικές από τις παραστάσεις και ενδεικτικές φωτογραφίες τους, όπως άλλωστε συνήθιζε να κάνει ο συγγραφέας και στους προηγούμενους τόμους των Απάντων του.
Ευχαριστούμε τη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη "Λίλιαν Βουδούρη" για την παραχώρηση έντυπου υλικού, καθώς και το Αρχείο Τζένης Καρέζη για την παραχώρηση φωτογραφιών της παράστασης του έργου "Η γειτονιά των αγγέλων".
Ευχαριστούμε τον καθηγητή Θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Πλάτωνα Μαυρομούστακο για τη συμβολή του στην επιστημονική έρευνα και τη συγκέντρωση υλικού για τα έργα.