Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, του Ιάκωβου Μιχαηλίδη

Αν και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο περίφημος «Γέρος του Μοριά», έχει κερδίσει οπωσδήποτε μια θέση στο μυαλό κάθε Έλληνα, εντούτοις, πέρα από τα απομνημονεύματά του, τα οποία έχουν πολλάκις εκδοθεί, δεν είναι εύκολο να βρεθεί μία ολοκληρωμένη βιογραφία του, τόσο στην ελληνική όσο και στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία, σε αντίθεση με την πληθώρα των βιβλίων που έχει γραφτεί για την ίδια την Ελληνική Επανάσταση.

Η βιογραφία του λοιπόν, όπως παρουσιάζεται από τον διακεκριμένο ιστορικό Ιάκωβο Μιχαηλίδη, αποτελεί μία πολύτιμη συμβολή στη βιβλιογραφία όχι μόνο της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και για τον ίδιο τον Έλληνα αγωνιστή. Σε καμία περίπτωση όμως δεν αποτελεί μία αγιογραφία του. Το αντίθετο μάλιστα: Ο συγγραφέας δεν διστάζει να μας παρουσιάσει –μεταφέροντάς τις μάλιστα αυτολεξεί– όλες τις αρνητικές κρίσεις που εξέφρασαν γι’ αυτόν τόσο οι αντίπαλοί του κατά τους εμφυλίους της επανάστασης Ρουμελιώτες, όσο και οι Φιλέλληνες, ανάμεσα στους οποίους και τον Γέρο του Μοριά υπήρχε μεγάλη διάσταση απόψεων σχετικά με το «συνταγματικό, δυτικού τύπου κράτος».

Πέρα από τα απομνημονεύματά του, τα οποία έχουν πολλάκις εκδοθεί, δεν είναι εύκολο να βρεθεί μία ολοκληρωμένη βιογραφία του, τόσο στην ελληνική όσο και στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία.

Ο βιογράφος ξεκινά την αφήγηση με μία πολύ δυνατή εικόνα: από την κηδεία του Κολοκοτρώνη στις 3 Φεβρουαρίου 1843 και τη λαϊκή κοσμοσυρροή που αυτή προκάλεσε, θέλοντας έτσι να μας δείξει το μέγεθος της απήχησης που είχε η προσωπικότητα του μεγάλου αγωνιστή της Επανάστασης. Συνεχίζει, έπειτα, αφηγούμενος τα παιδικά και νεανικά του χρόνια, τα έτη κατά τα οποία εκείνος υπηρέτησε στον αγγλικό στρατό στα Επτάνησα και τις επιρροές που δέχτηκε, οι οποίες διαμόρφωσαν τον άνθρωπο που γνωρίζουμε σήμερα όλοι ως Γέρο του Μοριά.

Ο Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης υπηρετεί ως Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Tην ακαδημαϊκή χρονιά 2019-2020 έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Fulbright και υπήρξε Επισκέπτης Ερευνητής στο George Washington University. Την ίδια χρονιά υπήρξε Ακαδημαϊκός Επισκέπτης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Είναι προϊστάμενος του Ερευνητικού Κέντρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και μέλος πολλών ελληνικών και ευρωπαϊκών επιστημονικών δικτύων και οργανώσεων, όπως το ευρωπαϊκό θεματικό δίκτυο ιστορίας Clioh/Cliohnet.

Ακολουθεί μια διεξοδική αφήγηση σχετικά με τον ρόλο του σε μεγάλες μάχες της Επανάστασης, όπως τα Δερβενάκια, η άλωση της Τριπολιτσάς και, αργότερα, η αναχαίτιση του Ιμπραήμ, όπως και ο αμφιλεγόμενος ρόλος του στους δύο ελληνικούς εμφύλιους πολέμους, καθώς και τη στήριξη που παρείχε στον πρώτο Κυβερνήτη του ελληνικού κράτους, τον Ιωάννη Καποδίστρια. Δεν αφήνει απέξω, φυσικά, την περίοδο της φυλάκισής του από τους κυβερνητικούς κατά τη διάρκεια του δεύτερου εμφυλίου, και τη δεύτερη φυλάκισή του από το καθεστώς των Βαυαρών και την πολύκροτη δίκη του, η οποία τόσο άδικα κατέληξε στην καταδίκη του με θάνατο, ποινή που, ευτυχώς, δεν εκτελέστηκε τελικά.

Πολυδιάστατη και αμφιλεγόμενη συνάμα προσωπικότητα ο Θεόδωρος Κολοτρώνης, όπως καταδεικνύει ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης υπήρξε η κορυφαία φυσιογνωμία του Ελληνικού Αγώνα της Ανεξαρτησίας και γι’ αυτό ακριβώς μισήθηκε αλλά και αγαπήθηκε πολύ. Σήμερα, που η έρευνα έχει φωτίσει τις σκοτεινές πτυχές της Ελληνικής Επανάστασης, η προσωπικότητά του έχει αποκατασταθεί, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι ως άνθρωπος δεν διέπραξε και αυτός, όπως όλοι, λάθη. Τη γενναιότητα, τη στρατιωτική του ιδιοφυΐα όμως, καθώς και τη φιλοπατρία του, κανένας πλέον δεν φαίνεται να αμφισβητεί.

Η πρώτη ολοκληρωμένη βιογραφία του μεγάλου αγωνιστή, εξαιρετικά καλογραμμένη και ευανάγνωστη, προσφέρει άφθονο υλικό για μελέτη σε όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον περίφημο «Γέρο του Μοριά».

* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
ΙΑΚΩΒΟΣ Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 2020
Σελ. 208, τιμή εκδότη €12,20 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ