5 λεπτά με την Αμάντα Μιχαλοπούλου

Ποια ήταν η αφορμή για να ανασυνθέσετε έναν σύγχρονο λογοτεχνικό Καζαμία; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Το αρχικό ερέθισμα ήταν το κείμενο του Ναμπόκοφ «Πώς να βράσετε ένα αυγό», ένα διαμαντάκι. Μιλούσαμε τότε στα μαθήματα δημιουργικής γραφής για τις ταπεινές εργασίες και για το πώς αναδεικνύονται αφηγηματικά με χαρακτηριστικές λεπτομέρειες. Θα μπορούσαμε άραγε, σκέφτηκα, να μιλήσουμε για πληκτικές ή ασήμαντες δραστηριότητες δίνοντάς τους αξία και μυθοπλαστική δύναμη; Να δημιουργήσουμε ένα εγκώμιο της καθημερινότητας, της τελετουργίας, να πυκνώσουμε αυτό που περνά απαρατήρητο στη ζωή; Από εκεί ο νους μου πήγε αυθόρμητα στον παλιό Καζαμία.

Ποιες κατευθύνσεις δώσατε στους 38 νέους συγγραφείς που συμμετέχουν στον λογοτεχνικό Καζαμία. Πώς ισορροπήσατε ανάμεσα στο στυλιζαρισμένο ύφος και το ανάλαφρο περιεχόμενο;

Ζήτησα σε όλους και όλες να διαλέξουν μια δραστηριότητα που συνδέεται με το παρελθόν τους, πώς ξεσκονίζεις ας πούμε, ή πως βάφεις έναν τοίχο και να συνδέσουν τις πρακτικές οδηγίες με αφηγηματικές τεχνικές ώστε να προκύψει τελικά μια ιστορία με πλοκή, μια αφήγηση που να σε τραβήξει μέσα της και να κάνει το ασήμαντο και το φθαρτό της ζωής να λάμψει. Ακόμη και στον Ονειροκρίτη αναζητούσαμε ένα όνειρο που να εκβάλει στη ζωή, μια ανατροπή.

Ζήτησα σε όλους και όλες να διαλέξουν μια δραστηριότητα που συνδέεται με το παρελθόν τους, μια αφήγηση που να σε τραβήξει μέσα της και να κάνει το ασήμαντο και το φθαρτό της ζωής να λάμψει.

Υπάρχει κάποια έντονη ανάμνηση των εφηβικών σας/νεανικών σας χρόνων που να συνδέεται στενά με κάτι που διαβάσατε σε Καζαμία;

Θυμάμαι την ευπιστία μου. Όταν διάβαζα ότι ένα άγριο έγκλημα θα συγκλονίσει τη χώρα το πίστευα και περίμενα να συμβεί. Θυμάμαι επίσης τη φράση «ένα χταπόδι έχει τρεις καρδιές». Ποτέ δεν το επιβεβαίωσα. Αλλά έχει μείνει μέσα μου η εικόνα και η παιδική σκέψη: σε τι χρησιμεύουν οι τρεις καρδιές του χταποδιού; Η μια χτυπάει, η άλλη αγαπάει – και η τρίτη;

Έχοντας στα χέρια σας τον ιδιότυπο αυτό Καζαμία, ποια είναι η αναλογία του δικού σας βιώματος στα κείμενα των συμμετεχόντων. Ανασύρατε μνήμες ξεχασμένες;

Χάρηκα που ξέχασα όσα είχα μάθει χάρη στις ιστορίες του Καζαμία μας. Με είχε επηρεάσει έντονα το σαβουάρ βιβρ εκείνης της εποχής. Πώς έπρεπε να φέρονται τα κορίτσια. Δεν αμφισβητούσα τίποτα τότε, ήμουν στον αυτόματο και ακολουθούσα πιστά τις οδηγίες. Διαβάζαμε τι θα πει να είσαι ευγενική και χαριτωμένη, πώς πρέπει να σταυρώνουν τα πόδια οι δεσποινίδες. Ζήσαμε μια εφιαλτική καταπίεση που τη θεωρούσαμε δεδομένη. Γι' αυτό χάρηκα ιδιαίτερα που πήραν εκδίκηση μερικές γυναίκες συγγραφείς με τις ιστορίες τους.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το κεντρικό θέμα της ανθολογίας σας;

Η ζωή που ελπίζουμε να ζήσουμε. Ένας συνδυασμός ελπίδας και άκακης εκδίκησης, ονειροπόλησης και διάθεσης για αλλαγή. Το να επισκεφτούμε νοερά τη χρονιά που έρχεται, τις εβδομάδες, τους μήνες, τις εποχές, προλαβαίνοντας το κακό, μετατρέποντάς το σε ιστορία. Σε όλα τα κείμενα βρήκα αυτή τη δίψα για μετάφραση της πραγματικότητας σε παραμύθι, ρεαλιστικό παραμύθι.

[Κεντρικό θέμα της ανθολογίας είναι] Η ζωή που ελπίζουμε να ζήσουμε. Το να επισκεφτούμε νοερά τη χρονιά που έρχεται, τις εβδομάδες, τους μήνες, τις εποχές, προλαβαίνοντας το κακό, μετατρέποντάς το σε ιστορία.

Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη ενός σύγχρονου Καζαμία;

Βασική αρετή είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός. Κι επίσης να διαβάζουν οι αναγνώστριες και οι αναγνώστες τις ιστορίες και να σκέφτονται τι αντίστοιχο πέρασαν. Να εμπλέκονται τόσο στην αφήγηση ώστε να κρατάνε στο κάτω μέρος της σελίδας σημειώσεις από ιστορίες που έζησαν και οι ίδιοι- αναμνήσεις που ξύπνησαν μέσα τους οι διηγήσεις του Καζαμία.

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;

Μόλις τέλειωσα τον αριστουργηματικό Μεσάζοντα του Χάρτλεϊ κι άρχισα τις Αναμνήσεις ενός αντισημίτη του Ρετσόρι. Η αλήθεια είναι ότι στο κομοδίνο μου βρίσκεται πάντα μια μικρή βιβλιοθήκη σε μορφή σάντουιτς. Ανοιχτά το ένα μέσα στο άλλο βρίσκονται αυτή τη στιγμή τα ποιήματα του Κάρβερ (Εκεί που είχαν ζήσει), Η ιστορία ενός γάμου του Γκούλικσεν, το Bluets της Μάγκι Νέλσον και οι Ηρωίδες του Οβίδιου.

Λογοτεχνικός Καζαμίας
ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2021
ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΜΑΝΤΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 2020
Σελ. 242, τιμή εκδότη €14.00