proust250

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Φέτος υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι θα το διαβάσω όλο· ότι δεν θα σταματήσω στο σημείο όπου πεθαίνει η Αλμπερτίν· ότι κάθε φορά που θα ξεχνάω ένα πρόσωπο θα ανατρέχω στους προηγούμενους τόμους – δυο χιλιάδες πρόσωπα, επτά τόμοι, αν υπολογίσουμε και τον «Ξανακερδισμένο χρόνο». Τούτη τη χρονιά (annus mirabilis!) διάβασα λοιπόν το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ.

Το σημειώνω στο ημερολόγιό μου: 2011, annus mirabilis… Το σημειώνω κι εδώ, όχι για να αναλύσω το έργο του –όπως είναι φυσικό, έχει αναλυθεί σε βάθος– αλλά σαν μια προτροπή: «Διαβάστε το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», welcome to the club – ας περάσουμε μαζί τα βροχερά απογεύματα συζητώντας για το πόσο αξιολύπητος είναι τελικά ο βαρόνος ντε Σαρλύς, για το πόσο γνώριμη είναι σε όλους μας η κυρία Βερντυρέν· δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην ξέρει μια κυρία Βερντυρέν... Πολλά βιβλία μάς αρέσουν, οι «ταλαντούχοι» συγγραφείς δεν λείπουν... Όμως, ο Προυστ είναι μια ξεχωριστή κατηγορία, μια επανάσταση στο μυθιστόρημα, στην τέχνη της αφήγησης.

proust«Κάναμε», όπως συνηθίζουμε να λέμε, το «Du côté de chez Swann» στο πανεπιστήμιο: πολλοί το διάβαζαν από λυσάρια... άλλοι έλεγαν «κόβω φλέβα...»: η έκφραση, που σήμαινε «πλήττω θανάσιμα», ήταν τότε της μόδας. Πόσο ανόητοι ήμασταν! Η ιστορία του Σουάν μάς εισάγει σ’ έναν κόσμο· αυτό τουλάχιστον το αναγνωρίζαμε – όχι μόνον σ’ έναν κόσμο αναμνήσεων και μελαγχολικών επεισοδίων, αλλά στην ανθρώπινη κωμωδία, στο πώς οι ατέλειές μας μάς κάνουν τραγικούς κι αστείους. Ο Σουάν ερωτεύεται μια γυναίκα που δεν του αρέσει· η ζήλια τον κατατρώει· τέλος, ένα πρωί ξυπνάει θεραπευμένος, δεν νιώθει πια τίποτα γι’ αυτή: η Οντέτ δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, ο τύπος του! «Γι’ αυτό» την παντρεύεται... Μέσα από τον έρωτα-«αντι-έρωτα» του Σουάν μπαίνουμε σ’ ένα σαλόνι, ύστερα σ’ ένα άλλο σαλόνι, διασχίζουμε το Παρίσι με μια άμαξα· ύστερα, περνάμε το καλοκαίρι σ’ ένα θέρετρο στη Νορμανδία· η γιαγιά πεθαίνει· αργότερα, τι φρικτό πράγμα που είναι το κρυολόγημα... μένεις στο σπίτι, κατάκοιτος, με κόκκινη μύτη... Συμβαίνουν πολλά (ψέματα, βλέμματα, μυστικά) και τίποτα· τα αισθήματα αποδεικνύονται άστατα και αντικρουόμενα, η ομορφιά είναι ζήτημα οπτικής γωνίας. Proust_groupΚαθώς ο αφηγητής περιγράφει την Αλμπερτίν, την οποία ερωτεύεται –με τον τρόπο του- η καημένη η κοπέλα φαντάζει σαν τέρας· και η κυρία Γκερμάντ, η τόσο απόμακρη δούκισσα, άλλοτε θυμίζει την κακιά μητριά της Χιονάτης, άλλοτε την Οντέτ του demi-monde που δεν δέχεται στο σαλόνι της. Αν ο Προυστ δεν έπασχε από άσθμα, το 1914 θα είχε καταταγεί στον στρατό· ίσως να είχε σκοτωθεί· το σίγουρο είναι ότι δεν θα είχε γράψει το «À l'ombre des jeunes filles en fleurs», το χρονικό της ζωής του ανάμεσα στις γυναίκες, μακριά από τον ανδρικό κόσμο του πολέμου.

Το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» είναι ένα αριστούργημα: ο Προυστ περιγράφει, με επιείκεια, πώς βαδίζουμε τρεκλίζοντας μέσα στον κόσμο. Αν κάποιος σας πει «δεν μ’ αρέσει ο Προυστ», φωνάξτε ένα ταξί κι απομακρυνθείτε αμέσως απ’ αυτόν τον άνθρωπο.

* Η ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ είναι ιστορικός και συγγραφέας.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Marcel Proust, «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» (μτφρ. Παύλος Ζάννας, εκδ. Εστία).

Του Φώτη Καραμπεσίνη ...

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ